H ανακοίνωση των stress tests από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το Σάββατο το πρωί, δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία στις διοικήσεις των ελληνικών τραπεζών, καθώς τόσο το βασικό όσο και το δυσμενές σενάριο δεν έκρυβαν εκπλήξεις.
Το κεφαλαιακό έλλειμμα των 4,391 δισ. ευρώ που έβγαλε το βασικό σενάριο θεωρείται απόλυτα διαχειρίσιμο και οι εκτιμήσεις κυβερνητικών και τραπεζικών πηγών κάνουν λόγο για σχεδόν σίγουρη κάλυψή του στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου από Ελληνες και ξένους επενδυτές. Με βάση το δυσμενές -ακραίο- σενάριο, οι κεφαλαιακές ανάγκες διαμορφώνονται στα 14,4 δισ. ευρώ και το ζητούμενο πλέον είναι μέχρι ποιο ποσό μπορούν να καλύψουν αυτές τις ανάγκες οι τράπεζες από ιδιώτες, χωρίς δηλαδή τη συμμετοχή του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες, Πειραιώς, Alpha Bank, Eurobank και Εθνική, θα πρέπει έως την 6η Νοεμβρίου να υποβάλουν στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG Comp) και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τα λεπτομερή σχέδια κάλυψης των κεφαλαιακών τους αναγκών. Πληροφορίες από τη Φρανκφούρτη αναφέρουν ότι η ΕΚΤ έχει ήδη εικόνα του στρατηγικού σχεδιασμού της κάθε τράπεζας και ανεπισήμως έχει δοθεί η πρώτη, άτυπη έγκριση.
Σήμερα, εξάλλου, οι τράπεζες ξεκινούν τον τελευταίο γύρο των προκαταρκτικών διαδικασιών προκειμένου να βγουν στην αγορά με στόχο την άντληση ξένων κεφαλαίων.
■ Η Τράπεζα Πειραιώς έχει τις μεγαλύτερες κεφαλαιακές ανάγκες. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, διαμορφώνονται στα 2,13 δισ. ευρώ, ενώ στο δυσμενές φτάνουν στα 4,933 δισ. ευρώ.
Παρ’ όλα αυτά, κύκλοι της διοίκησης της τράπεζας δηλώνουν αισιόδοξοι και εκτιμούν ότι τα 2,91 δισ. ευρώ θα καλυφθούν πλήρως με ιδιωτικά κεφάλαια, καθώς η προετοιμασία που έχει γίνει όλο το προηγούμενο διάστημα από την Πειραιώς, υπό τον διευθύνοντα σύμβουλο Ανθιμο Θωμόπουλο, θα αποδώσει καρπούς.
«Το σχέδιο κεφαλαιακής ενίσχυσης της τράπεζας περιλαμβάνει αύξηση κεφαλαίου από ιδιώτες μετόχους και άλλες ενέργειες. Με βάση τις πρόσφατες επαφές μας με διεθνείς θεσμικούς επενδυτές, είμαστε πεπεισμένοι ότι το σχέδιό μας μπορεί να ολοκληρωθεί με επιτυχία σε σύντομο χρονικό διάστημα» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Πειραιώς.
■ Σε ό,τι αφορά την Εθνική Τράπεζα, οι κεφαλαιακές ανάγκες ανέρχονται κατά το βασικό σενάριο στα 1,576 δισ. ευρώ και στα 4,6 δισ. ευρώ κατά το δυσμενές.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Εθνικής, Λεωνίδα Φραγκιαδάκη, η τράπεζα θα υποβάλει στον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) σχέδιο άντλησης κεφαλαίων, περιγράφοντας τη στρατηγική της για την κάλυψη τόσο των κεφαλαιακών αναγκών ύψους 1,6 δισ. ευρώ στο βασικό σενάριο όσο και των επιπλέον αναγκών ύψους 3 δισ. στο δυσμενές σενάριο. Η ΕΤΕ στοχεύει να αντλήσει τα αναγκαία κεφάλαια βασιζόμενη, όσο το δυνατόν περισσότερο, σε ιδιωτικές πηγές και στις δικές της κεφαλαιακές δράσεις, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί τόσο η ανάγκη για κρατική ενίσχυση όσο και η συνεπαγόμενη επιβάρυνση του δημόσιου χρέους.
