Το πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και η συμμετοχή του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας σε αυτήν περιλαμβάνονται στο σχετικό σχέδιο νόμου που κατατέθηκε χθες το μεσημέρι ύστερα από διαπραγμάτευση θρίλερ με τους δανειστές και τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ε.Ε. (DG Comp).
Σήμερα αναμένεται να ψηφιστεί με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, ενώ νωρίτερα, στις 11.30 π.μ. ώρα Ελλάδος, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα ανακοινώσει τα αποτελέσματα των stress tests.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι για την ανακεφαλαιοποίηση το Δημόσιο θα λάβει από τις τράπεζες κοινές μετοχές με πλήρη δικαιώματα ψήφου και όχι με περιορισμένα (veto) σε στρατηγικής σημασίας θέματα, όπως ισχύει σήμερα. Για τις υφιστάμενες μετοχές που κατέχει θα ισχύουν οι περιορισμοί που προβλέπονται και σήμερα υπό την προϋπόθεση ότι η ιδιωτική συμμετοχή είναι τουλάχιστον ίση με το 50%.
Στήριξη των μικρότερων
Επίσης, παρέχεται για πρώτη φορά η δυνατότητα στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας να χορηγεί κρατική βοήθεια σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα και όχι μόνο στις συστημικές τράπεζες.
Η δυνατότητα αυτή περιελήφθη στο νομοσχέδιο έπειτα από σκληρή διαπραγμάτευση με τους θεσμούς, οι οποίοι πείστηκαν για την αναγκαιότητα στήριξης των μικρότερων τραπεζών.
Αυτό σημαίνει ότι υπό προϋποθέσεις το ΤΧΣ μπορεί να εισφέρει κεφάλαια σε Attica Bank και συνεταιριστικές τράπεζες. Επιπρόσθετα, διευκολύνεται η είσοδος στρατηγικών επενδυτών στις τράπεζες αυτές.
Στην επικείμενη ανακεφαλαιοποίηση το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα συμμετάσχει με την έκδοση κοινών μετοχών με δικαίωμα ψήφου ή με την έκδοση υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών (Contingent Convertible Securities) ή άλλων μετατρέψιμων χρηματοοικονομικών μέσων που θα καλύπτονται από το Ταμείο.
Με πράξη του υπουργικού συμβουλίου, που θα εκδοθεί τα επόμενα εικοσιτετράωρα, θα καθοριστεί ο επιμερισμός της συμμετοχής του Ταμείου μεταξύ των κοινών μετοχών και των υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών ή των λοιπών μετατρέψιμων χρηματοοικονομικών μέσων.
Η τιμή κάλυψης των μετοχών ορίζεται ως η χρηματιστηριακή τιμή, όπως αυτή προκύπτει από τη διαδικασία του βιβλίου προσφορών (book building) που διενεργείται από κάθε πιστωτικό ίδρυμα.
Με απόφαση του Γενικού Συμβουλίου, το Ταμείο μπορεί να δεχτεί αυτή την τιμή υπό την προϋπόθεση ότι το Ταμείο έχει αναθέσει και έχει λάβει γνώμη από ανεξάρτητο χρηματοοικονομικό σύμβουλο, ο οποίος συμπεραίνει ότι η διαδικασία βιβλίου προσφορών είναι σύμφωνη με τη διεθνή βέλτιστη πρακτική στις συγκεκριμένες περιστάσεις.
Επίσης ο νόμος προβλέπει ότι «δεν επιτρέπεται η διάθεση νέων μετοχών στον ιδιωτικό τομέα σε τιμή κατώτερη της τιμής κάλυψης αυτών που καλύπτονται από το Ταμείο στο πλαίσιο της ίδιας έκδοσης. Η τιμή διάθεσης δύναται να είναι χαμηλότερη της τιμής προηγούμενων καλύψεων μετοχών από το Ταμείο ή της τρέχουσας χρηματιστηριακής τιμής».
Δικαιώματα προτίμησης
Το Ταμείο δύναται να ασκεί, να διαθέτει ή να παραιτείται των δικαιωμάτων του προτίμησης σε περιπτώσεις αύξησης μετοχικού κεφαλαίου ή έκδοσης υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών ή άλλων μετατρέψιμων χρηματοοικονομικών μέσων των πιστωτικών ιδρυμάτων που αιτούνται την παροχή κεφαλαιακής ενίσχυσης.
