Πρώτα οι πρόσφυγες, μετά οι αρχαιότητες

Στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο έφτασε το προσφυγικό. Στη συνεδρίαση της Τρίτης, τα μέλη του ενέκριναν κατά πλειοψηφία τη δημιουργία προσωρινού καταυλισμού για 240 πρόσφυγες μέσα στην αδόμητη αρχαιολογική Ζώνη Α (απολύτου προστασίας) του Ρωμαϊκού Ωδείου της Κω.

Υπερβαίνοντας αυτά που ορίζει ο νόμος, το ανώτατο όργανο αποφάσισε «κατ’ εξαίρεση και για ανθρωπιστικούς λόγους» να παραχωρήσει τον χώρο, ο οποίος χρησιμοποιείται ως πάρκινγκ από τον δήμο, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η συνεδρίαση έγινε σε έντονα φορτισμένο κλίμα συγκίνησης. Οι αρχαιολόγοι, που συνδέουν τις ζωές τους με την ανάδειξη και την προστασία των μνημείων, προέταξαν, φυσικά, τον άνθρωπο.

Θεώρησαν «χρέος και τιμή για το Συμβούλιο» να εγκρίνουν το αίτημα που κατέθεσαν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα.

Δραστηριοποιούνται στην Κω από τον Μάρτιο (πέρασαν περισσότεροι από 50.000 πρόσφυγες) και προσπαθούν να καλύψουν το κενό της πολιτείας σε χώρους υποδοχής, παρέχοντας είδη πρώτης ανάγκης και ιατρική περίθαλψη στο κύμα των προσφύγων που ξεπερνούν καθημερινά τους τριακόσιους.

«Στις εκκλήσεις μας δεν υπήρξε ανταπόκριση. Προσπαθούμε να παρέχουμε στέγη, να μην έχουμε εγκύους, παιδιά, τραυματίες πολέμου στον δρόμο», είπε ο Απόστολος Βεΐζης, διευθυντής των προγραμμάτων στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.

Τόνισε ότι πρόκειται για προσωρινή στέγαση, ανέφερε ότι σήμερα στην Κω «οι πρόσφυγες διαμένουν σε ξενοδοχεία, σε σκηνές των ΓΧΣ, στο λιμάνι ή σε πάρκα» και εξέφρασε ανησυχία μπροστά στη χειροτέρευση των καιρικών συνθηκών τον χειμώνα.

Στον χώρο που παραχωρείται, η διαμόρφωση θα γίνει από τους εθελοντές και τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.

Επιπλέον αναλαμβάνουν την προστατευτική περίφραξη, τον καθημερινό καθαρισμό και την υποχρέωση «οι παρακείμενοι αρχαιολογικοί χώροι να μην υποστούν καμία βλάβη».

Τα μέλη του ΚΑΣ σχολίασαν με προβληματισμό την έλλειψη συνεργασίας που επιδεικνύουν ο Δήμος Κω και άλλοι φορείς (Εκκλησία, υπουργεία κ.ά.).

Ορισμένα μέλη εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για την επιστολή που απηύθυνε ο δήμαρχος προς το ΚΑΣ.

Διατύπωνε την έντονη αντίθεσή του στη μετατροπή του πάρκινγκ (και οποιουδήποτε αρχαιολογικού χώρου) σε καταυλισμό για «παράνομους μετανάστες», ενώ σε παρόμοιο πνεύμα ήταν και η επιστολή του αντιδημάρχου.

Η εισήγηση της Εφορείας Δωδεκανήσων κατ’ αρχήν ήταν αρνητική (στο τέλος υπήρξε αναίρεση) προβάλλοντας στο σκεπτικό τη Ζώνη Α, το σύνολο των παρακείμενων μνημείων, την πρόσφατη παραχώρηση τμήματος του αρχαιολογικού χώρου στο Λινοπότι Κω για δημιουργία Κέντρου Υποδοχής.

Αναγνωρίζοντας ωστόσο την ανθρωπιστική διάσταση, διατύπωνε την πρόταση για αναζήτηση άλλης λύσης.

