Το 66ο Φεστιβάλ Βερολίνου είχε ένα μέτριο πρόγραμμα, από τα πιο απογοητευτικά των τελευταίων χρόνων. Αντίθετα, τα βραβεία του, δυναμικά και με έντονη κινηματογραφική και ιδεολογική άποψη, μπόρεσαν να δώσουν στο Φεστιβάλ εντονότερο στίγμα κι από το ίδιο του το πρόγραμμα.
Οσο για τα πρόσωπα που το φώτισαν, η εντονότερη παρουσία, από την πρώτη ώς την τελευταία μέρα, ήταν η πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής, Μέριλ Στριπ.
«Μετά από αυτό το 10ήμερο», είπε η Στριπ, «είμαστε ενθουσιασμένοι, γεμάτοι ενέργεια απ’ όλη τη σημαντική δουλειά που είδαμε και την οποία ήταν προνόμιό μας να φέρουμε στην προσοχή του κόσμου. Μεταξύ μας δεν είχαμε διαφωνίες γιατί τα μεγάλα πνεύματα συναντιούνται».
Η Κριτική Επιτροπή απένειμε τη Χρυσή Αρκτο στο ντοκιμαντέρ «Fuocoammare» του Τζιανφράνκο Ρόζι, ο οποίος μόλις πριν από δύο χρόνια τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία για το «Sacro Gra». Το νέο ντοκιμαντέρ του Ιταλού δημιουργού καταπιάνεται με την απεικόνιση, με λυρισμό και χιούμορ, της καθημερινής ζωής στο μικρό νησί της Λαμπεντούζα, συνδέοντάς το με δυνατό τρόπο με τις χιλιάδες μεταναστών και προσφύγων που, κάθε νύχτα, προσπαθούν να φτάσουν στις ακτές του αναζητώντας μια καλύτερη ζωή – ή, κατά κύριο λόγο, ζωή.
Εκτός από επίκαιρη, η ταινία έχει και έντονο κινηματογραφικό ύφος, συνδυάζοντας με τρόπο ιδανικό τον πολιτικό λόγο με την τέχνη του σινεμά. Παραλαμβάνοντας το βραβείο του, ο Ρόζι δήλωσε: «Το αφιερώνω σε όλους εκείνους που δεν κατάφεραν να φτάσουν στη Λαμπεντούζα. Και στους κατοίκους του νησιού, που πάντα κρατούν την καρδιά τους ανοιχτή σ’ όσους φτάσουν εκεί γιατί, όπως μου είπαν οι ίδιοι, είναι ψαράδες και καλοδέχονται ό,τι κι αν έρθει από τη θάλασσα.
Ισως αυτό είναι ένα μάθημα που πρέπει να πάρουμε κι εμείς. Πρώτη φορά η Ευρώπη σχεδιάζει κάποια πολιτική για το προσφυγικό, τα σύνορα δεν με καθησυχάζουν, πόσω μάλλον τα πνευματικά σύνορα – είναι ανεπίτρεπτο να αφήνουμε να πνίγονται άνθρωποι που προσπαθούν να ξεφύγουν από τραγωδίες».
Την Αργυρή Αρκτο – Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής κέρδισε η ταινία του Ντάνις Τάνοβιτς «Θάνατος στο Σαράγεβο», ενώ ο Βόσνιος σκηνοθέτης είχε τιμηθεί ακριβώς με το ίδιο βραβείο πριν από δύο χρόνια για το «A Day in the Life of an Iron Picker». Η φετινή του ταινία εκτυλίσσεται όλη μέσα στο «Hotel Europa», σ’ έναν συγκερασμό με το θεατρικό του Μπερνάρ Ανρί-Λεβί, όπου συγκεντρώνονται, συγκρούονται και καθαίρονται όλες οι πλευρές της πολύπαθης Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.
Η πιο πολυσυζητημένη ταινία του φεστιβάλ, το «A Lullaby to the Sorrowful Mystery» του Φιλιππινέζου Λαβ Ντίαζ, διάρκειας 8 ωρών, τιμήθηκε με το Βραβείο Πρωτοπορίας για τη φωτογραφία του –ο Ντίαζ, αντίθετα με την ταινία, στη σκηνή έκανε χιούμορ, λέγοντας ότι δεν θα ευχαριστήσει όλους τους συνεργάτες του γιατί θα… πάρει πολλή ώρα!
Σε γυναίκα απονεμήθηκε το Βραβείο Σκηνοθεσίας, στη Γαλλίδα Μία Χάνσεν-Λοβ για το «L’ Avenir» που, ωστόσο, περισσότερο αναδεικνύει την πρωταγωνίστριά του, Ιζαμπέλ Ιπέρ. Η οποία δεν πήρε το βραβείο γυναικείας ερμηνείας, γιατί το κέρδισε δίκαια η Δανή Τρίνε Ντίρχολμ, που δίνει μια πολυδιάστατη, καθηλωτική ερμηνεία σ’ έναν θαυμάσια γραμμένο ρόλο στο «Κοινόβιο» του Τόμας Βίντερμπεργκ, από τις καλύτερες ταινίες του φεστιβάλ.
Οσο βαθιά συγκινημένη έμοιαζε η Ντίρχολμ, που πήρε το βραβείο της από τα χέρια της Μέριλ Στιπ, άλλο τόσο θαυμασμό έδειξε γι’ αυτήν η Στριπ, που υποκλίθηκε μπροστά στην έκπληκτη Δανή ηθοποιό.
Το τυνήσιο «Hedi», η ιστορία ενός νεαρού που διχάζεται ανάμεσα στην παράδοση της χώρας του και την προσωπική του ελευθερία λίγο καιρό μετά την «αραβική άνοιξη», τιμήθηκε με δύο βραβεία, Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη και Α’ Ανδρικού Ρόλου: παραγωγή των αδελφών Νταρντέν, η ταινία μάς συστήνει έναν χαμηλών τόνων και μεγάλης ευαισθησίας σκηνοθέτη, που σίγουρα θα ξανασυναντήσουμε στο μέλλον, στο πρόσωπο του Μοχάμεντ Μπεν Ατία.
«Ευχαριστώ τον κινηματογράφο, που εξανθρωπίζει έναν ολοένα και πιο σκληρό κόσμο», είπε παραλαμβάνοντας το βραβείο του.
Ο Πολωνός Τόμας Βασιλέφσκι βραβεύτηκε για το σενάριο του «United States of Love», το οποίο και σκηνοθέτησε, μια ταινία που περισσότερο απ’ οτιδήποτε μεταφέρει ζωντανά και δραματικά την εμπειρία των ανθρώπων που βρέθηκαν, το 1990, στο μεταίχμιο μεταξύ του κομμουνιστικού καθεστώτος και μιας ελευθερίας που δεν ήξεραν, ακόμα, πώς να διαχειριστούν.
Οσο για το Βραβείο Καλλιτεχνικού Επιτεύγματος -ήταν μάλλον η πιο αυτονόητη επιλογή- δόθηκε στον διευθυντή φωτογραφίας Μαρκ Λι Πινγκ-Μπινγκ για το «Crosscurrent» του Γιανγκ Τσάο, την κινεζική ταινία που μετέφρασε το κάθε της λεπτό σε εικαστικό μεγαλείο.