Οι αποφάσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων περί έκδοσης υπό αίρεση μετατρέψιμων ομολογιών ή άλλων μετατρέψιμων χρηματοοικονομικών μέσων, λαμβάνονται από τη γενική συνέλευση των μετόχων.
Σε ό,τι αφορά το «κούρεμα» των ομολογιούχων, προβλέπονται οι διαδικασίες συμμετοχής των ιδιωτών μετόχων και ομολογιούχων στην εξυγίανση μιας τράπεζας εφόσον αυτό απαιτηθεί.
Ειδικότερα, εάν μια τράπεζα δεν μπορεί να καλύψει το κεφαλαιακό έλλειμμά της και «προκειμένου να αποφευχθούν σημαντικές διαταραχές στην οικονομία με αρνητικές συνέπειες στους πολίτες και προκειμένου η κρατική ενίσχυση να είναι η μικρότερη δυνατή», με πράξη του υπουργικού συμβουλίου, κατόπιν σχετικής εισήγησης από την Τράπεζα της Ελλάδος, αποφασίζεται η υποχρεωτική κατανομή του υπολοίπου του κεφαλαιακού ελλείμματος του πιστωτικού ιδρύματος στους κατόχους κεφαλαιακών μέσων και άλλων υποχρεώσεων, όπως κρίνεται κάθε φορά αναγκαίο.
Η κατανομή με σειρά προτεραιότητας έχει ως εξής:
α) στις κοινές μετοχές,
β) εάν είναι απαραίτητο, στις προνομιούχες μετοχές και στα άλλα μέσα κεφαλαίου της κατηγορίας 1 (CET 1 instruments),
γ) εάν είναι απαραίτητο, στα πρόσθετα μέσα κατηγορίας 1 (Tier 1 instruments),
δ) εάν είναι απαραίτητο, στα μέσα κατηγορίας 2 (Tier 2 instruments),
ε) εάν είναι απαραίτητο, σε όλες τις άλλες υποχρεώσεις μειωμένης εξασφάλισης,
στ) εάν είναι απαραίτητο, στις μη εξασφαλισμένες υποχρεώσεις με εξοφλητική προτεραιότητα που δεν κατατάσσονται προνομιακά σύμφωνα με κανόνες αναγκαστικού δικαίου (unsecured senior liabilities non preferred by mandatory provisions of law).
Σε περίπτωση μετατροπής των προνομιούχων μετοχών, που εκδόθηκαν βάσει του άρθρου 1 του νόμου 3723/2008 (νόμος Αλογοσκούφη), σε κοινές μετοχές του πιστωτικού ιδρύματος, η κυριότητα των κοινών μετοχών περιέρχεται αυτοδικαίως στο Ταμείο. Με την επιφύλαξη του επόμενου εδαφίου, απαιτήσεις της ίδιας τάξης τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης.
Τα αναγκαστικά μέτρα περιλαμβάνουν:
◼ Την απορρόφηση τυχόν ζημιών από τους μετόχους ώστε να εξασφαλίζεται ότι η καθαρή θέση του πιστωτικού ιδρύματος είναι μηδενική, όπου είναι απαραίτητο, διά της μείωσης της ονομαστικής αξίας των μετοχών, ύστερα από απόφαση του αρμόδιου οργάνου του πιστωτικού ιδρύματος,
◼ Τη μείωση της ονομαστικής αξίας των προνομιούχων μετοχών και άλλων μέσων κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1, και εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, της ονομαστικής αξίας των πρόσθετων μέσων κατηγορίας 1, και εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, της ονομαστικής αξίας των μέσων κατηγορίας 2 και των λοιπών υποχρεώσεων μειωμένης εξασφάλισης, και εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, της ονομαστικής αξίας των μη εξασφαλισμένων υποχρεώσεων με εξοφλητική προτεραιότητα που δεν κατατάσσονται προνομιακά σύμφωνα με κανόνες αναγκαστικού δικαίου προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η καθαρή θέση του πιστωτικού ιδρύματος θα είναι ίση με μηδέν, ή
◼ Σε περίπτωση που η καθαρή θέση του πιστωτικού ιδρύματος είναι ανωτέρα του μηδενός, τη μετατροπή των άλλων μέσων κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1 και, εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, της ονομαστικής αξίας των πρόσθετων μέσων κατηγορίας 1, και εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, της ονομαστικής αξίας των μέσων κατηγορίας 2 και εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, των λοιπών υποχρεώσεων μειωμένης εξασφάλισης, και εν συνεχεία, εφόσον είναι απαραίτητο, της ονομαστικής αξίας των μη εξασφαλισμένων υποχρεώσεων με εξοφλητική προτεραιότητα που δεν κατατάσσονται προνομιακά σύμφωνα με κανόνες αναγκαστικού δικαίου, σε κοινές μετοχές, ώστε να αποκατασταθεί το αναγκαίο επίπεδο του δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας για τα πιστωτικά ιδρύματα, όπως αυτό απαιτείται από την αρμόδια αρχή.
