Πάλι οι δημοσκοπήσεις έπεσαν έξω. Λειτούργησαν μάλλον σαν οδηγός για τους ψηφοφόρους παρά ως αποτύπωση της κοινής γνώμης. Οι Βρετανοί κατάλαβαν πως αν ψήφιζαν σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις δεν θα είχαν κυβέρνηση και γι’ αυτό υπερψήφισαν ένα κόμμα. Το αν πέτυχαν να εκλέξουν μια κυβέρνηση η οποία θα προσφέρει σταθερότητα στη χώρα, αυτό είναι συζητήσιμο. Το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως λεγόταν μέχρι σήμερα, βρίσκεται στα πρόθυρα μερικής ή ολικής διάλυσης ή τουλάχιστον μιας επανατοποθέτησης των σχέσεων των μερών του. Τα αποτελέσματα έδωσαν συντριπτική νίκη στους Σκοτσέζους συντηρητικούς, οι οποίοι έγιναν σκληροί εθνικιστές και θέτουν θέμα αυτοδιάθεσης, έστω και μετά το αποτυχόν πρόσφατο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκοτίας. Εκεί το Εργατικό Κόμμα υπέστη συντριβή, ακριβώς γιατί ήταν εναντίον της αυτοδιάθεσης.
Ομως τα αποτελέσματα στο Ηνωμένο Βασίλειο θέτουν ενώπιον της νέας κυβέρνησης ένα πρόβλημα, το οποίο θίγει άμεσα το μέλλον της Ε.Ε., του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελλάδας. Ο πρωθυπουργός Κάμερον έχει υποσχεθεί δημοψήφισμα το 2017 για αν το Ηνωμένο Βασίλειο θα μείνει ή θα φύγει από την Ε.Ε. Η απόφαση αυτή πάρθηκε μετά τις πιέσεις του νέου κόμματος του ευρωσκεπτικιστή Φάρατζ, ο οποίος έκανε σημαία του την κακή Ε.Ε. και την πλημμυρίδα των εργατών από την Ανατολική, κυρίως, Ευρώπη για να οριοθετήσει το αίτημα της εξόδου του Η.Β. από την Ε.Ε.
Οι Βρετανοί δεν ήταν ποτέ ένθερμοι υποστηρικτές αυτού που ονομάζουμε Ενωμένη Ευρώπη. Ηταν υποστηρικτές ανέκαθεν των ανοιχτών αγορών. Από την εποχή της Επιτροπής Σπινέλι και της αρχικής φάσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης τέθηκε το ερώτημα: Μια κάποια ομοσπονδιακή Ευρώπη ή κάτι άλλο όπως η Κοινή Αγορά; Η απάντηση ήταν υπέρ της ΕΟΚ και χρειάστηκε η κοσμογονική ιστορική πτώση του Τείχους του Βερολίνου και η γερμανική ενοποίηση για να φτάσουμε στο ευρώ λόγω των γαλλικών φόβων για τη μεγάλη πια Γερμανία. Το ευρώ ήταν στην ουσία ο προάγγελος μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης, η οποία όμως δεν πραγματώθηκε ποτέ. Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα καταψηφίστηκε και αντ’ αυτού αποκτήσαμε τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Οταν όμως η κρίση χτύπησε την πόρτα της Ευρώπης αποδείχτηκε πόσο λάθος ήταν η αρχιτεκτονική του ευρώ και πόσο απαραίτητη είναι η πραγματική οικονομική ενοποίηση, δηλαδή αυτή η οποία στηρίζεται στην πολιτική ενοποίηση της ηπείρου.
Τώρα ζητάμε αλληλεγγύη και πολιτικές αποφάσεις από μια Ευρώπη η οποία δεν είναι πολιτικά ένα. Ζητάμε αλληλεγγύη από μιαν Ευρώπη η οποία έχει πλέον αρχίσει να αποκλίνει στον οικονομικό και παραγωγικό τομέα. Η σύγκλιση τελικά αποδείχτηκε ονομαστική και όχι αληθής. Η έλλειψη κοινής φορολογικής και ασφαλιστικής πολιτικής καθώς και η έλλειψη μιας τράπεζας πραγματικά Κεντρικής έχουν το θλιβερό αποτέλεσμα να βρίσκονται άλλες χώρες υπερδανεισμένες και άλλες με αρνητικά επιτόκια δανεισμού, πέραν των όποιων δημοσιονομικών σφαλμάτων και κακών σχεδιασμών.
Η απειλή της εξόδου του Η.Β. από την Ε.Ε. βασίζεται στο ότι οι Βρετανοί έχουν πλέον καταλάβει τα αποτελέσματα της κρίσης στο επίπεδο της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής. Αυτά οδηγούν προς μια κάποια πολιτική ενοποίηση. Η πολιτική κουλτούρα του Η.Β. δεν θα επέτρεπε ποτέ τη συμμετοχή τους σε μια συνομοσπονδία ή μια πραγματική ομοσπονδία. Το δημοψήφισμα θα γίνει, αλλά μέχρι τότε το Η.Β. θα πρέπει να ζητήσει από την Ευρώπη τους όρους μιας νέας σχέσης μαζί της, κάτι το οποίο δεν έχει κάνει ακόμη. Ο Γιούνκερ δήλωσε πρόσφατα πως περιμένει τους όρους του Λονδίνου. Η ίδια η Γερμανία είναι διατεθειμένη να κάνει υποχωρήσεις για να κρατήσει το Η.Β. εντός της Ε.Ε. ως αντίβαρο της κρατικιστικής Γαλλίας. Αλλά βέβαια αυτό θα εξαρτηθεί από τους όρους του Λονδίνου.
Πριν όμως από το δημοψήφισμα του Η.Β. υπάρχει ενεργός ο κίνδυνος της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ και ίσως και από την Ε.Ε. Η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας δεν επιτρέπει αισιοδοξία και το κλίμα των σχέσεων Ελλάδας και Ευρώπης είναι μάλλον αρνητικό. Εάν οι πιθανότητες εξόδου του Η.Β. από την Ε.Ε. αυξηθούν τότε ο γαλλο-γερμανικός άξονας θα πρέπει να πάρει αποφάσεις για το μέλλον και την αρχιτεκτονική της συρρικνούμενης Ε.Ε. Η Ελλάδα θα είναι μια πιθανή υποψηφιότητα εξόδου ή ένα σημείο όπου ο άξονας θα θέσει τα όρια της συρρίκνωσης;
Ο πρωθυπουργός ζητάει πολιτική λύση στο οικονομικό πρόβλημα της Ελλάδας. Αυτή ακριβώς η πολιτική λύση γίνεται ακόμα πιο δυσδιάκριτη μετά τις εκλογές στο Η.Β. Πάντως μια μικρότερη Ευρώπη είναι πιο πιθανή από ποτέ άλλοτε, αλλά και μια Ευρώπη διαλυμένη εις τα εξ ων συνετέθη είναι απίθανο να προέλθει είτε από την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου είτε από την έξοδο της Ελλάδος είτε και των δύο.
* συγγραφέας
