Μερικής απασχόλησης το ελληνικό εμπόριο

Αυξήθηκαν για πρώτη φορά μετά το 2009 οι θέσεις απασχόλησης στο εμπόριο, όμως οι εργασιακές σχέσεις και οι μισθοί στην αγορά έχουν διαμορφώσει τόσο επαχθείς όρους για τους εργαζόμενους, τους αυτοαπασχολούμενους και τους μικρομεσαίους εργοδότες, που οι μισοί θέλουν να αλλάξουν δουλειά και είτε να γίνουν δημόσιοι υπάλληλοι ή να προσληφθούν σε άλλες θέσεις του ιδιωτικού τομέα.

Η φετινή ετήσια έκθεση της ΕΣΕΕ για το ελληνικό εμπόριο αποπνέει μια μικρή δόση αισιοδοξίας μόνο υπό την έννοια ότι το 2015 είναι η πρώτη χρονιά της κρίσης που καταγράφηκε αύξηση στον αριθμό των απασχολούμενων κατά 32.284 άτομα ή σε ποσοστό 5,3%.

Οι απασχολούμενοι έφτασαν τα 657.319 άτομα, με το 85% των νέων θέσεων να αφορούν προσλήψεις πωλητών, κυρίως σε μεγάλες επιχειρήσεις, το 20,9% αύξηση του αριθμού των εργοδοτών και το 4,3% νέο βοηθητικό προσωπικό.

Στον αντίποδα, περαιτέρω μείωση παρουσίασε ο αριθμός των αυτοαπασχολούμενων.

Στην πραγματικότητα, όμως, η αύξηση αυτή αντικατοπτρίζει μόνο τη μια πλευρά του φεγγαριού. Η άλλη, που αφορά τις συνθήκες εργασίας, γίνεται χρόνο με τον χρόνο πιο σκοτεινή.

Ως ο μεγαλύτερος εργοδότης της οικονομίας, το εμπόριο έχει γίνει το πειραματικό εργαστήριο για την επιδείνωση των εργασιακών σχέσεων, καθώς μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις πρωτοστατούν στις ελαστικές μορφές απασχόλησης, τις περικοπές μισθών και την απλήρωτη υπερωριακή εργασία.

Κύριο χαρακτηριστικό των εργασιακών σχέσεων στον κλάδο του εμπορίου είναι τα συνεχώς αυξανόμενα ποσοστά μερικής απασχόλησης και ο περιορισμένος αριθμός μισθωτών με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Οπως προκύπτει από την έκθεση της ΕΣΕΕ, μόλις το 5,6% των ανδρών και το 3% των γυναικών εργάζονται στο εμπόριο με σύμβαση αορίστου χρόνου άνω των 3 ετών.

Από την άλλη, 7 στους 10 εργαζόμενους καλύπτονται από συμβάσεις διάρκειας από 1 μήνα μέχρι 1 χρόνο.

Σε καθεστώς μερικής απασχόλησης εργάζονται σήμερα πάνω από 60.000 μισθωτοί στο εμπόριο, όταν στις αρχές της κρίσης (2008) ο αριθμός τους ήταν μικρότερος από 40.000.

Μισθολογικά αυτό σημαίνει ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος των μισθωτών στο εμπόριο αμείβεται ελάχιστα.

Ο μέσος όρος των μέσων μηνιαίων αποδοχών για τους εργαζόμενους μερικής απασχόλησης που είναι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ διαμορφώνεται σε 412,62 ευρώ, με τις αποδοχές να έχουν μειωθεί κατά 30% από το 2011 (585 ευρώ) και κατά 16,6% από το 2008.

Ως εκ τούτου, η μερική απασχόληση δεν είναι δημοφιλής μεταξύ των εργαζομένων. Σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, επτά στους δέκα εργαζόμενους προτιμούν εργασία πλήρους ωραρίου, αλλά δεν μπορούν να βρουν.

Αντίστοιχα, οι μέσες μηνιαίες αποδοχές των εργαζομένων πλήρους απασχόλησης στο εμπόριο διαμορφώνονται φέτος σε 1.227,34 ευρώ, έχοντας μειωθεί κατά 14,7% από το 2011 και κατά 1,8% από το 2008.

Αύξηση γνωρίζει πλέον και η προσωρινή εργασία στο εμπόριο. Αν και ως ποσοστό είναι ακόμη πολύ χαμηλή (7,4%), εντούτοις το μερίδιό της αυξάνεται με υψηλούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια.

Ερευνα που διενήργησε η ΕΣΕΕ μεταξύ των εργοδοτών και απασχολουμένων στο εμπόριο δείχνει ότι στις Α.Ε. και τις ΕΠΕ το 66,9% προτιμά να κατευθυνθεί προς άλλο ελεύθερο επάγγελμα, το 15,6% προς μια θέση μισθωτού του Δημοσίου και το 14,1% προς μια θέση μισθωτού του ιδιωτικού τομέα.

Αντίστοιχα στις μικρότερες εταιρείες (Ο.Ε.-Ε.Ε.) το 29% θα ήθελε να κάνει άλλο ελεύθερο επάγγελμα, το 26,3% να εργαστεί στο Δημόσιο και το 24,2% στον ιδιωτικό τομέα.