Ο εκπρόσωπος του ΤΧΣ
Το Ταμείο εκπροσωπείται με ένα μέλος στο διοικητικό συμβούλιο του πιστωτικού ιδρύματος στο οποίο έχει παρασχεθεί κεφαλαιακή ενίσχυση. Η ιδιότητα του εκπροσώπου του Ταμείου είναι ασυμβίβαστη προς την ιδιότητα του εκπροσώπου του ελληνικού Δημοσίου.
Ο εκπρόσωπος του Ταμείου στο διοικητικό συμβούλιο έχει:
α) το δικαίωμα να ζητεί τη σύγκληση της γενικής συνέλευσης των μετόχων,
β) το δικαίωμα αρνησικυρίας στη λήψη οποιασδήποτε απόφασης του διοικητικού συμβουλίου του πιστωτικού ιδρύματος:
i) σχετικής με τη διανομή μερισμάτων και την πολιτική παροχών και πρόσθετων απολαβών προς τον πρόεδρο, τον διευθύνοντα σύμβουλο και τα λοιπά μέλη του διοικητικού συμβουλίου, καθώς και για όσους έχουν τη θέση και εκτελούν καθήκοντα γενικού διευθυντή, καθώς και για τους αναπληρωτές τους
ii) εφόσον η υπό συζήτηση απόφαση δύναται να θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντα των καταθετών ή να επηρεάσει σοβαρά τη ρευστότητα ή τη φερεγγυότητα ή την εν γένει συνετή και εύρυθμη λειτουργία του πιστωτικού ιδρύματος (όπως επιχειρηματική στρατηγική, διαχείριση στοιχείων ενεργητικού-παθητικού κ.λπ.)
iii) που αφορά εταιρικές πράξεις και η οποία απόφαση δύναται να επηρεάσει σημαντικά τη συμμετοχή του Ταμείου στο μετοχικό κεφάλαιο του πιστωτικού ιδρύματος
iv) το δικαίωμα να ζητεί την αναβολή επί 3 εργάσιμες ημέρες της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου του πιστωτικού ιδρύματος, προκειμένου να λάβει οδηγίες από την Εκτελεστική Επιτροπή του Ταμείου.
Πώς θα γίνει η αξιολόγηση των διοικήσεων από το ΤΧΣ
Με τη βοήθεια ανεξάρτητου συμβούλου διεθνούς κύρους, εμπειρίας και εξειδίκευσης το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα προβεί στην αξιολόγηση του πλαισίου εταιρικής διακυβέρνησης των πιστωτικών ιδρυμάτων με τα οποία το Ταμείο έχει υπογράψει σύμβαση πλαισίου συνεργασίας.
Η αξιολόγηση θα περιλαμβάνει το μέγεθος, τη δομή και την κατανομή των αρμοδιοτήτων εντός του διοικητικού συμβουλίου και των επιτροπών, σύμφωνα με τις επιχειρηματικές ανάγκες του πιστωτικού ιδρύματος.
Η κατά τα ανωτέρω αξιολόγηση αφορά όλες τις επιτροπές του διοικητικού συμβουλίου, καθώς και κάθε άλλη επιτροπή την οποία το Ταμείο κρίνει απαραίτητο να αξιολογήσει για να εκπληρώσει τους στόχους του σύμφωνα με τον νόμο.
Το Ταμείο, με τη βοήθεια ανεξάρτητου συμβούλου, θα θεσπίσει κριτήρια αξιολόγησης των πιστωτικών ιδρυμάτων σύμφωνα με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Βάσει της αξιολόγησης το Ταμείο θα προβεί σε συγκεκριμένες προτάσεις για βελτιώσεις και τυχόν αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση των πιστωτικών ιδρυμάτων.
