Αναθέσεις έργων με κανόνες και διαφάνεια

Ενιαίους κανόνες και διαφάνεια σε όλη τη διαδικασία ανάθεσης έργων και προμηθειών μέσω συμβάσεων παραχώρησης, αλλά και αυστηρά κριτήρια αποκλεισμού για τις αναθέτουσες υπηρεσίες και υποψήφιους αναδόχους προβλέπει το νομοσχέδιο που έθεσαν χθες σε δημόσια διαβούλευση οι συναρμόδιοι υπουργοί Οικονομίας, Γιώργος Σταθάκης, και Υποδομών, Χρήστος Σπίρτζης.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο, που αποτελεί εναρμόνιση στην κοινοτική Οδηγία του 2014, δεν αφορά τους υπό κατασκευή αυτοκινητόδρομους, αλλά θα διέπει τους νέους διαγωνισμούς για την «τρίτη γενιά» παραχωρήσεων, όπως το αεροδρόμιο στο Καστέλι και την υποθαλάσσια αρτηρία Πέραμα-Σαλαμίνα.

Για τα κλασικά δημόσια έργα του ευρύτερου δημόσιου τομέα ετοιμάζεται άλλο νομοσχέδιο από το υπουργείο Υποδομών. 

Το νομοσχέδιο θα διέπει και τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) και θεωρείται πιθανόν ότι θα επηρεάσει διαγωνισμούς για τη διαχείριση των σκουπιδιών που δεν θα έχουν συμβασιοποιηθεί ώς την ψήφισή του.

Εκκρεμότητες σ’ αυτόν τον τομέα υπάρχουν με τους διαγωνισμούς της Πελοποννήσου, της Ηπείρου και της Ηλείας, αλλά πρόβλημα αναμένεται να υπάρξει μόνο για την πρώτη περίπτωση. 

Το νομοσχέδιο, που θα παραμείνει σε διαβούλευση ώς τις 11 Μαρτίου, προβλέπει μεταξύ άλλων τα εξής: 

◼ Αλλάζει τη διαδικασία προκήρυξης και ανάθεσης έργων με προϋπολογισμό άνω των 5,1 εκατ. ευρώ και απαγορεύεται το κλασικό «σπάσιμό» τους σε μικρότερα κομμάτια ώστε να παρακάμπτεται η νομοθεσία. Δημιουργείται Ηλεκτρονικό Μητρώο για όλες τις συμβάσεις. 

◼ Προβλέπεται η διάλυση της εργολαβίας σε περίπτωση υπέρβασης του αρχικού προϋπολογισμού άνω του 50%. 

◼ Ορίζεται σαφώς ότι στις συμβάσεις παραχώρησης οι κίνδυνοι της επένδυσης, που περιγράφονται αναλυτικά στην προκήρυξη του διαγωνισμού, ανήκουν αποκλειστικά στον ανάδοχο. Η ασάφεια αυτή είναι το βασικό «επιχείρημα» των εργολάβων που σταμάτησαν τα έργα στους αυτοκινητόδρομους επικαλούμενοι «απρόβλεπτους» λόγους. 

◼ Καθορίζεται η διαδικασία επίλυσης διαφορών και οι διεκδικήσεις εκδικάζονται από τα ελληνικά δικαστήρια. 

◼ Θεσμοθετείται το «Σύμφωνο Ακεραιότητας» με στόχο την καταπολέμηση της απάτης, της ευνοιοκρατίας και της διαφθοράς, ενώ προβλέπεται ότι σε περίπτωση παραπτώματος ο φάκελος υποβάλλεται αμελητί στην επιτροπή ανταγωνισμού και στις δικαστικές αρχές. 

◼ Περιγράφονται με σαφήνεια οι περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων και αποκλείονται από τον διαγωνισμό υποψήφιοι που συνδέονται με τις αναθέτουσες αρχές με προσωπικές, οικογενειακές, οικονομικές ή πολιτικές σχέσεις. Οι οικονομικές σχέσεις αφορούν άτομα που μετέχουν σε εταιρεία με ποσοστό άνω του 0,5% και όσους έχουν σχέσεις εξαρτημένης εργασίας τον τελευταίο χρόνο. Οι συμμετέχοντες σε ένα διαγωνισμό είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν αυτές τις σχέσεις και να αποσυρθούν από τη διαδικασία, γιατί η εκ των υστέρων αποκάλυψή της οδηγεί σε αποκλεισμό. 

◼ Αποκλείονται από τη διαγωνιστική διαδικασία όσοι έχουν τιμωρηθεί με τελεσίδικη δικαστική απόφαση για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, δωροδοκία, απάτη, τρομοκρατικά εγκλήματα, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και παιδική εργασία. Δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής όσοι έχουν κηρύξει πτώχευση και έχουν διαπράξει σοβαρά επαγγελματικά παραπτώματα. 

◼ Υποχρεώνονται οι ανάδοχοι να υπογράψουν υπεύθυνη δήλωση ότι κατά την κατασκευή των έργων θα τηρούν τους κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος και το εργατικό δίκαιο. 

◼ Δικαίωμα συμμετοχής στους διαγωνισμούς έχουν για πρώτη φορά συνεταιρισμοί και κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις, ενώ προβλέπονται ευνοϊκοί όροι για φορείς που απασχολούν άτομα με αναπηρία έως 30% του προσωπικού τους. 

Εξαιρούνται από τις διατάξεις του νομοσχεδίου τα έργα που αφορούν την παραγωγή ενέργειας και αερίου, διανομή νερού, καθώς επίσης δράσεις που συνδέονται με την εθνική άμυνα, την αστυνόμευση και την απονομή δικαιοσύνης.

Δεν εντάσσονται, τέλος, έργα που αφορούν τον τομέα της ραδιοτηλεόρασης.