«Η εγκατάσταση που μας ζητούν είναι για δύο θερμαινόμενες σκηνές και δώδεκα χημικές τουαλέτες. Είναι σοβαρό κοινωνικό θέμα και δεν μπορούμε να ταυτιστούμε με την άποψη της Εφορείας. Εισηγούμαστε να γίνει αποδεκτό το αίτημα», ανέφερε η εισηγήτρια του θέματος Ελένη Κουντούρη, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

«Εχουν καταστραφεί η Παλμύρα, το Χαλέπι, η Λαοδίκεια… Εκεί δεν μπορούσαμε να βοηθήσουμε, τώρα πρέπει να κάνουμε κάτι γι’ αυτούς τους ανθρώπους, είναι υποχρέωσή μας», είπε με συναισθηματική φόρτιση η Αγγελική Κοτταρίδη.

«Προηγείται η ανθρώπινη ζωή από τις αρχαιότητες», ανέφερε ο Δημήτρης Αθανασούλης, για να θυμίσει ότι οι πρόσφυγες το ’22 «βρήκαν καταφύγιο στην Αχεροποίητο και σε όλες τις εκκλησίες της Θεσσαλονίκης».

«Αφού ο δήμαρχος δεν δίνει ούτε το πάρκινγκ, το μπαλάκι πέφτει σε εμάς», είπε η Ολγα Γκράτζιου και κατέθεσε την εμπειρία της από τις επισκέψεις της σε Ελαιώνα και Γαλάτσι.

«Είναι άνθρωποι που βιάζονται να φύγουν. Υπάρχει πειθαρχία, ρυθμός καθημερινότητας και συγκλονιστική προσφορά εθελοντών».

Ο Μανόλης Κορρές χαρακτήρισε «ακραίο, σε ένα νησί με τόσες αδόμητες εκτάσεις, ακίνητα, χώρους στάθμευσης, να μην υπάρχει διαθέσιμος χώρος. Ενας καλοπροαίρετος άνθρωπος θα έβρισκε. Αυτό δείχνει απάθεια και αδιαφορία».

Η Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, ενώ σχολίασε πως «έχω τεράστιο πρόβλημα γιατί μιλάμε για Ζώνη Α», κατέληξε: «Να γίνει καταυλισμός, θα είναι χρήσιμο για άλλους. Ισως έτσι δούμε την ωφελιμότητα των αρχαιολογικών χώρων πέραν της τουριστικής».

Στους Ελληνες του ’56 στη Γερμανία αναφέρθηκε ο Δημήτρης Καρύδης, «όταν τους άφηναν στην ουρά του σουπερμάρκετ να περιμένουν, φοβισμένους με σταυρωμένα χέρια και μπροστά στεκόταν ο Γερμανός κοιλαράς. Τώρα είμαστε εμείς με τις κοιλιές και οι ξένοι πίσω μας φοβισμένοι, με σταυρωμένα χέρια. Η Ιστορία έχει μεταβολές. Η απάντηση είναι ναι».

Και πρόσθεσε:

Η μακρά κουβέντα μας έδειξε την ένδεια όσων έχουν λόγο σ’ αυτό το ζήτημα (δήμος, υπουργεία, Εκκλησία, Στρατός…). Εμείς θα πράξουμε το καθήκον μας, θα κάνουμε υπέρβαση, θα παραβούμε αυτό που ορίζεται από τον νόμο και θα κάνουμε μια έξοδο σε αυτό που μας περιβάλλει. Είναι τιμή για εμάς και το Συμβούλιο.

Αποψη με την οποία ταυτίστηκε και ο Νίκος Σταμπολίδης. «Πολιτισμός δεν είναι τα μνημεία, είναι οι άνθρωποι και παρ’ ότι δεν προβλέπεται από τον νόμο θα ταχθώ με την άποψη του κ. Καρύδη», ενώ είχε χαρακτηρίσει το ΚΑΣ «κολυμβήθρα του Σιλωάμ, που έρχονται να λύσουμε τις αδικίες».

Μειοψήφησε η Ελένη Μπάνου, προβάλλοντας το σκεπτικό ανάγκης προστασίας των αρχαιοτήτων εντός της Ζώνης Α.