Πανεπιστήμιο: ερωτήματα για τη νέα χρονιά

Οπως τα πεύκα

κρατούνε τη μορφή του αγέρα

ενώ ο αγέρας έφυγε, δεν είναι εκεί

το ίδιο τα λόγια

φυλάγουν τη μορφή του ανθρώπου

κι ο άνθρωπος έφυγε, δεν είναι εκεί

Γιώργος Σεφέρης, «Επί Σκηνής, Τρία κρυφά ποιήματα (Ποιήματα), Αθήνα, Ικαρος, 1974. (Το χαμένο Νόμπελ, Μια αληθινή ιστορία, Κώστας Αρκουδέας, Αθήνα, Καστανιώτης, 2015)

«Η Αυγή της Κυριακής», Παιδεία και Κοινωνία, 20-12-2015, Σία Αναγνωστοπούλου, εκλεκτή συνάδελφος στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αναπληρώτρια υπουργός Παιδείας: «Ενα τέτοιο “εμφύτευμα” (αναφέρεται στον νόμο Διαμαντοπούλου) όπως ήταν αναμενόμενο άρχισε σταδιακά να αποβάλλεται από το σώμα της ανώτατης εκπαίδευσης και να αποκαλύπτει σε ορισμένες περιπτώσεις έως και παραλυτικά φαινόμενα, με αποτέλεσμα να ανακύπτει σήμερα επείγουσα η με νομοθετική ρύθμιση αποκατάσταση των βασικών ακαδημαϊκών λειτουργιών».

Εκτακτη σύνοδος πρυτάνεων, 9-1-2016, η ίδια υπουργός ανακοινώνει, για να ακούσει και να πληροφορηθεί εμβρόντητη η ακαδημαϊκή κοινότητα, όσο αυτή «εκπροσωπείται» από τους σημερινούς πρυτάνεις, ότι η «νομοθετική ρύθμιση αποκατάστασης των βασικών ακαδημαϊκών λειτουργιών» (!), ρύθμιση επείγοντος χαρακτήρα (!), αναβάλλεται και ενσωματώνεται στον διεξαγόμενο εθνικό και κοινωνικό διάλογο για την παιδεία. Γιατί; Τι συμβαίνει; Θα υπάρξουν περαιτέρω εξηγήσεις;

«Εθνικός διάλογος»; Οπως λέμε «έθνος»; Οπως λέμε «εθνικισμός»; Οπως λέμε «εθνική» ομοψυχία; Οπως λέμε «εθνική» ή «οικουμενική» κυβέρνηση;

«Κοινωνικός διάλογος»; Μόνον οι βουλευτές-μέλη της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων νομιμοποιούνται διά της εκλογής τους. Οι λοιποί συμμετέχοντες με ποια κριτήρια προσέρχονται; Θα τα δημοσιοποιήσει κάποτε το υπουργείο Παιδείας; Καλύπτονται από το κρατικό απόρρητο;

Για τον διάλογο λέγεται και γράφεται ότι «έως το τέλος Μαρτίου θα έχει καταρτιστεί το πρώτο σχέδιο της έκθεσης, το οποίο έως το τέλος Απριλίου θα τεθεί σε δημόσια συζήτηση», δηλαδή ζήσε μαύρε μου;

Η εκλεκτή συνάδελφος στο Καποδιστριακό Σίσσυ Βελισσαρίου γράφει («Εφ.Συν.», 29-12-2015): «Η πρώτη παρατήρηση αφορά τη λέξη “εθνικός”, όταν βασική μαρξιστική παραδοχή –κλασική πλέον και για τους μη μαρξιστές– είναι ότι η παιδεία συγκροτεί έναν από τους πλέον ισχυρούς ιδεολογικούς κρατικούς μηχανισμούς ταξικής διαλογής και καταμερισμού σε θέσεις στην παραγωγή.

Επομένως, μακράν από εθνική-διαταξική υπόθεση, είναι βαθύτατα ταξική, εφόσον αναπαράγεται ή /και μετασχηματίζεται διά αυτής η διαστρωμάτωση του κοινωνικού σχηματισμού». Οι συμμετέχοντες στον όποιο «διάλογο» συμφωνούν ή όχι με αυτή τη γενική θεώρηση περί παιδείας; Γιατί αν όλοι (;) συμφωνούν, τότε νομοτελειακά ο «διάλογος» εξοβελίζεται και τον λόγο έχει αποκλειστικά η πολιτική, ως εφαρμοσμένη άσκηση λαϊκής κυριαρχίας.

