Με «περιτύλιγμα» διακηρύξεις περί εθνικής ενότητας, εντατικοποίησης των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του PKK, αλλά και «ανοίγματα» στις μειονότητες -τονίζοντας ότι καθείς μπορεί να διατηρήσει την εθνοτική του ταυτότητα, χωρίς όμως διακρίσεις και διχόνοια- ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν ανήγαγε από χθες επίσημα ως μείζονα μετεκλογική προτεραιότητα τη σύνταξη νέου Συντάγματος.
«Η ανάγκη της Τουρκίας να διευθετήσει το θέμα του νέου Συντάγματος αποτελεί ένα από τα βασικά μηνύματα των εκλογών της 1ης Νοεμβρίου.
»Το έθνος είναι σε αναμονή» τόνισε ο Ταγίπ Ερντογάν στην πρώτη μετεκλογική επίσημη ομιλία του, καλώντας τα κόμματα της αντιπολίτευσης «να στηρίξουν τη διαδικασία».
Διαφορετικά, υποστήριξε, «θα λογοδοτήσουν στις επόμενες εκλογές, σε μία τετραετία».
Ο ίδιος απέφυγε να αναφερθεί στην τελική στόχευση: τη μετάβαση δηλαδή σε ένα προεδρικό σύστημα με τον ίδιο απόλυτο «άρχοντα» στη χώρα.
Το είχε ωστόσο καταστήσει λίγο νωρίτερα σαφές ο εκπρόσωπός του, Ιμπραχίμ Καλίν, τονίζοντας ότι «ένα ζήτημα όπως το προεδρικό σύστημα δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς το έθνος».
Βέβαια… «η εκτελεστική προεδρία δεν είναι ένα θέμα του προσωπικού μέλλοντος του προέδρου μας. [Ο Ερντογάν] έχει ήδη μπει στα ιστορικά βιβλία» υποστήριξε ο Καλίν για το πολιτικό «αφεντικό» του.
«Το βασικό κίνητρο είναι να γίνει το σύστημα στην Τουρκία στο έπακρο αποτελεσματικό». Και «εφόσον ο μηχανισμός απαιτεί δημοψήφισμα, θα διεξαγάγουμε δημοψήφισμα» πρόσθεσε με μια αμυδρή δυσθυμία.
Κίνδυνος… εκπλήξεων
Ιδανικά το κυβερνών AKP θα προτιμούσε να αποφύγει τυχόν δυσάρεστες εκπλήξεις από μια τέτοια, αμφιλεγόμενη σε έκβαση, εκλογική διαδικασία (δεδομένου ότι η κάλπη της περασμένης Κυριακής κατέδειξε διχασμό του εκλογικού σώματος, με το AKP να εξασφαλίζει με 49,5% την αυτοδυναμία).
Για να συμβεί ωστόσο αυτό, το κόμμα του Ερντογάν υπολείπεται κατά 50 έδρες από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία των 2/3 που απαιτείται για έγκριση της συνταγματικής αναθεώρησης απευθείας από την τουρκική εθνοσυνέλευση (σε σύνολο 550 εδρών).
Εξ ου και πιο εφικτός φαντάζει τώρα ο στόχος της διεξαγωγής σχετικού δημοψηφίσματος, για την προκήρυξη του οποίου απαιτείται κοινοβουλευτική πλειοψηφία 3/5 και το AKP χρειάζεται σε αυτό το σενάριο μόλις 13 «συμμάχους» βουλευτές.
Προς το παρόν τα κόμματα της αντιπολίτευσης παραμένουν αντίθετα στην «ερντογανοποίηση» της Τουρκίας. Ωστόσο πολλά είναι ρευστά, καθώς το εκλογικό «στραπάτσο» της περασμένης Κυριακής έχει πια δρομολογήσει στο εσωτερικό τους ποικίλες διεργασίες.
Στους κόλπους του κεμαλικού CHP της αξιωματικής αντιπολίτευσης πληθαίνουν τώρα οι φωνές για έκτακτο συνέδριο το αργότερο έως τις αρχές του 2016.