■ Οι κεφαλαιακές ανάγκες της Αlpha Bank ανέρχονται στα 2,743 δισ. ευρώ στο δυσμενές σενάριο και μόλις στα 263 εκατ. ευρώ στο βασικό, που είναι και το μικρότερο κεφαλαιακό έλλειμμα στις τέσσερις συστημικές τράπεζες. O διευθύνων σύμβουλος της Alpha, κ. Δημήτρης Μαντζούνης, επισήμανε ότι η τράπεζα παραμένει προσηλωμένη στην επιτυχή ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης έως το τέλος του τρέχοντος έτους και στην επίτευξη των στόχων του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
■ Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για τη Eurobank, που καταγράφει τις μικρότερες κεφαλαιακές ανάγκες στο δυσμενές σενάριο, δηλαδή 2,122 δισ. ευρώ, με τα 339 εκατ. ευρώ να αφορούν το βασικό σενάριο. Η διοίκηση θα επιδιώξει τη μέγιστη συμμετοχή και την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων υψηλής ποιότητας, απευθυνόμενη στους υφιστάμενους, καθώς και σε νέους ιδιώτες μετόχους, με στόχο την πλήρη κεφαλαιακή θωράκισή της. Για τον λόγο αυτό προσέλαβε τις BofA Merrill Lynch, HSBC και Mediobanca να συνδράμουν για την εκπόνηση του σχεδίου κεφαλαιακής ενίσχυσης και την ανακεφαλαιοποίηση. Η αξιολόγηση των τραπεζών από τον SSM/EKT ανέδειξε, όπως είπε ο διευθύνων σύμβουλος, Φωκίων Καραβίας, τη Eurobank ως την τράπεζα με τις μικρότερες και απολύτως διαχειρίσιμες κεφαλαιακές ανάγκες στο δυσμενές σενάριο των stress tests.
Η διοίκηση της τράπεζας επισημαίνει την εντυπωσιακή βελτίωση της θέσης της έναντι των αντίστοιχων stress tests των ετών 2013-2014, γεγονός που σύμφωνα με τον Φωκίωνα Καραβία αποδεικνύει την ορθότητα του ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού και το αποτέλεσμα αυτό «πιστώνεται στους εργαζομένους και τα στελέχη της Eurobank, στους πελάτες και τους μετόχους μας, που στήριξαν την τράπεζα και πίστεψαν στις προοπτικές της, ακόμη και όταν η συγκυρία δεν ήταν θετική», αναφέρει ο διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας.
Οι αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου θα είναι χαμηλότερες από τις κεφαλαιακές ανάγκες που ανακοινώθηκαν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς θα προσμετρηθούν μια σειρά παραγόντων, αναφέρει κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος. Ειδικότερα, θα προσμετρηθούν τα οφέλη από τη διαχείριση στοιχείων του παθητικού (LMEs), δηλαδή επαναγορά ομολόγων, υβριδικών τίτλων κ.λπ., η αναγνώριση του αναβαλλόμενου φόρου ως εποπτικό κεφάλαιο, καθώς και το σύνολο των κεφαλαίων που θα δημιουργήσει εσωτερικά κάθε τράπεζα μέσω της υλοποίησης των σχεδίων αναδιάρθρωσης.
Η Attica Bank
Κεφαλαιακή υστέρηση 857 εκατ. ευρώ στο βασικό σενάριο και 1,021 δισ. ευρώ στο δυσμενές προκύπτει για την Attica Bank, ωστόσο, όπως σημειώνει η τράπεζα σε ανακοίνωσή της, δεν έχουν προσμετρηθεί οι ενέργειες κεφαλαιακής υποστήριξης που έχουν ήδη γίνει και αν προσμετρηθούν, το ύψος των κεφαλαιακών αναγκών δύναται να περιοριστεί σημαντικά και ειδικότερα χάρη στη μετατροπή του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου ύψους 95,5 εκατ. ευρώ σε κοινές μετοχές και την προσμέτρηση της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης ύψους 104 εκατ. ευρώ που αναλογεί στις προβλέψεις για πιστωτικό κίνδυνο, που σχηματίστηκαν στις 30/6/2015 λόγω των δυσμενών οικονομικών συνθηκών.
Εντός της εβδομάδας η Attica Bank θα υποβάλει στην ΤτΕ σχέδιο κεφαλαιακής ενίσχυσης καθώς και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, το οποίο θα αναφέρει λεπτομερώς τις ενέργειες κεφαλαιακής υποστήριξης στις οποίες θα προβεί για την κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών της.
Η τράπεζα προσβλέπει στην ενεργό στήριξη του βασικού της μετόχου, ΕΤΑΑ-ΤΣΜΕΔΕ, των λοιπών μετόχων της, ενώ επιδιώκει και να προσελκύσει νέα ιδιωτικά κεφάλαια με στρατηγικό κυρίως προσανατολισμό.
