«Τα συναισθήματα του κοινού μετράνε περισσότερο από τα ρεκόρ»

Στην Αμερική, κουλτούρα σημαίνει εμπόριο και αντίστροφα. Μόνο που εδώ υπάρχει η «ποπ κουλτούρα» και η «επιστήμη της διασκέδασης». Το φαινόμενο «Star Wars» επαληθεύει κάθε προσδοκία για ένα βίωμα αυτό καθεαυτό ποπ!

Οι δημιουργοί του, ο Τζορτζ Λούκας, η Φοξ που κατείχε τα δικαιώματα και η Ντίσνεϊ που τα αγόρασε για 4 δισ. δολάρια, ο σκηνοθέτης Τζέι Τζέι Εϊμπραμς, ήξεραν ακριβώς με τι είχαν να κάνουν. Γι’ αυτό και απαγόρευσαν αυστηρά σε δημοσιογράφους να δουν την ταινία πριν βγει στις αίθουσες. Μόνο από φιλευσπλαχνία επέτρεψαν σε άνθρωπο με ανίατη ασθένεια να δει την ατελείωτη ακόμα ταινία «Star Wars: Η Δύναμη Ξυπνάει», λίγες μέρες πριν πεθάνει, παίρνοντας μαζί του τα μυστικά αυτής της υπόσχεσης για μνημειώδη διασκέδαση.

Πριν τη δει κανείς ακόμα, η ταινία έσπασε τα ρεκόρ των προπωλήσεων με 100 εκατ. δολάρια. Τώρα με την πρεμιέρα της στις ΗΠΑ έπιασε το Σαββατοκύριακο νέο ρεκόρ, 238 εκατ., ξεπερνώντας το «Jurassic World» του καλοκαιριού.

Ουρές ατελείωτες περιμένουν να ζήσουν τον μύθο ακόμα μια φορά. Τα ονόματα του Χάρισον Φορντ, της Κέρι Φίσερ και του Μαρκ Χάμιλ υπόσχονται ότι αυτό είναι εφικτό, ότι θα εισέλθουν στον χώρο της φαντασίας για δύο τουλάχιστον ώρες, θα ταξιδέψουν σε γαλαξίες δίπλα στους παλιούς αγαπημένους ήρωες.

Η τακτική του μυστηρίου ενέτεινε την αγωνία εξισώνοντας θεατές και κριτικούς, που, όταν τελικά είδαν την ταινία, δεν μπορούσαν παρά να παραδεχτούν πως εκπλήρωσε τις προσδοκίες τους. Θα ήταν ασήκωτο το βάρος γι’ αυτόν που θα τολμούσε να πει κάτι αρνητικό. Αν όμως θα περάσει η νέα ταινία τη δοκιμασία του χρόνου, ώστε πράγματι να εισέλθει στον κόσμο του μύθου, αυτό θα φανεί αργότερα.

Ο σκηνοθέτης Τζέι Τζέι Εϊμπραμς επιστράτευσε όλες τις τεχνολογικές κατακτήσεις του Χόλιγουντ, τους καλύτερους των καλύτερων τεχνικών, δημιούργησε φαντασμαγορικά τοπία, τη μια παραπέμποντάς μας σε αμμόλοφους της Σαχάρας και την άλλη σε ζούγκλες της Καμπότζης, χρώματα, μουσικές, αναφορές σε ταινίες, κόσμους πραγματικούς και ψεύτικους – και από πάνω λίγο χιούμορ για να καλύψει τυχόν αστοχίες.

Πολλοί βλέπουν τον Εϊμπραμς σαν ψυχοπαίδι του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Ακόμα κι αν δεν είναι πρωτότυπος σαν τους «πνευματικούς πατέρες» του, τον Σπίλμπεργκ και τον Λούκας, με σκληρή δουλειά και πειθαρχία φέρνει περίπου το ίδιο αποτέλεσμα: μια ταινία άξια να τη δει ολόκληρος ο πλανήτης.