Ιανουάριος 2015-Ιανουάριος 2016: Ενας χρόνος συμμαχικής κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Ενας χρόνος, δηλαδή, κυβέρνησης των πτωχών. Με εξαίρεση την, εξ ανάγκης, πρόσφατη ΠΝΠ απουσιάζει η νομοθετική παρέμβαση στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Είναι κρίμα, στις σχέσεις μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ, του πιο φιλικού προς την παιδεία κοινοβουλευτικού κόμματος, και πανεπιστημίου να δημιουργείται ανοίκειο περιβάλλον νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Φεβρουάριος 2015: Μετά την περιφανή νίκη, ο Αλέξης Τσίπρας αναγιγνώσκει τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης. Αναφέρεται στα Συμβούλια Ιδρύματος και εξαγγέλλει, πιο κατηγορηματικά δεν γίνεται, την κατάργησή τους. Δεν γνωστοποιεί τη μετατροπή τους σε γνωμοδοτικά όργανα(!). Ποιοι;

Ποιος; Ποια; Αλλοίωσαν εν τω μεταξύ την πρωθυπουργική βούληση και άποψη; Δηλαδή την άποψη ενός πολιτικού άνδρα εγνωσμένης προσήλωσης στη δημοκρατική λειτουργία των ΑΕΙ. Ωστε γνωμοδοτικά όργανα; Οι εξουσιομανείς που ήρθαν, από εδώ και από εκεί, όχι για να μεταφέρουν επιστημονική και ερευνητική γνώση, αλλά για να ασκήσουν προκλητική εξουσία στο όνομα των ταξικών συμφερόντων των γόνων της οικονομικής και κοινωνικής ολιγαρχίας.

Ο καθηγητής και υπουργός Αριστείδης Μπαλτάς, που αντιμετώπισε το ακράτητο μένος του μεγαλοαστισμού και των διακλαδώσεών του στα ΜΜΕ, τι γνώμη έχει;

Ο καθηγητής και υφυπουργός Θεοδόσης Πελεγρίνης, που ως πρύτανης του Καποδιστριακού αντιμετώπισε τη βάναυση και σκαιή συμπεριφορά των μελών του Συμβουλίου Ιδρύματος, τι γνώμη έχει;

Ο κορυφαίος διανοητής και καθηγητής του νεοελληνισμού, Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, τι γνώμη έχει;

Γιατί πρέπει μια γνήσια δημοκρατική λειτουργία πανεπιστημιακών οργάνων (Πρυτανικό Συμβούλιο, Σύγκλητος) να υποστεί την αθέμιτη εξουσία γνώμης κάποιων τρίτων; Εκ των πραγμάτων λοιπόν, σύγκρουση και διοικητικό χάος.

Ολίγοι τολμούν την αναφορά στο πρόβλημα της πραγματικά αποκλειστικής απασχόλησης των μελών ΔΕΠ (βλ. σχετικό άρθρο του καθηγητή στο Αριστοτέλειο Γιώργου Αγγελόπουλου, «Η Αυγή», 29-12-2015). Τόσο ισχυρή παραμένει η επιρροή των ολιγαρχών των ΑΕΙ;

Συμφωνούμε ότι το πανεπιστημιακό άσυλο συγκροτεί τον κορυφαίο ιστορικό συμβολισμό για τη δημοκρατία και την πλήρη αυτοδιοίκηση στα ΑΕΙ; Οπως περίπου ο χώρος των δικαιωμάτων των μειονοτήτων στην ευρύτερη δημοκρατική διαδικασία; Εάν ναι, τότε τι χρειάζονται νομοθετικά κόλπα κατάργησής του από την πίσω πόρτα;

Συμφωνούμε ότι η συμμετοχή των φοιτητών στα πανεπιστημιακά όργανα και στην εκλογή τους συγκροτεί τον μοναδικό φραγμό στην καθηγητική μονολιθικότητα και αυθαιρεσία; Εάν ναι, τότε τι χρειάζονται νομοθετικές μέθοδοι ευτελισμού της;

Τι σημαίνει «τολμηρός ανασχεδιασμός πανεπιστημίων, σχολών και τμημάτων»; Συμφωνούμε ότι απαιτείται η σύμφωνη γνώμη τους πριν από κάθε νομοθετική πρωτοβουλία και ενέργεια;

Για το τέλος:

Αλλο άσκηση ριζοσπαστικής δημοκρατικής και αριστερής πολιτικής και άλλο πράγμα σειρά εκδηλώσεων συνεδριακού τύπου αφ’ υψηλού.

Πολλά τα ερωτήματα στον πανεπιστημιακό χώρο για το 2016. Παραμένω αθεράπευτα αισιόδοξος για τις απαντήσεις. Καλή χρονιά.

* καθηγητής της Πολιτικής Κοινωνιολογίας, πρώην αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου