Το χρονικό της ρήξης με τον Γιάνη

Αν για ένα πράγμα διακρίνεται ο Αλέξης Τσίπρας, αυτό είναι η ιώβειος υπομονή του, λένε άνθρωποι που όλο αυτόν τον καιρό παρακολουθούσαν εκ του σύνεγγυς τις δράσεις και τις αντιδράσεις του πρωθυπουργού στην πορεία της διαπραγμάτευσης.

Ωστόσο, η παραίτηση του μέχρι χθες υπουργού Οικονομικών δεν προέκυψε σαν κεραυνός εν αιθρία, καθώς μια σειρά γεγονότων είχαν κλονίσει την «αμέριστη εμπιστοσύνη» που έδειχνε το Μαξίμου στο πρόσωπό του.

Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου: Η τουρνέ του Ελληνα υπουργού στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συμπεριλαμβάνει και το Βερολίνο. Η αίθουσα του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών κατακλύζεται από δημοσιογράφους αλλά και εργαζομένους. Ο ανταποκριτής της «Εφ.Συν.» Παντελής Βαλασόπουλος «στριμώχνει» τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε όταν τον ρωτάει πώς μπορεί να μιλάει για διαφθορά στην Ελλάδα, όταν στο 90% των περιπτώσεων υπάρχει μια γερμανική εταιρεία από πίσω και ο Γ. Βαρουφάκης αρπάζει την ευκαιρία από τα… μαλλιά. «Υπάρχουν περιπτώσεις που η διαφθορά είναι διασυνοριακή και οφείλουν να φροντίζουν όλοι για την πάταξή της. Δεν μπορεί ο Χριστοφοράκος να βρίσκει καταφύγιο στη Γερμανία και να γλιτώνει στην Ελλάδα»

Το «70-30», η αναλογία δηλαδή του Μνημονίου που κάνει αποδεκτή η κυβέρνηση, είχε αποτελέσει ήδη από τον Φεβρουάριο καλή αφορμή για να αρχίσει να δημιουργείται αρνητική εντύπωση σε ορισμένους στο Μαξίμου.

Η «κρίσιμη» περίοδος, όμως, ήταν εκείνη των τελευταίων ημερών του Απριλίου. Στις 24 του ίδιου μήνα διεθνή μέσα ενημέρωσης είχαν εμφανίσει τον Ελληνα υπουργό Οικονομικών να δέχεται στο Γιούρογκρουπ της Ρίγας της Λετονίας άκρως υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς από τους υπόλοιπους συναδέλφους του.

Παρασκευή 24 Απριλίου: Το Εurogroup στη Ρίγα έχει ολοκληρωθεί και οι υπουργοί της ευρωζώνης –πλην του Ελληνα– δειπνούν σε χαλαρή ατμόσφαιρα. «Ο κ. Βαρουφάκης δεν μπορεί τα βαρετά δείπνα, προτίμησε την παρέα φίλων και συνεργατών του και πέρασε πολύ καλύτερα» σχολίασαν κύκλοι του υπουργείου Οικονομικών, απαντώντας σε δημοσίευμα του Reuters που τον ήθελε «να περιπλανιέται μόνος στο σκοτάδι». Λίγες εβδομάδες μετά προκαλείται σάλος από «εξομολόγηση» που φέρεται να έκανε στους «Ν.Υ. Τimes» ότι ηχογραφούσε τη σύνοδο του Eurogroup της Ρίγας.

Ο πρωθυπουργός και οι συνεργάτες του είχαν υποστηρίξει (απολύτως δίκαια όπως αποδείχτηκε) τον Γιάνη Βαρουφάκη και είχαν στραφεί κατά των εταίρων. Μερικές ημέρες μετά, στις 27 Απριλίου, ανακοινώθηκε η «ανακατανομή» της διαπραγματευτικής ομάδας, με τον Γ. Βαρουφάκη να κρατά τον ρόλο του υπευθύνου, αλλά και τον Ευκλείδη Τσακαλώτο να αναλαμβάνει το κρίσιμο πόστο του συντονισμού της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Ωστόσο, δύο 24ωρα αργότερα, συγκεκριμένα το βράδυ της 29ης Απριλίου, συντελέστηκε το πρώτο βεβαιωμένο «ρήγμα». Ο τότε ΥΠΟΙΚ, έπειτα από μια μαραθώνια συνεδρίαση του οικονομικού επιτελείου την παραμονή της συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, είχε μιλήσει ατύπως σε δημοσιογράφους του οικονομικού ρεπορτάζ, «αποκαλύπτοντας» μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να περιληφθούν στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα.

Τα εν λόγω μέτρα προκάλεσαν αίσθηση στους συντάκτες του οικονομικού ρεπορτάζ, που «ξήλωναν» τα άρθρα τους στις εφημερίδες, ώστε να συμπεριλάβουν τις «νεότερες θέσεις της κυβέρνησης». Ωστόσο, ο πρωθυπουργός, αλλά και οι υπόλοιποι παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, δεν γνώριζαν τίποτε για όλα αυτά.

Εξ ου και όταν μετά τα μεσάνυχτα ο πρωθυπουργός πληροφορήθηκε για τις «διαρροές» από τη Νίκης, ζήτησε από τον Γιάνη Βαρουφάκη σε έντονο ύφος να εκδώσει αμέσως ανακοίνωση που θα διαψεύδει τα όσα ειπώθηκαν από τον ίδιο λίγες ώρες πριν.

Η «οπισθοχώρηση»

Ακολούθησε μια περίοδος που ο Γιάνης Βαρουφάκης μπήκε στα «μετόπισθεν» της δημόσιας σφαίρας, επιλέγοντας να παρεμβαίνει επιλεκτικά και προσεκτικά. Ενα μήνα αργότερα, όμως, συνέβη μια νέα σύγκρουση. Στις 29 Μαΐου η πληροφορία ότι η Ελενα Παναρίτη, στενή συνεργάτιδά του, κατευθύνεται στην Ουάσινγκτον και την έδρα του ΔΝΤ επιβεβαιώθηκε από κύκλους του υπουργείου Οικονομικών.

Η είδηση προκάλεσε τριγμούς στην Κουμουνδούρου με σχεδόν όλες τις τάσεις, αλλά και δεκάδες βουλευτές, να ζητούν την ανάκληση της σχετικής απόφασης. Ο πρωθυπουργός, συναισθανόμενος τη βαρύτητα των αντιδράσεων, κάλεσε τον Γιάνη Βαρουφάκη στο Μαξίμου και του γνωστοποίησε την απόφασή του να μην αντιπροσωπεύσει την Ελλάδα στο Ταμείο η Ελενα Παναρίτη.

Πληροφορίες, πάντως, αναφέρουν ότι ο τέως ΥΠΟΙΚ είχε επιμείνει να στελεχώσει τη θέση κάποιος συνεργάτης του, όπως ο Αμερικανός καθηγητής Τζέιμς Γκαλμπρέιθ. Τελικά επελέγη ο καθηγητής Μιχάλης Ψαλιδόπουλος.

Οι κρίσιμες ώρες για το τραπεζικό σύστημα στα τέλη του προηγούμενου μήνα επέτειναν την απόσταση μεταξύ του Μαξίμου και της Νίκης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση επιθυμούσε η διαχείριση στον κομβικό αυτόν τομέα να γίνει «βήμα βήμα».

Με άλλα λόγια, το Μαξίμου επιθυμούσε οι αποφάσεις για την τραπεζική αργία να λαμβάνονται συντονισμένα και με σχεδιασμό, τέτοιο ώστε να μην προκληθεί αναστάτωση στην κοινωνία. Το πρωθυπουργικό επιτελείο σκόπευε μάλιστα οι κινήσεις περιορισμού των τραπεζικών συναλλαγών να σχετίζονται κάθε φορά με τους ποικιλόμορφους «εκβιασμούς» του Γιούρογκρουπ και των εταίρων, που θα απέρριπταν τα αιτήματα για ολιγοήμερη παράταση.

Σάββατο 27 Ιουνίου: Αδιέξοδο στις συζητήσεις στο Eurogroup που συνήλθε λίγες ώρες μετά την απόφαση του πρωθυπουργού να προχωρήσει σε δημοψήφισμα. Ο Γ. Βαρουφάκης περιθωριοποιείται ή κατά άλλες πηγές αποφασίζει να αποχωρήσει και οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται με τους υπόλοιπους 18.

Πρόβλημα οι συνεννοήσεις

Οι συνεννοήσεις όμως του Γιάνη Βαρουφάκη με τους κορυφαίους τραπεζίτες δεν κρίθηκαν ικανοποιητικές από τον πρωθυπουργό, καθώς ουσιαστικά επεβλήθη η βούληση των τραπεζών για πενθήμερη τραπεζική αργία «μια κι έξω». Η κυβέρνηση ήθελε να αποφύγει το σενάριο άμεσης επιβολής περιορισμού αναλήψεων στα 60 ευρώ, ωστόσο η πραγματικότητα ήταν διαφορετική.

Τέλος, η δημοσιοποίηση της δήλωσης του Γ. Βαρουφάκη στην «Telegraph» περί παράλληλου νομίσματος, λίγες ώρες μετά τη σπουδαία νίκη του «όχι» στο δημοψήφισμα της Κυριακής, ήρθε απλώς να επιβεβαιώσει την εντύπωση που υπήρχε στα κορυφαία κλιμάκια του Μαξίμου: ότι η επικοινωνιακή δεινότητα του δημοφιλούς καθηγητή Οικονομικών μπορεί να γυρίσει «μπούμερανγκ» στις πιο κρίσιμες στιγμές.

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός συμφώνησε με τους συνεργάτες του ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης πρέπει να αξιοποιηθεί σε άλλο πόστο, ενώ θεωρήθηκε ότι η ανακοίνωση της παραίτησης την επομένη του δημοψηφίσματος δεν θα δημιουργήσει προβλήματα σε δυο πρόσωπα που συνδέονται, ούτως ή άλλως, με αλληλοεκτίμηση.