Οπως σημειώνει η διοίκηση: «Σε περίπτωση μη επίτευξης του στόχου της κάλυψης εξ ολοκλήρου των κεφαλαιακών αναγκών από ιδιωτικά κεφάλαια, η τράπεζα θα εξαντλήσει τις σχετικές δυνατότητες του νέου πλαισίου ανακεφαλαιοποίησης των πιστωτικών ιδρυμάτων, κάνοντας χρήση του». Αυτό σημαίνει ότι η Attica, εάν χρειαστεί, θα προσφύγει στο ΤΧΣ.
Θα χρειαστούν λιγότερα από τα 86 δισ.
Χαμηλότερα από τα 86 δισ. ευρώ θα διαμορφωθεί το τρίτο δανειακό πακέτο μετά τα αποτελέσματα των stress tests, δήλωσε εκπρόσωπος του ESM. Οι συνολικές κεφαλαιακές ανάγκες διαμορφώνονται στο δυσμενές σενάριο πολύ κάτω από τα 25 δισ. ευρώ που προόριζε ο ΕSM για την ανακεφαλαιοποίηση, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και αν οι ιδιώτες δεν βάλουν ούτε ένα ευρώ για τη στήριξη του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, πάλι τα λεφτά του δανείου θα είναι λιγότερα. Εκτιμάται ότι το ύψος του νέου δανείου δεν θα ξεπεράσει τα 72 δισ. ευρώ, ενώ σε περίπτωση που σε αυτό συμμετάσχει και το ΔΝΤ με 16 δισ. ευρώ τότε η συμμετοχή του ΕΣΜ περιορίζεται περαιτέρω. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ΕΣΜ, υπάρχει ήδη στον λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού ένα ποσόν 10 δισ. ευρώ για τις ελληνικές τράπεζες, το οποίο θα διατεθεί σύντομα στην Ελλάδα.
Η συμμετοχή του Δημοσίου
Με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ), που αναμένεται να εκδοθεί σήμερα, καθορίζεται η συμμετοχή του Δημοσίου στη διαδικασία της ανακεφαλαιοποίησης.
Οπως αποφασίστηκε χθες στο Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής:
● Σε περίπτωση που το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) συμμετάσχει στη διαδικασία κεφαλαιακής ενίσχυσης μόνο για την κάλυψη των αναγκών του δυσμενούς σεναρίου, τότε: το 25% της κεφαλαιακής ενίσχυσης θα αφορά κοινές μετοχές και το 75% της κεφαλαιακής ενίσχυσης θα αφορά υπό αίρεση μετατρέψιμες ομολογίες (CoCos).
● Σε περίπτωση που οι κεφαλαιακές ανάγκες του βασικού σεναρίου δεν καλυφθούν από ιδιώτες, τότε το ΤΧΣ χορηγεί την κεφαλαιακή ενίσχυση ως εξής:
α) με κοινές μετοχές μέχρι το ύψος του ποσού που απαιτείται για να καλυφθούν ζημίες που το ίδρυμα έχει ήδη υποστεί ή είναι πιθανό να υποστεί στο εγγύς μέλλον
β) κατά 25% με κοινές μετοχές και κατά 75% με υπό αίρεση μετατρέψιμες ομολογίες (CoCos) για το εναπομείναν ποσό που θα αντιστοιχούσε σε προληπτική ανακεφαλαιοποίηση.
● Σε ό,τι αφορά τις προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου, όπου αυτές υπάρχουν, σε περίπτωση συμμετοχής του ΤΧΣ στην κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών, αυτές θα συμμετάσχουν στη διαδικασία καταμερισμού της επιβάρυνσης (burden sharing), σύμφωνα με την προκύπτουσα αποτίμηση όπως προβλέπεται από τις σχετικές διατάξεις.
Η κυβέρνηση καλεί τις διοικήσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να ενθαρρύνουν και να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή και εγχώριων επενδυτών κατά τη διαδικασία αύξησης του μετοχικού τους κεφαλαίου.
Πώς θα πραγματοποιηθεί η ανακεφαλαιοποίηση
Σε φάση ανακεφαλαιοποίησης μπαίνουν οι ελληνικές τράπεζες βάσει του νέου θεσμικού πλαισίου που ψηφίστηκε το Σάββατο. Σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται, η ανακεφαλαιοποίηση θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2016 ώστε να μην υπάρξει «κούρεμα» στις καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ. H προστασία των καταθέσεων κάτω από τα 100.000 ευρώ είναι απολύτως εγγυημένη και προβλέπεται από την κοινοτική οδηγία ΒRRD Bank Recovery and Resolution Directive η οποία τίθεται σε ισχύ από το νέο έτος.
Οι τέσσερις ελληνικές τράπεζες, όπως όλα δείχνουν, θα καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες του βασικού σεναρίου που ανέρχονται στα 4,4 δισ. ευρώ και από εκεί και πέρα αποτελεί ζητούμενο να καλυφθεί το μεγαλύτερο δυνατό ποσό των 14,4 δισ. ευρώ που αφορά τις κεφαλαιακές ανάγκες με βάση το δυσμενές σενάριο.
Για μέρος του κεφαλαίου κάθε τράπεζας που δεν θα καλυφθεί από τους ιδιώτες θα κληθεί να συμμετάσχει το Δημόσιο, μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, με την έκδοση κοινών μετοχών και πλήρη δικαιώματα ψήφου. Κάτι που δεν συνέβη στην προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση. Αυτή τη φορά εξάλλου η κυβέρνηση συνδέει την επιτυχία της διαδικασίας με την αντιμετώπιση των «κόκκινων» δανείων.
Στην περίπτωση που απαιτηθεί η συμμετοχή του Δημοσίου, τα κεφάλαια θα αντληθούν από το πακέτο των 25 δισ. ευρώ, που προβλέπεται από τη δανειακή σύμβαση που υπέγραψε το καλοκαίρι η κυβέρνηση με τους δανειστές.
Ο νόμος για την ανακεφαλαιοποίηση περιλαμβάνει και ρυθμίσεις που αφορούν τη διαφάνεια και τη δημόσια λογοδοσία των διοικήσεων των τραπεζών αλλά και του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ώστε να διασφαλιστεί το δημόσιο συμφέρον. Στόχος είναι η στήριξη αυτή να είναι η τελευταία προς το ελληνικό τραπεζικό σύστημα με τα χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων.
Ετσι, θεσπίζεται, για πρώτη φορά, διαδικασία περιοδικής αξιολόγησης των διοικήσεων και των ανώτερων στελεχών των τραπεζών, από διεθνή επιτροπή, στη βάση συγκεκριμένων και αντικειμενικών κριτηρίων.
Σημειώνεται ότι στη συμφωνία του καλοκαιριού προβλέπεται ο διορισμός τριών μελών στα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών –θα μετέχουν και στις κρίσιμες επιτροπές (χορηγήσεις δανείων, αναδιαρθρώσεις κ.λπ.)– με διεθνή εμπειρία αλλά να μην έχουν εργαστεί στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα τα τελευταία 10 χρόνια.
Στα 107 δισ. ευρώ τα «κόκκινα» δάνεια
Οδικό χάρτη στην προσπάθεια «ξεκαθαρίσματος» των δανειακών χαρτοφυλακίων των τραπεζών θα αποτελέσει η έκθεση κατηγοριοποίησης των επισφαλών δανείων που διεξήγαγε η Blackrock σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία είναι έτοιμη
Αντιμέτωπες με τον βραχνά των «κόκκινων» καθώς και των προβληματικών δανείων θα βρεθούν οι τράπεζες αλλά και η κυβέρνηση, που επιζητεί πολιτική λύση σε ό,τι αφορά τα στεγαστικά δάνεια και δη την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Οδικό χάρτη στην προσπάθεια «ξεκαθαρίσματος» των δανειακών χαρτοφυλακίων των τραπεζών θα αποτελέσει η έκθεση κατηγοριοποίησης των επισφαλών δανείων που διεξήγαγε η Blackrock σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία είναι έτοιμη.
Σύμφωνα πάντως με την ΕΚΤ, τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (ΝPE), δηλαδή τα δάνεια που είναι σε καθυστέρηση μεγαλύτερη των 90 ημερών, καθώς και αυτά που εξυπηρετούνται αλλά βρίσκονται στην επικίνδυνη ζώνη, αυξήθηκαν κατά 7 δισ. ευρώ και ανέρχονται πλέον 107 δισ. ευρώ, όπως προκύπτει από τον έλεγχο ποιότητας στοιχείων ενεργητικού (AQR) που διενήργησε ο SSM. Ο έλεγχος της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού είχε ως αποτέλεσμα συνολικές προσαρμογές ύψους 9,2 δισ. ευρώ όσον αφορά τη λογιστική αξία των στοιχείων ενεργητικού των συμμετεχουσών τραπεζών στις 30 Ιουνίου 2015.
Η Alpha Bank εμφανίζει τις μικρότερες πρόσθετες προβλέψεις με βάση την αξιολόγηση ποιότητας στοιχείων ενεργητικού (1,74 δισ.) και ακολουθεί η Eurobank (2,18 δισ. ευρώ). Η Εθνική με 2,46 δισ. ευρώ πλήττεται κυρίως λόγω της αυξημένης έκθεσης στο Δημόσιο, ενώ η Πειραιώς με 3,21 δισ. λόγω του μεγάλου χαρτοφυλακίου χορηγήσεων που διαθέτει.
