Γιατί ανοιχτή Ευρώπη

Το προσφυγικό-μεταναστευτικό έχει πολλές όψεις και οι συνέπειές του ποικίλλουν. Μία όψη που δεν συζητείται ούτε τίθεται από την Αριστερά είναι ότι το πρόβλημα αυτό μπορεί να έχει και θετική επίδραση στην πορεία της Ευρώπης. Εξηγούμαι:

Από τα μεγάλα προβλήματα της σύγχρονης Ευρώπης -ως σύνολο, όχι μόνο της Ε.Ε.- είναι το δημογραφικό, το οποίο συνδέεται με τον οικονομικό δυναμισμό της και με σοβαρότατα προβλήματα, όπως η επιβίωση των ασφαλιστικών συστημάτων της.

Από χρόνια ο ΟΗΕ ζητάει από τις ευρωπαϊκές χώρες να μη φοβούνται τους μετανάστες και να μην τους θεωρούν απειλή, διότι μπορεί η είσοδός τους να αποδειχθεί ευεργετική για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Δυστυχώς όμως, οι συντηρητικές αντιλήψεις για το μέλλον της Ευρώπης και τις σχέσεις της με τον κόσμο δεν επέτρεψαν οι συστάσεις του ΟΗΕ για το μεταναστευτικό να βρουν πρόσφορο έδαφος.

Αντιθέτως, έχουν αποδώσει οι ξενοφοβικές πιέσεις, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια που η Ευρώπη μαστίζεται από βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση. Ετσι, έχει διευρυνθεί επικίνδυνα ο «φαύλος κύκλος», αντιμεταναστευτικές πολιτικές – εξάπλωση της επιρροής των ρατσιστικών και εθνικιστικών πολιτικών μορφωμάτων.

Σε ό,τι αφορά το δημογραφικό, έκθεση του ΟΗΕ εκτιμά ότι ο πληθυσμός της Ευρώπης ήταν 741 εκατομμύρια το 2014, οι προβλέψεις είναι ότι το 2030 θα είναι 746 και το 2050 θα πέσει στα 726 εκατομμύρια. Δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις και για την πληθυσμιακή εξέλιξη της μεγαλύτερης χώρας της Ευρώπης, της Ρωσίας. Ο πληθυσμός της ήταν 143,7 εκατομμύρια το 2014, ενώ το 2030 –με τους σημερινούς ρυθμούς– θα είναι 143,5 και το 2050 μόλις 134,1 εκατομμύρια.

Τι πρέπει να κάνει η Ε.Ε.:

• 1. Με τα σημερινά πολιτικά και οικονομικά δεδομένα, κανένας σοβαρός δημοκρατικός πολιτικός φορέας δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι τα ευρωπαϊκά σύνορα στο Αιγαίο ή τη Μεσόγειο δεν πρέπει να φυλάσσονται. Αλλο όμως είναι αυτό και άλλο οι θαλάσσιες αυτές περιοχές να μετατρέπονται σε υγρούς τάφους για χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες. Από τη στιγμή που δεν ξέρουν οι χώρες ποιοι επιβαίνουν στις βάρκες που μεταφέρουν ανθρώπους προς την Ευρώπη, δηλαδή αν μεταξύ αυτών είναι και πρόσφυγες, η απώθησή τους συνιστά παραβίαση της Συνθήκης της Γενεύης.
• 2. Ζητείται νέα πολιτική της Ε.Ε. για το προσφυγικό-μεταναστευτικό, που σε τελευταία ανάλυση συνεπάγεται νέες σχέσεις με τον λεγόμενο «Τρίτο Κόσμο». Πολύ περισσότερο που το σύνορο της Ε.Ε. με τον κόσμο αυτό είναι η Μεσόγειος. Αρα, χρειάζεται ένα νέο σχέδιο για την Ευρω-Μεσογειακή Συνεργασία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από την άποψη πολιτικών και διαδικασιών. Ιδού πεδίο δράσης και πρωτοβουλιών για την Ελλάδα.
• 3. Επείγει η εκπόνηση ενός προγράμματος ειρήνης της Ευρώπης για τη Μ. Ανατολή και τη Μεσόγειο, με προτεραιότητα την ειρήνευση στη Συρία.
• 4. Σε ό,τι αφορά τα Βαλκάνια, θα έπρεπε η Ελλάδα να είχε αναλάβει την πρωτοβουλία για μια παν-βαλκανική διάσκεψη για το προσφυγικό, με τη συμμετοχή και της Τουρκίας. Οι δραματικές εξελίξεις έχουν αναδείξει την αναγκαιότητα της Διαβαλκανικής Συνεργασίας, που πάντοτε υποστήριζε η Αριστερά. Το πεδίο αυτό είναι δικό μας, παρά τις δυσκολίες.

*Μέλος της Κ.Ε. και συντονιστής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων και Θεμάτων Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