Αντίστοιχα στο εθνικιστικό MHP -που πλέον αποτελεί την τέταρτη και μικρότερη πολιτική δύναμη στη Βουλή- η δυσαρέσκεια κλιμακώνεται έναντι του ηγέτη του Ντεβλέτ Μπαχτελί, ακόμη και με αποχωρήσεις τοπικών στελεχών από το κόμμα.
Αναταράξεις από την πτώση του εκλογικού ποσοστού του, παρά την ανάδειξή του σε τρίτη κοινοβουλευτική δύναμη, σημειώνονται πλέον και στο εσωτερικό του φιλοκουρδικού-αριστερού HDP, όπου εντείνεται η κριτική στην προεκλογική στρατηγική του συμπροέδρου του Σελαχατίν Ντεμιρτάς και λέγεται ότι το χάσμα μεταξύ των «φραξιών» βαθαίνει.
Ενδεικτική αυτού του κλίματος είναι και η εσωκομματική αναστάτωση που προκάλεσε η χθεσινή (κόντρα στη μέχρι σήμερα επίσημη θέση του HDP) δήλωση του εκπροσώπου του κόμματος, Αϊχάν Μπιλγκέν, στην Cumhuriyet πως αν και «είμαστε υπέρ του κοινοβουλευτικού συστήματος», «το να ανάγουμε τη συζήτηση για ένα νέο Σύνταγμα σε ταμπού, λέγοντας π.χ. “δεν θα συζητήσουμε ένα προεδρικό σύστημα” αντιβαίνει στη διαδικασία».
Τον… παρερμήνευσαν
Λόγω έντονων αντιδράσεων ο Μπιλγκέν προέβη λίγο αργότερα σε διευκρινίσεις μέσω Twitter, κατηγορώντας πρακτικά την Cumhuriyet ότι παρερμήνευσε τις δηλώσεις του ως «κλείσιμο του ματιού» στο AKP και υπογραμμίζοντας εμφατικά πως «τo HDP παραμένει κατά του προεδρικού συστήματος» στην Τουρκία.
Παρ’ όλα αυτά, παρατηρούσε χθες σε άρθρο του στη Zaman ο Τούρκος δημοσιογράφος Εμρέ Σοντζάν, ο «δρόμος» είναι ακόμη πολύ μακρύς μέχρι τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, η σύνθεση της οποίας αναμένεται να ανακοινωθεί στις 28 Νοεμβρίου.
Και στο μεσοδιάστημα -υποστηρίζει επικαλούμενος πηγές- δεν αποκλείεται ο Ερντογάν και το AKP να επιχειρήσουν να φτάσουν σε συμφωνία με το HDP ως προς τη συνταγματική αναθεώρηση, με αντάλλαγμα την αναβίωση της ειρηνευτικής διαδικασίας με το PKK.
«Η επόμενη περίοδος δεν είναι για λόγια και συζητήσεις» ξεκαθάρισε πάντως χθες ο Τούρκος πρόεδρος, αναφερόμενος στον τελματωμένο ειρηνευτικό διάλογο για το κουρδικό.
«Το λέω ανοιχτά: είναι μια περίοδος για απτά αποτελέσματα. Κι εάν θα πρέπει να της δοθεί ένα όνομα, τότε εφεξής αυτή θα ονομάζεται “Διαδικασία Εθνικής Ενότητας και Αδελφοσύνης”».
Προφανώς… σε αυτό το πλαίσιο τουρκικά μαχητικά βομβάρδισαν χθες 16 θέσεις του PKK στην επαρχία Χακάρι, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ, αλλά κι εντός του Βόρειου Ιράκ.
Στα νοτιοανατολικά της Τουρκίας μαίνονταν εν τω μεταξύ σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ τουρκικών δυνάμεων και μονάδων του PKK, με απολογισμό 16 αντάρτες και δύο Τούρκους στρατιώτες νεκρούς, ενώ σε επιχείρηση-σκούπα στην Κωνσταντινούπολη και στα Αδανα η αντιτρομοκρατική συνέλαβε 22 άτομα, εκ των οποίων 15 μέλη της νεολαίας του PKK και οι έξι μέλη του HDP.
