Με εξαίρεση τα δημοφιλή «Παραμύθια του Χόφμαν», που έχουν παιχτεί επανειλημμένα τόσο στα παλιά όσο και στα σημερινά Ολύμπια, η παρουσίαση λυρικών έργων του Οφενμπαχ στην ΕΛΣ υπήρξε ουσιαστικά ανύπαρκτη και αναντίστοιχη της θέσης τους στον ευρωπαϊκό μουσικό πολιτισμό. Από τις οπερέτες του μόνο «Η Ωραία Ελένη» έχει δοθεί άπαξ (1961), προκαλώντας μάλιστα σφοδρές διαμαρτυρίες διότι κρίθηκε ότι… προσέβαλε την ελληνική μυθολογία! Φαρμακερός Αριστοφάνης της λυρικής τέχνης, ο Οφενμπαχ κριτικάρει ανελέητα τη γαλλική άρχουσα τάξη της εποχής του.
Πρόσφατα το Στούντιο Οπερας της ΕΛΣ παρουσίασε τον «Ορφέα στον Αδη» (1858), έργο διάσημο για το κυνικό χιούμορ, τον ηδονικό μελωδικό πλούτο και τα α λα Ροσίνι ζωηρά, ρυθμικά μέρη του. Η παράσταση δόθηκε με δωρεάν είσοδο ως πρώτο στάδιο παραγωγής υπό επεξεργασία, που θα ολοκληρωθεί το 2015/16. Διηύθυνε ο υπεύθυνος Σπουδών του Στούντιο Οπερας, Νίκος Βασιλείου.
Το έργο ανέβηκε με διπλή διανομή, μεταφρασμένη πρόζα και ελληνικούς υπέρτιτλους στα τραγουδιστά μέρη. Από την παραγωγή αποκομίσαμε άνισες, αλλά θετικές εντυπώσεις (16/7/2015). Ενθουσιώδης υπήρξε η υποδοχή του κοινού.
Ο 49χρονος Ελβετός σκηνοθέτης Στέφαν Γκρέγκλερ έχει στο ενεργητικό του πλούσια εμπειρία στην όπερα και συνεργασίες με διεθνή λυρικά θέατρα. Η αναμέτρησή του με τον Οφενμπαχ έδειξε ότι κατανοεί άριστα τους κανόνες της γαλλικής οπερέτας: δίχως να αυτοπαγιδεύεται από ψευτοσεβασμό στο πρωτότυπο, σκηνοθέτησε έναν σύγχρονο «Ορφέα» με καλό θεατρικό χρονισμό και οργάνωση δράσης, λειτουργική ανταπόκριση στη μουσική και καυστικό χιούμορ.
Ακριβώς όπως στη γαργαλιστικά εκσυγχρονισμένη «Νυχτερίδα» του Ευκλείδη (2014), έτσι και εδώ σκηνικά (Γκρέγκλερ) και κοστούμια (Βερονίκ Σεμά) καθόρισαν με ακρίβεια τη μεταφορά στο παρόν: μικροαστική κρεβατοκάμαρα με ζωγραφιστή ταπετσαρία και πίνακα με ποιμενικό ειδύλλιο ροκοκό, Ολυμπος χολιγουντιανής χλιδής, Αδης ως ερωτικός παιχνιδότοπος για κλαμπόβιους, εύγλωττα καρατερίστικες αμφιέσεις κ.λπ.
Ομοίως καλά λειτούργησε η βιτριολικά σατιρική σκηνοθεσία: ερωτικά αλληθωρίσματα βαριεστημένων ζευγαριών, ακομπλεξάριστες παρωδίες ερωτικής υπερβολής, ανελέητη διακωμώδηση των Ολυμπίων ως «θεών» της αμερικανικής showbiz των ‘50s (Δίας/Eλβις, Hρα/Μαίριλυν, Πλούτων/«Λούσιφερ» κ.λπ.), ιλαρό παρενδυσιακό αλαλούμ στους βοηθητικούς ρόλους, γρήγοροι σκηνικοί ρυθμοί, γκαγκς…
Ωραία υλοποιημένη ήταν η ιδέα της εφευρεμένης βιολίστριας ως alter-ego του Ορφέα, ισορροπημένες οι πολιτικές «σφήνες» με αφορμή το ελληνικό πολιτικό παρόν. Σωστοί και λειτουργικοί οι θερμοκρασιακοί φωτισμοί του Γιώργου Δούβρη, όρισαν καίρια διαθέσεις και καταστάσεις. Ολα αυτά κράτησαν το ενδιαφέρον ζωντανό και επιπλέον έβγαλαν πολύ πηγαίο γέλιο!
«Ο Ορφέας στον Aδη» δόθηκε με συνοδεία πιάνου από τον αρχιμουσικό Χρύσανθο Αλισάφη. Παρ’ ότι «σώθηκε» από την έξυπνη, σπιντάτη σκηνοθεσία, η παραγωγή χώλαινε μουσικά διότι ήταν φωνητικά άνιση. Ως Ευρυδίκη η υψίφωνος Ελισάβετ-Νεφέλη Παπαγεωργίου διέθετε μεν κατάλληλο νεανικό παρουσιαστικό και σκηνική φρεσκάδα, αλλά επ’ ουδενί τη φωνητική άνεση και -φευ!- την ορθοτονική ακρίβεια που απαιτεί ο ρόλος.
Σκηνικά άνετος και άμεσος στα όσα ουκ λίγα ζήτησε απ’ αυτόν η σκηνοθεσία, αλλά και φωνητικά καλός υπήρξε ο τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος ως Ορφέας. Σκηνικά έξοχη ως μεγαλογεροντοκόρη/Κοινή Γνώμη και φωνητικά ακριβής αποδείχτηκε η μεσόφωνος Στέλλα Καββαδία.
Η χρήση ενός τραγουδιστή, εν προκειμένω του βαρύτονου Αρκάδιου Ρακόπουλου, για τους σύντομους, δευτερεύοντες ρόλους (Αφροδίτη, Αρης, Ερμής, Αθηνά) υλοποιήθηκε έξοχα, κάτι που οφείλεται εξίσου στη σκηνοθεσία και στην ακομπλεξάριστη -ένθεν γνήσια κωμική!- ανταπόκριση του ίδιου. Ωστόσο μοιραία αυτό απέβη σε βάρος της μουσικής, αφού έτσι χάθηκε η προβλεπόμενη ποικιλία φωνών (υψίφωνος, κοντράλτο, τενόρος, βαθύφωνος).
Φωνητικά ετερόκλητο, σκηνικά γαργαλιστικό υπήρξε το ζεύγος Δία/Ηρας που ενσάρκωσαν με φανφαρόνικη υπερβολή και καβγατζίδικη διάθεση ο βαρύτονος Νίκος Μασουράκης και η μεσόφωνος Λυδία Αγγελοπούλου. Σκηνικά άνετος και πικάντικος, φωνητικά αξιοπρεπής ήταν ο τενόρος Νικόλαος Κατσιγιάννης ως Πλούτων/Αρισταίος, φωνητικά προσεγγιστική η μεσόφωνος Ιωάννα Καραμολέγκου ως Ερως.
Συγκεφαλαιωτικά; Μια πολύ ενδιαφέρουσα παραγωγή υπό κατασκευή, που κινείται σκηνοθετικά προς τη σωστή κατεύθυνση και που με καίριες διορθωτικές κινήσεις στη διανομή (η οπερέτα δεν είναι επιθεώρηση!) μπορεί εύκολα να ωριμάσει σε μια πολύ χρειαζούμενη, βαρβάτη επιτυχία κατά τον δύσκολο χειμώνα που έρχεται!
