Έγγραφο-καμπανάκι Ε.Ε. για έξοδο της Ελλάδας από τη Σένγκεν

«Φωτιά» στη συζήτηση για το προσφυγικό έρχεται να βάλει εσωτερικό έγγραφο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Η ακεραιότητα της Συνθήκης Σένγκεν», με ημερομηνία 1 Δεκεμβρίου 2015, και στο οποίο καταγράφεται η πρόθεση της Ε.Ε. να επιβάλει ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα κρατών-μελών με διάρκεια δύο ετών.

Αυτό, ουσιαστικά, σημαίνει κατάργηση της συνθήκης Σένγκεν για συγκεκριμένα κράτη-μέλη, ενώ στο έγγραφο «φωτογραφίζεται» η Ελλάδα.

Στο έγγραφο αναφέρεται ότι, με βάση και τις αποφάσεις της 20ης Νοεμβρίου, θα πρέπει:

• Να ενισχυθεί ο έλεγχος στα εξωτερικά σύνορα, τα οποία είναι περισσότερο εκτεθειμένα
• Να αναπτυχθούν, όπου το απαιτούν οι συνθήκες, δυνάμεις ταχείας επέμβασης και αστυνομικοί ώστε να εξασφαλιστεί η συστηματική παρακολούθηση και οι έλεγχοι ασφαλείας.

Συνεπώς η Ε.Ε. προτείνει:

• Να γίνουν πολύ περισσότερες προσπάθειες για να αποφευχθεί η παράνομη διάβαση συνόρων (είσοδος και έξοδος) και να εξασφαλιστεί ότι θα εξωτερικά σύνορα θα διασχίζονται μόνο από τα σημεία ελέγχου
• Να αναπτυχθούν δυνάμεις ταχείας επέμβασης για αυτόν τον σκοπό. Αυτό σχετίζεται ιδιαίτερα με τα εξωτερικά χερσαία σύνορα των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων
• Να αναπτυχθεί δύναμη του FRONTEX στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση ώστε να αντιμετωπιστούν οι σοβαρές δυσκολίες που παρουσιάζονται με τις γειτονικές χώρες.

Σε άλλο σημείο του εγγράφου αναφέρεται ότι στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των σοβαρών ελλείψεων στα εξωτερικά τους σύνορα αρκετά μέλη κράτη έχουν θέσει σε ισχύ προσωρινούς ελέγχους στα σύνορά τους.

Με βάση τα όσα προβλέπει η συνθήκη Σένγκεν τέτοιοι έλεγχοι δεν μπορούν να κρατήσουν για περισσότερο από έξι μήνες, καθώς η παράταση της περιόδου θα απαιτούσε τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου μετά από πρόταση της Επιτροπής.

Μια τέτοια πρόταση μπορεί να υιοθετηθεί σε έκτακτες περιπτώσεις για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης κατά την οποία η Σένγκεν έχει κριθεί ελλιπής και τα μέτρα που προβλέπονται είναι ανεπαρκή. Όταν σε τέτοιες περιπτώσεις η συνολική λειτουργία του χώρου, χωρίς εσωτερικό έλεγχο συνόρων, τίθεται σε κίνδυνο και στο βαθμό που οι έκτακτες περιστάσεις αποτελούν σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια, η χρονική προθεσμία για την επαναφορά των ελέγχων στα σύνορα μπορεί να παραταθεί μέχρι μια συνολική περίοδο δύο ετών.

Πάνω σε αυτή τη βάση η προεδρία:

• Προτείνει το συμβούλιο να καλέσει την Επιτροπή να παρουσιάσει μια πρόταση, σύμφωνη με το άρθρο 26 της Συνθήκης Σένγκεν, με την οποία ένα ή περισσότερα κράτη-μέλη θα μπορούν να αποφασίσουν την επαναφορά των συνοριακών ελέγων σε όλα ή σε μέρος των συνόρων τους.
• Σκέφτεται, την ίδια στιγμή, όλα τα πιθανά μέτρα που μπορούν να ληφθούν στοχεύοντας στην ενίσχυση της ομαλής λειτουργίας εντός της συνθήκης Σένγκε, ιδιαίτερα της ενίσχυσης στον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων.

Διαβάστε αναλυτικά το έγγραφο

Διορία μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου

Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται πως δίνει διορία στην Αθήνα μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου προκειμένου να αλλάξει ρότα στους χειρισμούς της στην προσφυγική κρίση, όπως έγραφαν από χθες το βράδυ οι Financial Times, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα ανασταλεί για την Ελλάδα η συνθήκη βάσει της οποίας μένουν ανοιχτά τα σύνορα εντός της Ευρώπης.

