Το παλαιό σύστημα ενημέρωσης

Ο συνάδελφος στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και υπουργός Χριστόφορος Βερναρδάκης δήλωσε προσφάτως στο ελληνικό Κοινοβούλιο ότι οικονομικοί κύκλοι και ιδιωτικές επιχειρήσεις οι οποίες είναι ιδιοκτήτες μέσων ενημέρωσης κατά το μεταπολιτευτικό καθεστώς, αυτονομήθηκαν και λειτούργησαν ως εξωθεσμικά κέντρα εξουσίας στο πλαίσιο σχέσεων διαπλοκής και πελατείας με την εκάστοτε κυβερνητική εξουσία.

Αυτό το φαινόμενο χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο παθογένεια της ελληνικής δημόσιας σφαίρας. Και αυτή την κατάσταση καταργεί ο νόμος που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο.

Ενώ έχουν καταστεί νόμος του κράτους οι σχετικές ρυθμίσεις για το ραδιοτηλεοπτικό σύστημα ενημέρωσης, το παλαιό καθεστώς δεν κατανοεί ότι δεν έχει περιθώρια επιβίωσης.

Υπάρχουν, δυστυχώς για την ελληνική δημόσια σφαίρα, αυτοί οι οποίοι ισχυρίζονται ότι ζούμε σε «βορειοκορεατικό καθεστώς ενημέρωσης» στην ελληνική πολιτική κοινωνία!

Οταν όλοι εμείς επιτέλους ως πολίτες περιμέναμε να αναληφθεί μια πρωτοβουλία ορθολογικής οργάνωσης της δημόσιας σφαίρας της επικοινωνίας, δεχόμαστε την επίθεση του παλαιού επικοινωνιακού συστήματος, το οποίο είναι βουτηγμένο στη διαπλοκή και στις πελατειακές σχέσεις.

Ολοι μας, συντάκτες, συνεργάτες, αναγνώστες και όσοι μετέχουμε με τον έναν ή άλλον τρόπο στη διαμόρφωση της ύλης στην «Εφημερίδα των Συντακτών», είμαστε άτομα που δεν δεχόμαστε υποδείξεις και πολύ περισσότερο δεν υπακούμε σε λογικές εξάρτησης.

Είμαστε «ελεύθερα πνεύματα», είμαστε αυτοί που εντάσσουμε τους εαυτούς μας ως ομιλητές στη διαδικασία του διαλόγου, αφού προηγουμένως έχουμε γίνει αποδέκτες της πληροφορίας. Ο διάλογος, η συζήτηση, η επεξεργασία της είδησης και η ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας αποτελεί τη μείζονα συνθήκη της ελευθερίας των ΜΜΕ.

Μείναμε όλοι εμείς οι πολίτες στην ελληνική πολιτική κοινωνία με ανοιχτό το στόμα όταν πληροφορηθήκαμε ότι ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης γευμάτισε με τον κ. Ψυχάρη στις εγκαταστάσεις του Οργανισμού Λαμπράκη.

Αυτό επιβεβαιώνει σε εμπειρικό επίπεδο όσα υποστηρίζει ο υπουργός Βερναρδάκης για την αυτονόμηση των οικονομικών κύκλων, οι οποίοι διοικούν κέντρα ενημέρωσης και πληροφόρησης, σε μια πολιτική κοινωνία όπως είναι η ελληνική συλλογικότητα, που πασχίζει να «κατασκευάσει» τον συνειδησιακό εαυτό της. Αυτά τα κέντρα πράττουν ιδιοτελώς.

Το μείζον θεωρητικό και ταυτόχρονα πολιτικό πρόβλημα από τη σκοπιά της πολιτικής φιλοσοφίας είναι το εξής: η ελληνική δημόσια σφαίρα για να καταστεί ορθολογική όσον αφορά την οργάνωση και τη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης και πληροφόρησης, θα πρέπει η ίδια να μεριμνά γι’ αυτό.

Ο νόμος που ισχύει εδώ και μέρες συμβάλλει αποφασιστικά προς αυτή την κατεύθυνση.

Το παλαιό καθεστώς, το οποίο καταγγέλλει με επιστημολογική καθαρότητα και με πολιτική σαφήνεια ο κ. Βερναρδάκης, είναι παρελθόν. Θα επανέλθουμε σ’ αυτό, για να αναλύσουμε τις διαδρομές του αλλά προ πάντων τη συμβολή του στην «πρωτοφανή» κρίση που περνάμε ως κοινωνία σε όλα τα επίπεδα.

Εμείς οι πολίτες καλούμαστε στο νέο υπό διαμόρφωση καθεστώς της ενημέρωσης και πληροφόρησης να εντάξουμε τους εαυτούς μα στο σύμπαν της ανεξάρτητης, της ανιδιοτελούς και της ανεξουσίαστης επικοινωνίας και εντός των ορίων και των διαδικασιών τού «επικοινωνιακώς πράττειν», κατά τον Χάμπερμας.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης