Τις δυσκολίες, τις παρεμβάσεις στη δουλειά τους, τις διώξεις και τα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι στην Ελλάδα της κρίσης απεικονίζει με γλαφυρό τρόπο το ντοκιμαντέρ «OpPRESSion». Πρόκειται για την ερευνητική δουλειά δύο φοιτητών δημοσιογραφίας, της Μυρτώς Συμεωνίδου από το Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ και του Νίκου Πανιεράκη από το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, που ξεκίνησε από την πτυχιακή εργασία της Μ. Συμεωνίδου και πλέον έχει προβληθεί σε πολλά σημεία στην Ελλάδα, κάνοντας πρεμιέρα στο 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης τον Μάρτιο, ενώ υπάρχει ενδιαφέρον και από φεστιβάλ του εξωτερικού.
Στις αρχές Μαΐου το ντοκιμαντέρ παρουσιάστηκε στην ΕΣΗΕΑ και εν συνεχεία σε πόλεις σε όλη τη χώρα. Πλέον, γίνεται ξανά εξαιρετικά επίκαιρο ύστερα από την κάτι παραπάνω από μονόπλευρη παρουσίαση του δημοψηφίσματος από μεγάλα ΜΜΕ της οποίας γίναμε μάρτυρες την περασμένη εβδομάδα.
Οι δημιουργοί δίνουν τον λόγο σε αρκετούς δημοσιογράφους που έχουν αντιμετωπίσει τη λογοκρισία, τη βία, τις απολύσεις, τις δικαστικές διώξεις κ.ά., όπως ο Κώστας Αρβανίτης, ο Αρης Χατζηστεφάνου, ο Γιώργος Γιουκάκης, η Λαμπρινή Θωμά, η Αγλαΐα Κυρίτση, ο Μανώλης Κυπραίος, η Μαρία Λούκα, ο Μάριος Λώλος και η Πόπη Χριστοδουλίδου.
To δημοψήφισμα
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη θέση που έχει πλέον η χώρα μας στην κατάταξη των Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα για την ελευθερία του Τύπου: από την 33η θέση το 2008 βρέθηκε στην 99η το 2014, κάτι που δείχνει ξεκάθαρα το πλήγμα της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κρίσης στην ελευθερία του Τύπου και κατ’ επέκταση στην ίδια τη δημοκρατία. Ακόμα, ο θεατής μεταφέρεται πίσω στον Ιούνιο του 2013 και το «μαύρο» στην ΕΡΤ, ακούγοντας από τους πρωταγωνιστές ενδιαφέρουσες πτυχές για τα γεγονότα εκείνων των ημερών.
Συζητώντας με τη Μυρτώ και τον Νίκο, δεν γίνεται να μη ρωτήσουμε για την κάλυψη του δημοψηφίσματος τις προηγούμενες μέρες: «Η τηλεοπτική κάλυψη του δημοψηφίσματος, κατά την εβδομάδα πριν από τη διεξαγωγή του, ήταν μια μαζική επιχείρηση τρομοκράτησης των πολιτών. Η πλειονότητα των καναλιών τήρησε σαφή θέση υπέρ του “ναι”, παρουσιάζοντας καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας τις πιθανές καταστροφικές συνέπειες της επικράτησης του “όχι”.
»Από τις ελάχιστες εξαιρέσεις, η ΕΡΤ κατάφερε να ακολουθήσει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό την ισορροπημένη παρουσίαση των δύο πλευρών. Πλέον, η τηλεοπτική δημοσιογραφία έχει χάσει ολοκληρωτικά την αξιοπιστία της. Αυτό αποτυπώθηκε στις αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά και στα ποσοστά τηλεθέασης που συγκέντρωσαν τα κανάλια τις τελευταίες ημέρες πριν από το δημοψήφισμα. Ομως, φαίνεται ότι ούτε τα χαμηλά ποσοστά θα πτοήσουν ορισμένα μέσα, που συνεχίζουν να δημιουργούν κλίμα πανικού, ακολουθώντας μια συγκεκριμένη «γραμμή»», είναι η αφοπλιστική τους απάντηση.
Ωστόσο, δεν δαιμονοποιούν συλλήβδην τη δημοσιογραφία, όπως μεγάλη μερίδα των πολιτών, και δίνουν άλλη διάσταση στη Ζάμπια που αποτέλεσε ένα δημοφιλές θέμα συζήτησης στα κανάλια: «Φυσικά δεν λέμε ότι όλοι ανεξαιρέτως οι δημοσιογράφοι ασκούν το επάγγελμά τους με αυτόν τον τρόπο. Πάντως, όσοι δεν το κάνουν καταλήγουν να είναι η εξαίρεση. Τις τελευταίες μέρες πολλοί έσπευσαν να παρομοιάσουν την Ελλάδα με τη Ζάμπια, όταν το ΔΝΤ ανακοίνωσε ότι η χώρα εισήλθε σε καθεστώς ληξιπρόθεσμων οφειλών.
»Ομως, αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που μας φέρνει τελικά πιο κοντά στη Ζάμπια. Το καθεστώς ληξιπρόθεσμων οφειλών ή το κοινό πορτοκαλί χρώμα στη ; Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην 91η θέση της κατάταξης (κάτω από χώρες όπως η Σιέρα Λεόνε ή το Κουβέιτ), ενώ η Ζάμπια στην 113η θέση, γεγονός που δείχνει ότι και στις δύο χώρες η ελευθεροτυπία είναι σημαντικά περιορισμένη», μας λέει η Μυρτώ.
Ενδιαφέρουσες συζητήσεις
«Εσείς θα θέλατε να γίνετε δημοσιογράφοι;», τους ρωτάμε. «Σίγουρα θέλουμε να εργαστούμε ως δημοσιογράφοι στο μέλλον, παρά τα όσα είδαμε και μάθαμε στην πορεία της ολοκλήρωσης του ντοκιμαντέρ. Υπάρχουν πολλές ακόμα περιπτώσεις καταπάτησης των δικαιωμάτων των δημοσιογράφων και της ελευθερίας του Τύπου που δεν γίνονται γνωστές και υπήρξαν και περιπτώσεις στο δικό μας ντοκιμαντέρ που για διάφορους λόγους δεν μπόρεσαν να μιλήσουν», μας λένε.
Πολύ ενδιαφέρουσες, καταλήγουν, είναι και οι συζητήσεις που ακολουθούν μετά τις προβολές, με το κοινό να κάνει ερωτήσεις για τις δυσκολίες παραγωγής ενός ντοκιμαντέρ με μηδαμινό μπάτζετ ή για το εάν αναγκάστηκαν οι δημιουργοί να αυτολογοκριθούν, να προτείνει άλλα περιστατικά και να συζητά το εάν τελικά μπορεί να υπάρξει πραγματικά αντικειμενική ενημέρωση.