Αρκετοί Ευρωπαίοι υπουργοί και ανώτεροι αξιωματούχοι, αναφέρεται στο σχετικό δημοσίευμα, θεωρούν την απειλή αποκλεισμού της Ελλάδας από τη συνθήκη Σένγκεν για «σοβαρές ελλείψεις» στον έλεγχο των συνόρων της ως τον μόνο τρόπο που έχει απομείνει για να πειστεί ο Αλέξης Τσίπρας να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του και να δεχτεί τη «βοήθεια» της Ε.Ε.

Εάν υλοποιηθεί η απειλή θα είναι η πρώτη φορά που θα ανασταλεί για μια χώρα-μέλος η Σένγκεν από τότε που υπογράφηκε το 1985. Η πρόκληση για την Αθήνα συμπίπτει με την εν γένει σκέψη της αυστηροποίησης των κοινών ελέγχων στα σύνορα της Ενωσης, με την Κομισιόν να ετοιμάζει την κατάθεση πρότασης μέσα στον Δεκέμβριο για μια ευρωπαική δύναμη που θα αναλάβει τα ευρωπαϊκά σύνορα, ακόμα και παρά τη θέληση των χωρών της περιφέρειας, όπως η Ελλάδα. 

Δεδομένου του μεγέθους της κρίσης, αναφέρουν στο σχετικό ρεπορτάζ οι FT, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι εκνευρισμένοι με την άρνηση της Αθήνας να καλέσει αποστολή της Frontex, την απροθυμία της να δεχθεί ευρωπαϊκή ανθρωπιστική βοήθεια και την αποτυχία της να αναμορφώσει το σύστημά της για την καταγραφή των προσφύγων. 

Οι υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. που θα συναντηθούν αύριο (Παρασκευή) θα κάνουν σαφές ότι απαιτούνται πιο δραστικά μέτρα εάν η Ελλάδα δεν αναλάβει δράση πριν τη σύνοδο κορυφής στα μέσα Δεκεμβρίου, σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στους FT.

Η προειδοποίηση για την αναστολή της συνθήκης Σένγκεν έχει σταλεί επανειλημμένα στην Ελλάδα αυτή την εβδομάδα, μεταξύ άλλων και μέσω του υπουργού Εξωτερικών του Λουξεμβούργου Ζαν Ασελμπορν κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα.

Η απάντηση της Αθήνας

Δεν έχει διατυπωθεί καμία επίσημη τέτοια απειλή, απαντά ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, Γιάννης Μουζάλας, σχολιάζοντας τις πληροφορίες αυτές. «Υπάρχει μύθος και αλήθεια», είπε,  αναφερόμενος στους ισχυρισμούς των Ευρωπαίων αξιωματούχων, όπως μεταφέρονται στα δημοσιεύματα.  

«Η Ελλάδα είναι υπό έντονη πίεση από κάποιες χώρες της Ευρώπης οι οποίες λανθασμένα πιστεύουν ότι οι προσφυγικές ροές μπορούν να ελεγχθούν από τη χώρα μας. Όπως έχουμε δηλώσει επανειλημμένα και η Ευρώπη το έχει κατανοήσει με καθυστέρηση, η Ελλάδα είναι η αρχή του ”διαδρόμου”. Η πόρτα είναι στην Τουρκία. Γι’ αυτό, αν οι ροές δεν ελεγχθούν στην Τουρκία, είναι αδύνατο να γίνει αυτό από την Ελλάδα ή όποιο άλλο μέλος της Ε.Ε.», πρόσθεσε ο κ. Μουζάλας.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι ένας Έλληνας αξιωματούχος διέψευσε κατηγορηματικά τις κατηγορίες ότι η Αθήνα είναι μη συνεργάσιμη, χαρακτηρίζοντας «αναληθείς» τις πληροφορίες ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει τηρήσει τις υποσχέσεις που έδωσε στη σύνοδο με τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων τον περασμένο μήνα.

Αλλά ένας άλλος -αναφέρεται στο δημοσίευμα- παραδέχθηκε ότι υπάρχουν καθυστερήσεις που οφείλονται στο γράμμα του νόμου που υπαγορεύει ότι μόνο Έλληνες υπήκοοι μπορούν να περιπολούν στα σύνορα της χώρας, στν διαμάχη που υπάρχει με τα Σκόπια  στον βορρά για το θέμα της ονομασίας και στο κλίμα καχυποψίας για τα τουρκικά σχέδια για τα ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένης και της Λέσβου που είναι μία από τις πύλες εισόδου των προσφύγων.

Από την άλλη, όμως, Έλληνες αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι καθώς η Ελλάδα δεν έχει κοινά σύνορα με χώρες της συνθήκης Σένγκεν, πιθανόν αναστολή της δεν πρόκειται να μειώσει τις μεταναστευτικές ροές.

«Δεν υπάρχουν πρόσφυγες που φεύγουν αεροπορικώς από την Ελλάδα», λένε. Και οι Βρυξέλλες το παραδέχονται αυτό, αλλά υποστηρίζουν ότι η αναστολή της συνθήκης είναι από τα λίγα μέσα πίεσης προς τον Έλληνα πρωθυπουργό.

Γεροβασίλη: Δεν έχει τεθεί θέμα εξόδου από τη Σένγκεν

Το πρωί της Πέμπτης για το ζήτημα τοποθετήθηκε και η κυβερνητική εκπρόσωπος Όλγα Γεροβασίλη, η οποία δήλωσε ότι «Στο πλαίσιο της Ε.Ε ουδέποτε έχει τεθεί ζήτημα εξόδου της Ελλάδος από τη Συνθήκη Σένγκεν. Ωστόσο αναπαράγονται αναληθή δημοσιεύματα τα οποία αναφέρονται σε αυτό, προσπαθώντας να επιρρίψουν ευθύνες στην Ελλάδα για τη διαχείριση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών».

Με… εμπροσθοφυλακή την ανατολική Ευρώπη

Η Αθήνα πρόσφατα απέρριψε την προσφορά ανάπτυξης έως 400 ανδρών της Frontex για την άμεση ενίσχυση των συνόρων της με τα Σκόπια, υποστηρίζοντας σε επιστολή της προς την Κομισιόν ότι η εντολή που θα είχαν ήταν πολύ ευρεία και δεν περιοριζόταν μόνο στην καταγραφή των προσφύγων.  

Η Ελλάδα δεν έχει ακόμα αποδεχθεί την αποστολή έκτακτης βοήθειας, γράφουν οι FT, και παρά την «ενθάρρυνση» επί μήνες από την Ε.Ε. έχει αρνηθεί να καλέσει την ομάδα της Frontex, αν και ήταν πιο δεκτική στην ιδέα κατά την επίσκεψη του Ασελμπορν, ενώ δεν έχει δεχθεί ακόμα να πάρει τις περισσότερες από τις 300 διαθέσιμες συσκευές eurodac για τη λήψη των αποτυπωμάτων και την καταγραφή των προσφύγων και των μεταναστών στην κοινή βάση δεδομένων, επικαλούμενη προβλήματα σύνδεσης με το διαδίκτυο και την ελλιπή εκπαίδευση του προσωπικού. 

Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες παραπονιούνται επίσης ότι η Ελλάδα δεν έχει τηρήσει την υπόσχεσή της να οργανώσει τρεις πτήσεις για την επανεγκατάσταση προσφύγων σε άλλες χώρες-μέλη και λόγω των προβλημάτων στην καταγραφή, μόνο 159 έχουν μεταφερθεί μέχρι τώρα.

Οι «διαφωνίες», γράφουν οι FT, ανάγκασαν την Κομισιόν να πάρει μια ασυνήθιστη απόφαση και να στηρίξει τα Σκόπια στην απόφασή τους να υψώσουν φράκτη στα σύνορα με την Ελλάδα.

Οι πιο έντονες επικρίσεις για την Αθήνα προέρχονται από τους ηγέτες της ανατολικής Ευρώπης, όπως τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας που δήλωσε την Κυριακή ότι «ήρθε η ώρα» να εκδιωχθεί η Ελλάδα από τη Σένγκεν και πρόσθεσε ότι όλες οι χώρες-μέλη συμφωνούν με την άποψη αυτή.

Το Βερολίνο προς το παρόν ανθίσταται στην ιδέα, αλλά παρασκηνιακά η απόγνωση κλιμακώνεται και στην Αυστρία και στη Γερμανία, που εξετάζουν το ενδεχόμενο να στείλουν ειδικό απεσταλμένο στην Αθήνα.

«Η κόκκινη γραμμή για το Βερολίνο ήταν η άρνηση της Αθήνας να δεχθεί τη βοήθεια της Frontex» φέρεται να είπε Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Οι Γερμανοί είναι εξοργισμένοι, γι’ αυτό ακούγονται και αυτές οι κουβέντες περί πιέσεων να φύγει η Ελλάδα (από τη Σένγκεν)». 

Εάν συνεχίσουν αυτά τα προβλήματα, καταλήγει το ρεπορτάζ, η Αθήνα έχει προειδοποιηθεί ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες στη σύνοδο του Δεκεμβρίου μπορεί να ζητήσουν από την Κομισιόν να ξεκινήσει τις διαδικασίες αναστολής της Σένγκεν, με μια έκθεση για την κατάσταση στα ελληνικά σύνορα που μπορεί να διαρκέσει τρεις μήνες.