• Παρότι είχατε όλη τη νέα τεχνολογία στη διάθεσή σας, διαλέξατε να χρησιμοποιήσετε αρκετά χειροποίητα σκηνικά. Θα λέγατε ότι υπάρχει μια τάση πισωγυρίσματος τελευταία;

Στόχος μας ήταν να κινηθούμε προς δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Μπροστά, λέγοντας μια διαφορετική ιστορία. Και προς τα πίσω στον χρόνο και στην αίσθηση που νιώσαμε όταν πρωτοείδαμε το «Star Wars».

Η χρήση της παλιάς τεχνολογίας ήταν συναρπαστική γιατί ούτε αυτή έχει μείνει στάσιμη: η τεχνική των μοντέλων έχει προχωρήσει, στον ίδιο βαθμό που έχει προχωρήσει και η ψηφιακή τέχνη. Είμαστε πραγματικά στην προνομιούχο θέση απ’ την οποία είχαμε τη δυνατότητα να εφαρμόσουμε όλες τις υπάρχουσες τεχνολογίες για να πούμε την ιστορία μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

• Η τριλογία φάνηκε να ολοκληρώνεται με την «Επιστροφή των Τζεντάι». Τι ήταν αυτό που σας κινητοποίησε να αρχίσετε αυτό το νέο κεφάλαιο του «Star Wars»;

Ενα από τα καταπληκτικά πράγματα που κατάφερε ο Τζορτζ Λούκας ήταν η αίσθηση μιας αστείρευτης δυνατότητας και άπειρης ευκαιρίας. Ο κόσμος είναι τόσο πλούσιος και το σύμπαν τόσο μεγάλο που δεν μπορεί παρά να δίνει ζωή σε πάρα πολλές ιστορίες, πέρα από κάθε φαντασία. Η ιδέα ότι ο αγώνας του Καλού εναντίον του Κακού συνεχίζεται για χιλιάδες χρόνια προϋπάρχει στις προηγούμενες ταινίες, οπότε,ς αν σταματούσε ξαφνικά, θα ήταν ψεύτικο.

• Ολοι μιλάνε για την ταινία σαν να πρόκειται για μνημείο του κινηματογράφου που σπάει όλα τα ρεκόρ των πωλήσεων. Για σας ποιο είναι το μέτρο σύγκρισης; Τι σημαίνει επιτυχία για σας σε σχέση με αυτή την ταινία;

Δεν έχω διαβάσει ποτέ τόσα άρθρα με προγνώσεις και νούμερα. Μου φαίνονται εντελώς παράλογα και γελοία και δεν αφορούν τους λόγους που χιλιάδες άνθρωποι έχουν δουλέψει σκληρά για να δημιουργήσουν κάτι που θα προσφέρει αληθινή διασκέδαση. Αυτό που θα ήθελα είναι να δω τον κόσμο να γελά, να ουρλιάζει, να κλαίει και να κραυγάζει από χαρά. Γι’ αυτά κάναμε την ταινία. Τι θέλουμε να κάνουμε τον θεατή να αισθανθεί; Το να εκμαιεύσουμε αυτά τα συναισθήματα μετράει για μας πολύ περισσότερο από κάθε νούμερο.

• Πιστεύετε ότι το μέλλον του κινηματογράφου είναι μόνο ψηφιακό; Το φιλμ έχει ήδη πεθάνει;

Δεν με νοιάζει τι λένε οι στατιστικές και οι αναλύσεις και παρότι όλοι έχουμε δει ωραία ψηφιακή φωτογραφία αλλά και άσχημη στο σελουλόιντ, η αλήθεια είναι ότι το φιλμ είναι… θεός και ο τελειότερος τρόπος για την απαθανάτιση μιας εικόνας. Ξέρω ότι βρισκόμαστε στην εποχή της πληροφορίας και των στατιστικών, όπου όλα μετριούνται, αλλά το φιλμ είναι αληθινά μαγικό και θα ήταν τραγικό να το χάσουμε.

