Ηταν μια παρουσίαση που είχε συγκίνηση πολλή. Γιατί μπήκαμε ήδη στην τελευταία (πλήρη) καλλιτεχνική περίοδο που η Λυρική Σκηνή θα έχει για έδρα της το ιστορικό θέατρο «Ολύμπια» της οδού Ακαδημίας. Είχε γερές ενέσεις αισιοδοξίας, καθώς οι φωτογραφίες που κρατάμε πια στα χέρια δείχνουν πως η νέα έδρα του οργανισμού (με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος) ξεπερνά κάθε προσδοκία.
Είχε νοσταλγία και αναφορές στην ιστορική πορεία του οργανισμού, ο οποίος θα παρουσιάσει ξανά την επόμενη σεζόν έργα ταυτισμένα με τη μέχρι σήμερα διαδρομή του. Είχε στραμμένη τη ματιά στο μέλλον, καθώς φέτος η ΕΛΣ ξεκινά πιλοτικά το πρόγραμμα «Η Λυρική στη μεγάλη οθόνη», με προβολή παραστάσεών της σε κινηματογραφικές αίθουσες της επαρχίας. Είχε την ικανοποίηση ότι σχεδόν στο σύνολό τους οι παραγωγές της είχαν πάνω από 90% πληρότητα.
Κι είχε για άλλη μια φορά τη φροντίδα του επιτυχημένου Δ.Σ. της (με πρόεδρο τον Θανάση Θεοδωρόπουλο), το οποίο ολοκλήρωσε τη θητεία του στις 20/9, αλλά και τη στήριξη του Γιάννη Κόκκου (επίτιμου καλλιτεχνικού συμβούλου της), με τον οποίο προγραμματίζουν ήδη την τετραλογία του Βάγκνερ (2017-2018: «Ο χρυσός του Ρήνου», 2018/19: «Βαλκυρία», 2019/20: «Ζίγκφριντ», 2020/21: «Το λυκόφως των θεών»).
Η Λυρική κοιτάει πια το όνειρο στα μάτια. Είναι σχεδόν με το κλειδί του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο χέρι. Κι αν υπάρχει ένα μήνυμα που θέλει να περάσει είναι πως τρέχει προς το αύριο έχοντας αγκαλιά το χθες. Γι’ αυτό και λίγο πριν εγκατασταθεί στη νέα στέγη, η οποία τη φέρνει σε απόσταση αναπνοής από τα διεθνή «σαλόνια», μας καλεί να αποχαιρετήσουμε μαζί το «Ολύμπια».
Ο χώρος στον οποίο μάθαμε την αλφαβήτα της όπερας, ενηλικιωθήκαμε μουσικά, ονειρευτήκαμε ένα ευρωπαϊκό λαμπρό μέλλον για τη Λυρική, φιλοξενεί τις παραγωγές της από το 1944 έως σήμερα (με μια μικρή διακοπή μεταξύ 1954-1957, οπότε κατεδαφίστηκε το πρώτο θέατρο «Ολύμπια» και στη θέση του χτίστηκε το σημερινό). Φέτος θα ανέβουν εκεί παραστάσεις-σταθμοί του οργανισμού -σε νέες παραγωγές και αναβιώσεις- όπως ο «Βαφτιστικός» του Θ. Σακελλαρίδη (που στο παρελθόν ανέβηκε σε 33 καλλιτεχνικές περιόδους), «Μποέμ» του Πουτσίνι, που είχε παρουσία σε 31 σεζόν (θα ανεβεί τον Δεκέμβριο), και φυσικά ο «Κουρέας της Σεβίλης» του Ροσίνι, με το απόλυτο ρεκόρ των 37 ανεβασμάτων σε 76 καλλιτεχνικές περιόδους (πηγαίνει για Φεβρουάριο του 2016).
Στο φαληρικό μέτωπο τώρα, οι εργασίες προχωρούν πυρετωδώς: η πρόοδος του έργου έχει ξεπεράσει το 80%, ενώ το χαρακτηριστικό ενεργειακό στέγαστρο έχει τοποθετηθεί στην τελική θέση του και ξεκίνησαν οι εργασίες χρωματισμού του. Ετσι, λοιπόν, το ακριβές χρονοδιάγραμμα έχει ως εξής:
■ 31 Μαρτίου 2016 ο εργολάβος παραδίδει το έργο στο Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
■ Αμέσως μετά τον έλεγχο -από τη μεριά του Ιδρύματος- οι εγκαταστάσεις παραδίδονται στην ελληνική πολιτεία (πρώτο εξάμηνο του 2016).
■ Ακολουθεί η μετακόμιση του οργανισμού (υπολογίζεται καλοκαίρι του 2016 και θα κρατήσει τουλάχιστον ένα 2μηνο).
■ Η Λυρική ξεκινά την εξάμηνη δοκιμαστική λειτουργία της στο Κέντρο Πολιτισμού το φθινόπωρο του 2016.
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του οργανισμού, Μύρων Μιχαηλίδης, απάντησε στους πλέον καχύποπτους που αμφισβητούν την ουσία της προσφοράς του Ιδρύματος Νιάρχου και προδικάζουν το μέλλον του λέγοντας πως το ελληνικό κράτος αδυνατεί να το συντηρήσει και σύντομα θα προστεθεί στη λίστα με τα ρημαγμένα ολυμπιακά ακίνητα:
«Θέλω να καταρρίψω με στοιχεία έναν μύθο που κυκλοφορεί και λέει ότι η ΕΛΣ στις νέες εγκαταστάσεις θα χρειάζεται δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για να λειτουργεί. Πρόκειται για τεράστιο ψέμα. Με βάση το επίσημο business plan έως το 2020 μπορεί να λειτουργήσει με ετήσια επιχορήγηση 14,5 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή όσα χρειάζεται και σήμερα, παρόλο που από το 2013 λαμβάνουμε γύρω στα 10 εκατ. ευρώ. Καμία περαιτέρω επιβάρυνση δεν προκύπτει από τη χρήση των νέων εγκαταστάσεων».
Τα highlights της σεζόν
Επτά νέες και φιλόδοξες παραγωγές αποτελούν τις κορυφαίες στιγμές της καλλιτεχνικής περιόδου 2015-16:
◢ «Καπουλέτοι και Μοντέκοι» του Μπελίνι: συμπαραγωγή με ιστορικές όπερες της Ιταλίας (Αρένα της Βερόνας και Τεάτρο λα Φενίτσε της Βενετίας). Τον Νοέμβριο στο Μέγαρο Μουσικής, σε σκηνοθεσία Αρνό Μπερνάρ.
◢ Η ανατρεπτική παραγωγή του «Κουρέα της Σεβίλης» του Ροσίνι σε σκηνοθεσία του καλλιτεχνικού διευθυντή του φημισμένου ιταλικού Φεστιβάλ της Ματσεράτας, Φραντσέσκο Μικέλι, φέρνει την ιστορία του Φίγκαρο στην πολύχρωμη δεκαετία του ‘60 (Φεβρουάριος/Ολύμπια).
◢ Νέα παραγωγή του «Βαφτιστικού» του Θ. Σακελλαρίδη σε σκηνοθεσία ενός από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες της νέας γενιάς: του Σίμου Κακάλα (Μάιος/Ολύμπια).
◢ Ο διεθνής Ελληνας χορογράφος Αντώνης Φωνιαδάκης συνεργάζεται ξανά με το μπαλέτο και δημιουργεί ένα φανταστικό τοπίο συνάντησης των δύο σπουδαίων συνθετών του μπαρόκ, του Μπαχ και του Χέντελ, οι οποίοι, παρότι έζησαν την ίδια εποχή, δεν συναντήθηκαν ποτέ (Απρίλιος/Ολύμπια). Τίτλος «Links».
◢ Tον Ιούνιο στο Ηρώδειο περιμένουμε μια εμβληματική «Αΐντα» του Βέρντι σε νέα παραγωγή που σκηνοθετεί ο Ενρίκο Καστιλιόνε (συνεργασία με το Φεστιβάλ Οπερας Ταορμίνας).
◢ Η «Κάρμεν» του Μπιζέ, που αναβλήθηκε φέτος λόγω των capital controls, θα παρουσιαστεί τον Ιούλιο του 2016 στην εξαιρετικά φιλόδοξη σκηνοθεσία του καλλιτεχνικού διευθυντή της Οπερας του Γκέτεμποργκ Στίβεν Λάνγκριτζ. Tοποθετεί την υπόθεση του διάσημου έργου στη σημερινή Ευρώπη της μετανάστευσης και των κλειστών συνόρων.
◢ Με τον μύθο της Κάρμεν καταπιάνεται και η νέα παιδική παραγωγή, που υπογράφει η α’ χορεύτρια της ΕΛΣ Μαρία Κουσουνή. Βασίζεται στην ηρωίδα του Μπιζέ και συνδυάζει μπαλέτο και όπερα. Τίτλος: «Καρμενσίτας» (Νοέμβριος/Ολύμπια).
Και οι σημαντικότερες επαναλήψεις:
◢ «Ταξίδι στην αιωνιότητα»- Ρενάτο Τζανέλα/Ελένη Καραΐνδρου, Δημοτικό Θέατρο Πειραιά (7, 8, 11, 13 Οκτωβρίου).
◢ Η «Φόνισσα», η παραγγελία της ΕΛΣ στον Γιώργο Κουμεντάκη μετά τη μεγάλη επιτυχία επιστρέφει στο Μέγαρο 15, 16, 17, 20/4.
Γιώργος Κουμεντάκης
Τα σχέδιά μου για τη Β΄ Σκηνή
Εκτός από τη συνολικά ιλιγγιώδη προσφορά για την κατασκευή του ΚΠΙΣΝ (ανέρχεται πια στα 566 εκατομμύρια ευρώ), το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος συμβάλλει στη διαδικασία μετάβασης στο Φάληρο με χορηγία 5 εκατομμυρίων ευρώ. Σε αυτήν περιλαμβάνεται και η προετοιμασία της δεύτερης σκηνής, την οποία θα διευθύνει ο Γιώργος Κουμεντάκης. Στη δημιουργική ομάδα ανήκουν επίσης ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Ευκλείδης και η ειδική σε θέματα πολιτιστικής διαχείρισης Στέλλα Αγγελέτου.
«Εγώ ως πρώιμος υποστηρικτής της μοντερνιτέ δεν έχω κανένα απολύτως άγχος να υποστηρίξω εκ των προτέρων τον πειραματισμό και να κατευθύνω τα πράγματα προς τα εκεί», λέει ο Γιώργος Κουμεντάκης. «Δεν έχουμε συμπλεγματική σχέση με την τέχνη, ούτε καμία ανασφάλεια με τα είδη.
Υπάρχει χώρος για όλα: από τα πιο πειραματικά ώς τα πιο προσιτά». Αλλά διευκρινίζει πως δεν θέλει να περιορίσει το όραμά του κάτω από την ταμπέλα του πειραματισμού.
«Εχω χωρίσει τις δράσεις της Β’ Σκηνής σε τρεις ζώνες μέσα στην ημέρα (αφιερωμένες στην εκπαίδευση, την κοινωνία και τη σύγχρονη δημιουργία), σκεπτόμενος τις ανάγκες, τις ηλικίες και τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που θα παρακολουθούν. Κάθε ζώνη θα κινείται ανεξάρτητα από την άλλη, όμως συχνά θα “επικοινωνούν” μεταξύ τους.
Η φιλοσοφία μας δεν είναι να εισπράξουμε μπράβο μόνο για την τόλμη μας, αλλά να διαμορφώσουμε μέσα από 30 άξονες -που έχω σχεδιάσει- δράσεις που με τον χρόνο θα θεσμοποιούνται. Θέλουμε να φτιαχτούν θεσμοί (που θα επιστρέφουν περιοδικά) και θα αφήνουν στον οργανισμό ισχυρές σχέσεις, σημαντικό έργο, νέες τάσεις, ρεπερτόριο».
Πιο συγκεκριμένα:
■ Η πρωινή ζώνη θα είναι αφιερωμένη στην εκπαίδευση: παραστάσεις για παιδιά, νέους, αλλά και λειτουργία Ορχήστρας Νέων της ΕΛΣ, συνεργασία με το Στούντιο Οπερας.
■ Η μεσημεριανή ζώνη αφορά τη σχέση με την κοινωνία, με δράσεις που στοχεύουν στην εκπαίδευση ενηλίκων και την ερασιτεχνία, την τρίτη ηλικία, τα άτομα με αναπηρίες, τη σύνδεση με τους όμορους δήμους του ΚΠΙΣΝ, τη διασύνδεση με δημιουργικές φωνές της περιφέρειας, κοκ.
■ Στη βραδινή ζώνη θα ενταχθούν, μεταξύ άλλων: αναθέσεις για τη σύνθεση νέων έργων μουσικού θεάτρου από σημαντικούς Ελληνες συνθέτες της νεότερης γενιάς, παραφράσεις σημαντικών έργων του ρεπερτορίου σε ριζικές διασκευές, παραγωγές έργων σύγχρονης οπερατικής παραγωγής και μπαρόκ ρεπερτόριο, θεματικά φεστιβάλ, συμπαραγωγές με ομάδες του ελεύθερου μουσικού θεάτρου, αφιερώματα σε σημαντικούς Ελληνες συνθέτες.
Virtual Λυρική
Υπόδειγμα σε όλα τα επίπεδα, ακόμα και στον τρόπο που αξιοποίησε το ΕΣΠΑ, η Λυρική παρουσιάζει σύντομα το Εικονικό Εκπαιδευτικό Μουσείο Οπερας (www.virtualmuseum.nationalopera.gr), όπου βρίσκει κανείς πλούσιο αρχειακό και εκθεματικό υλικό (πάνω από 11.000 αντικείμενα, φωτογραφίες, μακέτες, κοστούμια, προγράμματα, αφίσες, κριτικές, παρτιτούρες, πλήρες παραστασιολόγιο 1940-1945, τρισδιάστατες περιηγήσεις σε Ολύμπια και ΚΠΙΣΝ).
