Η ζωή παίζει παράξενες συμπτώσεις. Οταν το 1969 ο Κώστας Γαβράς κατέφευγε στο Αλγέρι για τα γυρίσματα της πολυβραβευμένης ταινίας του «Ζ», με θέμα τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη, ποιος μπορούσε να φανταστεί ότι 46 χρόνια μετά θα έκανε την αντίστροφη διαδρομή για μια άλλη ταινία. Αυτό το καλοκαίρι ανηφορίζει στη Θεσσαλονίκη.
Στο περίφημο Μπέη Χαμάμ θα γυριστεί η ταινία «Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω» της Ραϊάνα Ομπερμάγερ, με θέμα μια ομάδα Αλγερινών γυναικών κατά τη διάρκεια μιας ημέρας τους στο χαμάμ. Την εκτέλεση της διεθνούς συμπαραγωγής (Γαλλία, Αλγερία, Ελλάδα) αναλαμβάνει η εταιρεία παραγωγής «KG Productions», που έχει μαζί με τη γυναίκα του Μισέλ Ρέι Γαβράς, και από ελληνικής πλευράς η «Blonde Productions» της Φένιας Κοσοβίτσα.
Εξι χρόνια μετά την ταινία «Παράδεισος στη Δύση», τη μοναδική που γύρισε στην Ελλάδα, ο Κώστας Γαβράς έρχεται και πάλι για επαγγελματικούς λόγους. Χθες, μάλιστα, κατατέθηκε αίτημα προς το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για άδεια κινηματογράφησης στο Μνημείο Μπέη Χαμάμ (λουτρά «Παράδεισος») από 22 Ιουνίου έως τέλος Ιουλίου. Και έγινε δεκτό παμψηφεί.
Η παραγωγή, όμως, είχε προτείνει την καταβολή 10.000 ευρώ για όλο το διάστημα, ενώ η πρόταση της ΕΦΑ Θεσσαλονίκης, που υιοθέτησε το ΚΑΣ, είναι να τηρηθεί η υπάρχουσα νομοθεσία, δηλαδή 1.600 ευρώ ανά ημέρα, αυξάνοντας κατά πολύ το ποσό (περίπου 50.000 ευρώ επιπλέον).
Στη συγκεκριμένη συμπαραγωγή αναμένεται να αναφερθεί αύριο και ο αν. υπουργός Πολιτισμού Νίκος Ξυδάκης, καθώς μαζί με το Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου θα παρουσιάσει σε συνέντευξη Τύπου τα κίνητρα προσέλκυσης ξένων κινηματογραφικών παραγωγών στη χώρα μας. Ενα ζήτημα που έρχεται και ξανάρχεται τα τελευταία χρόνια στο τραπέζι, αλλά χωρίς αποτελέσματα.
Πριν από τις καινούργιες εξαγγελίες, ο Κώστας Γαβράς, που είχε την ευκαιρία να συζητήσει το θέμα με τον Νίκο Ξυδάκη κατά την πρόσφατη συνάντησή τους στις Κάνες, φέρνει στη Θεσσαλονίκη τα γυρίσματα της συμπαραγωγής με προϋπολογισμό 700.000 ευρώ. Εκεί θα γυριστεί το 95% της ταινίας (ένα μικρό γύρισμα θα γίνει στην Αλγερία και ένα στη Γαλλία), ενώ παρόντες στα γυρίσματα θα είναι και ο Κώστας Γαβράς με τη γυναίκα του Μισέλ, σταθερή παραγωγό όλων των ταινιών του.
Εξάλλου ο ίδιος επέμενε, όταν ήρθε για το ρεπεράζ, να γίνουν τα γυρίσματα στο Μπέη Χαμάμ, αφού στην παρούσα πολιτική κατάσταση της Αλγερίας θα ήταν αδύνατο να τους παραχωρηθεί άδεια για γυρίσματα με γυναίκες σε χαμάμ. Μερικές δεκαετίες πριν είχε καταφύγει εκεί για τα γυρίσματα του «Ζ», που ήταν αδύνατον να πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα των συνταγματαρχών.
Η ταινία είναι κινηματογραφική μεταφορά του διάσημου ομώνυμου θεατρικού έργου της Γαλλοαλγερινής συγγραφέα και ηθοποιού Ραϊάνα Ομπερμάγερ «Στην ηλικία μου ακόμα κρύβομαι για να καπνίσω» (Α mon age, je me cache encore pour fumer). Η ταινία, όπως και το θεατρικό που ξεκίνησε την πετυχημένη πορεία του το 2009 (Γαλλία, Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες), παρακολουθεί δέκα Αλγερινές, διαφόρων ηλικιών, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους στο χαμάμ.
Εκεί, μακριά από τα ανδρικά βλέμματα, απελευθερώνονται. Ανάμεσα στην υποταγή και την εξέγερση, λένε τις προσωπικές τους ιστορίες, εξομολογούνται τα συναισθήματά τους και διηγούνται οδυνηρά περιστατικά κοινωνικής, πολιτικής και σεξουαλικής καταπίεσης. Τους ρόλους θα ερμηνεύσουν γυναίκες από την Αλγερία και την Ελλάδα. Ενώ και όλο το συνεργείο θα αποτελείται αποκλειστικά από γυναίκες.
Είναι ένα έργο τρυφερό και αστείο, απελπισμένο και ειλικρινές. Η Ραϊάνα έχει πει για τις ηρωίδες της: «Μιλάνε για τους άνδρες και τον φονταμενταλισμό. Το τοποθέτησα στην Αλγερία, γιατί αυτή γνωρίζω. Αφορά όμως κάθε γυναίκα, η Φατιμά θα μπορούσε να λέγεται Φρανσουάζ».
Το Μπέη Χαμάμ χτίστηκε το 1444, με εντολή του Μουράτ Β’ και είναι από τα παλαιότερα οθωμανικά κτίρια της Θεσσαλονίκης και από τα μεγαλύτερα λουτρά που ανεγέρθηκαν μετά την κατάκτησή της από τους Οθωμανούς (1430). Οικοδομήθηκε επάνω σε απομεινάρια βυζαντινών εκκλησιών και λειτούργησε ως χαμάμ (λουτρά «Παράδεισος») μέχρι τη δεκαετία του 1960. Κατά τη δεκαετία του ’80 αναστηλώθηκε και σήμερα λειτουργεί ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Ξεχωρίζει για τις εντυπωσιακές διακοσμήσεις και τα περίτεχνα σχέδια στο εσωτερικό του και για τη διαρρύθμισή του: πολλά δωμάτια που επικοινωνούν με περισσότερες από μια εισόδους, δίνοντας λαβυρινθώδη αίσθηση. Βρίσκεται στη Εγνατία οδό, στο ύψος περίπου της Αριστοτέλους.
