Τους ΑΝ.ΕΛΛ. και τη Ν.Δ. συναντά ανοιχτά πια το Ποτάμι στο ζήτημα του νομοσχεδίου για την ιθαγένεια, η συζήτηση του οποίου αναμένεται τις επόμενες ημέρες. Το κόμμα που παρουσιαζόταν προεκλογικά σαν φιλελεύθερο και κεντρώο δείχνει να ολοκληρώνει τη δεξιά στροφή που είχε αρχίσει να γίνεται ορατή στο νομοσχέδιο για την αποσυμφόρηση των φυλακών και έγινε σαφέστερη με τις θέσεις του για την αύξηση της προσφυγικής ροής στα νησιά, όπου προκρίνει επιχειρήσεις αποτροπής των προσφύγων και χρησιμοποιεί επιχειρήματα κατευθείαν από το οπλοστάσιο της Ν.Δ. («η πολιτική των ανοιχτών συνόρων που ακολουθεί η κυβέρνηση μαζί με τις χαλαρές λογοτεχνικές προσεγγίσεις των υπουργών της δίνουν ένα σήμα στους δουλέμπορους ότι εδώ υπάρχει έδαφος για τις δουλειές τους. Αλλωστε –άλλο τραγελαφικό– έχουν προκαταβολικά τη διαβεβαίωση της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ότι όλοι όσοι περνάνε στα νησιά θα βαφτίζονται και θα αντιμετωπίζονται ως πρόσφυγες», αναφέρει ανακοίνωση του Ποταμιού).
Οσοι προσδοκούσαν πως στο θέμα της ιθαγένειας το κόμμα θα ακολουθήσει πιο φιλελεύθερη προσέγγιση απογοητεύτηκαν, ενώ η Δράση, που συμμετείχε στα ψηφοδέλτια του Ποταμιού, διαχώρισε ανοιχτά τη θέση της, δηλώνοντας την υποστήριξή της στο νομοσχέδιο. Απογοητευτική δεν είναι μόνο η παρουσία της εισηγήτριας Κ. Μάρκου στη συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, που δεν δίστασε να μιλήσει για κριτήριο «ελληνικότητας» και όχι απλώς δεσμών με την ελληνική κοινωνία, όπως και να φέρει στη συζήτηση τους «κινδύνους» που προκύπτουν από την αύξηση της προσφυγικής ροής στα νησιά, μολονότι το ζήτημα των προσφύγων δεν συνδέεται με το ζήτημα της ιθαγένειας.
Συζήτηση κατ’ άρθρο
Πιο απογοητευτική υπήρξε η στάση του κόμματος στην κατ’ άρθρο συζήτηση του νομοσχεδίου. Το Ποτάμι δήλωσε πως διαφωνεί με την πιο προοδευτική διάταξη, αυτή που προβλέπει ιθαγένεια από την Α’ Δημοτικού σε όσα παιδιά έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα (με την προϋπόθεση να ζει νόμιμα στη χώρα ο ένας γονιός πέντε χρόνια πριν από τη γέννηση του παιδιού ή 10 χρόνια, αν το παιδί γεννηθεί πριν συμπληρωθεί η πενταετία) και κατέθεσε τροπολογία που χορηγεί ιθαγένεια μετά την ολοκλήρωση του Δημοτικού.
Είναι αλήθεια πως η τροπολογία δεν περιλαμβάνει την προϋπόθεση της νόμιμης διαμονής του ενός γονιού πέντε χρόνια πριν από τη γέννηση (προβλέπει μόνο νομιμότητα κατά τη γέννηση), γεγονός που επικαλέστηκε ο επικεφαλής του Ποταμιού Σταύρος Θεοδωράκης, για να χαρακτηρίσει τη ρύθμιση «ευνοϊκότερη προς τους μετανάστες». Ωστόσο, όσοι γνωρίζουν καλά το θέμα της ιθαγένειας δεν φαίνεται να πείθονται.
Η καθυστερημένη χορήγηση της ιθαγένειας μετά το Δημοτικό, δηλαδή στην ηλικία των 12 ετών, στερεί από τα παιδιά των μεταναστών τη δυνατότητα να αποκτήσουν ιθαγένεια στην ηλικία «της πρώιμης κοινωνικοποίησης [τότε που] το παιδί έχει κατεξοχήν ανάγκη την ελληνική ιθαγένεια», όπως αναφέρει η αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, θέση που συμμερίζονται πολλοί. «Οσο πιο νωρίς στη ζωή του, και κατά προτίμηση στην έναρξη της σχολικής του ζωής, ένα παιδί αποκτήσει την ιθαγένεια του κράτους, στο οποίο ζει, τόσο το καλύτερο για εκείνο και για το περιβάλλον του. Εξασφαλίζεται, έτσι, ομαλά η ενσωμάτωσή του την κρίσιμη στιγμή κατά την οποία σφυρηλατείται η κοινωνική και εθνική του συνείδηση», δήλωσε -για παράδειγμα- ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης, που εξέφρασε την ικανοποίησή του για το νομοσχέδιο.
Αντισυνταγματικότητα
Την αντίθεσή του στην τροπολογία του Ποταμιού εξέφρασε και ο Νίκος Αλιβιζάτος, ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου που είχε προταθεί από το Ποτάμι για τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας. «Ορθά το άρθρο 1Α του υπό συζήτηση νομοσχεδίου προβλέπει ως αναγκαία προϋπόθεση της κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας από τα παιδιά μεταναστών τα 5 χρόνια συνεχούς διαμονής στην Ελλάδα του ενός τουλάχιστον από τους γονείς τους», έγραψε, επισημαίνοντας πως όσοι διατυπώνουν την άποψη πως η ρύθμιση είναι πολύ αυστηρή «υποβαθμίζουν τον κίνδυνο να ξανακηρυχθεί αντισυνταγματική η κρίσιμη διάταξη».
Με άλλα λόγια, η τροπολογία του Ποταμιού προσκρούει στην απόφαση του ΣτΕ, που κήρυξε αντισυνταγματικό τον νόμο Ραγκούση, θέτοντας προϋπόθεση για τη χορήγηση ιθαγένειας την πρότερη νόμιμη διαμονή του γονιού στη χώρα. Την ίδια στιγμή, η Κεντρική Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή της Βουλής, που είχε διατυπώσει σοβαρές αντιρρήσεις για τον νόμο Ραγκούση, εγκρίνει το τωρινό νομοσχέδιο.
Αλλωστε, όπως επισήμανε στην επιτροπή της Βουλής η αναπλ. υπουργός Τασία Χριστοδουλοπούλου, η τροπολογία του Ποταμιού δεν φέρνει κάτι ουσιαστικά διαφορετικό, καθώς το νομοσχέδιο προβλέπει χορήγηση ιθαγένειας, είτε μετά την ολοκλήρωση του Γυμνασίου και του Λυκείου είτε μετά την 9χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, δηλαδή στην ηλικία των 15 ετών. Οπως και με την τροπολογία του Ποταμιού, σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν απαιτείται πρότερη διαμονή του γονιού στη χώρα, παρά μόνο κατά τη γέννηση, αφού η επιτυχής ολοκλήρωση του σχολείου καλύπτει την προϋπόθεση του γνήσιου δεσμού με την ελληνική κοινωνία που ζητά το ΣτΕ.
Απλώς κρατά αποστάσεις
Το μόνο που φαίνεται να επιτυγχάνει η τροπολογία του Ποταμιού είναι η διαφοροποίηση του κόμματος από τον ΣΥΡΙΖΑ (και μάλιστα εκ του ασφαλούς, καθώς το νομοσχέδιο αναμένεται να ψηφιστεί με τις ψήφους του ΠΑΣΟΚ) και η ταύτισή του με τη Ν.Δ. και τους ΑΝ.ΕΛΛ. Ο ειδικός αγορητής των ΑΝ.ΕΛΛ., Νίκος Μαυραγάνης, δήλωσε στην επιτροπή της Βουλής πως θα καταψηφίσει τη χορήγηση ιθαγένειας από την Α’ Δημοτικού για το… καλό των παιδιών, επειδή -όπως ανέφερε- η διάταξη τα «γκετοποιεί» και τα αφήνει «ανεκπαίδευτα», με αποτέλεσμα να υστερούν σε σχέση με τα ελληνόπουλα. Με αυτό το πρωτότυπο επιχείρημα, οι ΑΝ.ΕΛΛ. υιοθετούν την πιο σκληρή γραμμή εναντίον της χορήγησης ιθαγένειας από την παιδική ηλικία, η οποία προβλέφθηκε ακριβώς για να μην αισθάνονται αδικημένα και ξένα όσα παιδιά έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, αλλά στερούνται την ιθαγένεια.
«Το επιχείρημα δεν έχει καμία σοβαρότητα, είναι τελείως προσχηματικό», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο Δημήτρης Χριστόπουλος, ειδικός σύμβουλος στο υπουργείο Εσωτερικών και αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο. «Η ιθαγένεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν μοχλός πίεσης, για να πάνε τα παιδιά στο σχολείο. Στην πραγματικότητα, οι ΑΝ.ΕΛΛ. και η Ν.Δ. βλέπουν την ιθαγένεια σαν έπαθλο στο τέλος του μεγάλου δρόμου της ένταξης. Εμείς βλέπουμε την ιθαγένεια σαν εργαλείο ενσωμάτωσης.
»Στη βάση αυτής της διαφοράς είναι μια διαφορετική αντίληψη για το τι είναι λαός και έθνος. Η Αριστερά έχει μια πολιτική αντίληψη για το έθνος, πιστεύει πως η κοινότητα οφείλει την ενότητά της στην κοινή βούληση των μελών της. Η Δεξιά είναι δυστυχώς δέσμια μιας φυλετικής αντίληψης, που προκρίνει την κοινή καταγωγή. Γι’ αυτό και νιώθει ανασφάλεια στην ιδέα πως θα πάρει ιθαγένεια το παιδί ενός αλλοδαπού και προσπαθεί να το καθυστερήσει όσο γίνεται».