Δεν υπάρχει τίποτα τόσο σημαντικό στον κόσμο της διασκέδασης όσο η κοινή εμπειρία του σινεμά. Το να είσαι στην αίθουσα μαζί με εκατοντάδες κόσμο, να γελάς και να τρομάζεις, να επικροτείς ή να γιουχαΐζεις μαζί. Να βιώνεις συναισθήματα μαζί με άλλους, ειδικά στην εποχή που ο καθένας απομονώνεται στην ιδιωτική του οθόνη, έχει τρομερή δύναμη. Αυτή είναι και θα παραμείνει η δύναμη του κινηματογράφου.

Χάρισον Φορντ

Ο Χαν Σόλο άλλαξε από τις εμπειρίες

Αν η ταινία αποτελεί λίγο-πολύ κειμήλιο της αμερικανικής πολιτιστικής κληρονομιάς, ο Χάρισον Φορντ είναι ένας από τους κύριους παράγοντες και εκπροσώπους της. Εχοντας ταυτιστεί με πρόσωπα σαν τον Ιντιάνα Τζόουνς και τον Χαν Σόλο, οι προσωπικές του παρεκκλίσεις (έχει πει πως δεν τον ενδιέφερε ο χαρακτήρας του Σόλο σε συνέντευξη το 2010) είναι άνευ σημασίας για την τροχιά του «Star Wars».

Ουσιαστικά, η παρουσία του και μόνο δουλεύει σαν μαγικό. Βάλε και λίγη από τη γνωστή του χάρη με το στραβό χαμόγελο και τον αυτοσαρκασμό, και η συνταγή για την επιτυχία είναι πλήρης. Στα 73 του, τα λίγα πάντα λόγια του έχουν κι άλλο λιγοστέψει, ενώ η βραδύτητα, το βάρος των κινήσεών του διακρίνονται πιο έντονα. Ωστόσο, όπως στην ταινία έτσι και στη συνέντευξη, ο κάθε λόγος του και η κάθε ματιά του ή κίνηση εκφέρονται με μια αύρα αυθεντίας, κάποιου που ξέρει τους μυστικούς κανόνες της διασκέδασης.

• Γιατί επιστρέψατε στο «Star Wars»; Για χάρη των θεατών σας;

Οχι, το έκανα όπως συνήθως για τον εαυτό μου. Γιατί το σενάριο και η χρήση του χαρακτήρα μου ήταν πολύ καλοφτιαγμένα, ο σκηνοθέτης ήταν ένας φίλος, που θαυμάζω από παλιά. Αλλά, στο κάτω κάτω, ήμουν άνεργος.

Ο μόνος λόγος για να υποψιάζεστε ότι δεν ήθελα να παίξω τον ρόλο βασίζεται μάλλον σε κάποιες δηλώσεις μου πριν από 25 χρόνια, ότι είχα βαρεθεί να φοράω το κοστούμι του Χαν Σόλο. Αλλά τώρα, 25 χρόνια μετά, να το κοστούμι στο βάθος της ντουλάπας μου! Και μου φαίνεται καλό, θα το ξαναφορέσω λοιπόν. Είχα πει ότι θα μ’ άρεσε να δω τον Χαν Σόλο να πεθαίνει στην πρώτη ταινία, γιατί πίστευα ότι αν οι κυνικοί αλλαξοπιστούσαν στη δύναμη του Καλού και αυτοθυσιάζονταν, θα πρόσθετε κάποιο βάρος στο εγχείρημα. Αλλά ο Τζορτζ (Λούκας) αρνήθηκε.

• Συνδέεστε με τον χαρακτήρα του Χαν Σόλο όπως παλιά;

Νομίζω ότι είναι ενδιαφέρον που κράτησαν τη συνέχεια του χαρακτήρα. Τώρα, όμως, είναι σαν ένα πιο μεγάλο δέντρο, με πιο πολλά δαχτυλίδια στον κορμό του. Αν έκανα σωστά τη δουλειά μου, θα πρέπει να φαίνεται πως ο Χαν Σόλο έχει περάσει εμπειρίες, που τον έχουν αλλάξει. Είναι θέματα στα οποία αναφερόμαστε με τον διάλογο.

• Βρίσκεστε στο κέντρο όχι μόνο μιας μνημειώδους ταινίας, αλλά και μιας ολόκληρης επιχείρησης. Νιώθετε πίεση, την ανάγκη επιτυχίας;

Είναι ήδη πολύ ικανοποιητική η υποδοχή του κόσμου, και νομίζω ότι οι θεατές έχουν εμπιστοσύνη στις ικανότητες του Τζέι Τζέι Εϊμπραμς και στην επένδυση της Ντίσνεϊ, όχι τη χρηματική, αλλά στο πρωτότυπο όραμα του Τζορτζ Λούκας και την ευκαιρία να ξαναδημιουργηθεί αυτός ο τρελός κόσμος.

• Εχετε δουλέψει στον κινηματογράφο για αρκετές δεκαετίες μέχρι τώρα, κι έχετε συνεργαστεί με τον Στίβεν Σπίλμπεργκ και τον Τζορτζ Λούκας, οι οποίοι επιμένουν ότι το σινεμά θα υποστεί ολική διάλυση στο μέλλον. Εσείς τι πιστεύετε για το μέλλον του κινηματογράφου;

Δεν ξέρω. Νομίζω ότι κάποτε θα ξεπεράσουμε τη φάση των κοινωνικών δικτύων και ότι θα επιστρέψουμε στις κοινωνικές εμπειρίες. Για μένα η αρετή της κινηματογραφικής αίθουσας είναι η συνεύρεση με ξένους. Οταν σβήνουν τα φώτα, αυτό το δυνατό μέσο κρατάει την προσοχή όλων κάνοντάς μας να αισθανθούμε ένα. Κάτι που είναι αδύνατον στον κόσμο των μικρών συσκευών.

• Ας επιστρέψουμε στη Γη για μια στιγμή. Ξέρω ότι σας ενδιαφέρει το μέλλον του πλανήτη και η οικολογία. Ποιοι είναι αυτοί που κατά τη γνώμη σας ευθύνονται για τις οικολογικές καταστροφές της εποχής μας;

Ολοι μας. Είναι άσκοπο και απλοϊκό να ξεχωρίσουμε κάποιους δακτυλοδεικτούμενους. Η ιστορία του πλανήτη είναι πολύ μεγάλη, αντίθετα με το ανθρώπινο αποτύπωμα που είναι σχετικά πολύ μικρής διάρκειας. Η φύση δεν έχει ανάγκη το ανθρώπινο είδος για να επιβιώσει και ο πλανήτης μια χαρά θα συνεχίσει να υπάρχει χωρίς εμάς, αλλά οι άνθρωποι έχουν ανάγκη τη φύση για να επιβιώσουν.

Η φύση μας διαθέτει δωρεάν υπηρεσίες, όπως ο καθαρισμός του αέρα, η δημιουργία φρέσκου καθαρού νερού, η διατήρηση του άνθρακα στα δέντρα, ενώ μας δίνει ψάρια από τους ωκεανούς της, φρέσκο φαγητό, επικονιαστές για τα σπαρτά μας. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος χωρίς μια ζωντανή και υγιή φύση. Το επείγον τώρα είναι να καταλάβουμε την αξία της φύσης και όχι μόνο για τα χαριτωμένα, γούνινα ζωάκια ή για τις διακοπές μας και τις παραλίες. Αλλά γιατί είναι ζήτημα επιβίωσης του είδους μας.