Σφαίρες και… «κατσίκια στο λιβάδι»!

Η επίθεση στο λεωφορείο της Φενερμπαχτσέ ήταν πρωτοφανής και αναμενόμενη ταυτόχρονα. Η βαθιά σήψη και το βρόμικο παρασκήνιο του τουρκικού ποδοσφαίρου, όπως φαίνεται ανάγλυφα από τα όσα έγιναν το 2011, αλλά και η έντονη ροπή της κοινωνίας της χώρας προς τη βία εξηγούν και με το παραπάνω τους πυροβολισμούς…

Το σκάνδαλο του 2011

Η αλήθεια είναι ότι στο ποδόσφαιρο της γείτονος, όπως και της Ελλάδας άλλωστε, πάντα υπήρχαν εικασίες ή φήμες για διαφθορά. Η διαφορά όμως του σκανδάλου 2011 σε σχέση με τις προηγούμενες υποθέσεις είναι ότι η διαφθορά αποδείχθηκε πέρα από κάθε αμφιβολία, με σκληρά τεκμήρια. Εγιναν συλλήψεις σε διοικητικά συμβούλια και αποδυτήρια. Παρουσιάστηκαν μαγνητογραφημένα και φωτογραφικά αποδεικτικά στοιχεία. Εγιναν εξομολογήσεις, παραδοχές, προσαγωγές, δίκες και καταδίκες. Ηταν αδύνατο να «κουκουλωθεί» τέτοια ιστορία. Και όμως, βγήκαν συγχωροχάρτια…

Τη σεζόν 2010-11, η Φενερμπαχτσέ κατέκτησε τον τίτλο στην Τουρκία χάρη σε ένα εντυπωσιακό ντεμαράζ με 16 νίκες στα τελευταία 17 παιχνίδια της σεζόν! Τερμάτισε ισόβαθμη με την Τραμπζονσπόρ, αλλά αναδείχθηκε πρωταθλήτρια με καλύτερα αποτελέσματα στους μεταξύ τους αγώνες.

Λίγο καιρό αργότερα, το οικοδόμημα του τουρκικού ποδοσφαίρου συγκλονίστηκε συθέμελα, όταν αποκαλύφθηκε ότι η επιτυχία της ήταν προϊόν ενός καλοδομημένου σκανδάλου στημένων αγώνων. Συγκεκριμένα, κατηγορήθηκε ότι έστησε τους 12 από αυτούς τους 17 αγώνες… Στόχος της ήταν να εξασφαλίσει τον τίτλο, που ταυτόχρονα της έδινε την απευθείας πρόκριση στους ομίλους του Τσάμπιονς Λιγκ και επομένως ένα παχυλό ποσό.

Επισταμένες αστυνομικές έρευνες έφεραν στην επιφάνεια ένα δαιδαλώδες συνδικάτο εγκλήματος που επιδιδόταν στο στήσιμο αναμετρήσεων, με δεκάδες υψηλά ιστάμενους παράγοντες των ομάδων και παίκτες.

Αποδείχθηκε ότι εκείνη τη σεζόν τα πλοκάμια του σκανδάλου εκτείνονταν από τον αγωνιστικό χώρο έως τα διευθυντικά κλιμάκια όχι μόνο στη Φενερμπαχτσέ, αλλά και στην Μπεσικτάς, στη Σιβασπόρ και τη Μανισασπόρ, ενώ και άλλοι σύλλογοι και παίκτες είχαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο εμπλακεί. Οι κατηγορίες ήταν στήσιμο αγώνων, δωροδοκία ή δωροληψία, και συνολικά ενεπλάκησαν 16 ομάδες!

Στη Δικαιοσύνη προσήχθησαν 93 άτομα και καταδικάστηκαν 48, μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος της Φενέρ, Αζίζ Γιλντιρίμ. Οι ποινές που επέβαλε το Δικαστήριο Κακουργημάτων ήταν φυλάκιση και/ή πρόστιμα και αποκλεισμοί.

Επίσης καταδικάστηκαν οι αντιπρόεδροι της Φενερμπαχτσέ Σεκίπ Μοστούρογλου και Ιλχάν Εκσίογλου, ο μάνατζερ Αλεαντίν Γιλντιρίμ, το μέλος του Δ.Σ. της Σιβασπόρ Αχμέτ Τσελεμπί, ο οικονομικός διευθυντής της Φενέρ Ταμέρ Γελκοβάν, ο νομικός της σύμβουλος Σαμί Ντιντς, ο αθλητικός διευθυντής της Τζεμίλ Τουράν, ο μεταφραστής της ομάδας Σαμέτ Γκιουζέλ, ο πρόεδρος της Σιβασπόρ Μετζνούν Οντιακμάζ, ο προπονητής της Εσκισεχίρσπορ Μπουλέντ Ουιγκούν αλλά και αρκετοί παίκτες.

Παρά τις τότε εξαγγελίες για «κάθαρση» στο άθλημα και παρά τις καταδικαστικές αποφάσεις, η Φενερμπαχτσέ δεν υποβιβάστηκε ούτε καν έχασε τον κάλπικο τίτλο της.

Οι παίκτες που είχαν καταδικαστεί σε φυλάκιση, ύστερα από ένα υποτυπώδες πέρασμα από σωφρονιστικά καταστήματα για περίοδο πολύ μικρότερη της ποινής τους (κάτι που κατάφεραν με διάφορα νομικά τερτίπια), συνεχίζουν ακόμα την καριέρα τους στον χώρο του ποδοσφαίρου.

Ο Ιμπραΐμ Ακίν, που τότε έπαιζε στην Ιστανμπούλ ΒΒ, καταδικάστηκε μεν, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να υπογράψει τον καιρό που βγήκε η απόφαση νέο συμβόλαιο με την Γκαζιαντεπσπόρ, ενώ πλέον αγωνίζεται στη Σιβασπόρ.

Ο Κορτζάν Τσελικάι, παρά την ποινή φυλάκισης, ήταν και παρέμεινε τερματοφύλακας στον σύλλογο της Σεβάστειας. Εκεί αγωνιζόταν και ο Μεχμέτ Γιλντίζ τον καιρό των στημένων, ενώ πλέον συνεχίζει την καριέρα του στη Μερσίν.

Στη Μερσίν παίζει και ο Γκεκτσέκ Βέντερσον, που είχε καταδικαστεί σε πεντάμηνη φυλάκιση.

Ο Ισκεντέρ Αλίν, που είχε συλληφθεί και καταδικαστεί για «στήσιμο» στο ματς Ιστανμπούλ ΒΒ – Μπεσικτάς, πήρε χάρη τον Ιανουάριο του 2012 και έκτοτε αγωνίζεται στην Μπολουσπόρ.

Ο 38χρονος Ουμίτ Καράν, που αγωνιζόταν στην Εσκισεχίρσπορ και είχε «φάει» επτάμηνη φυλάκιση, έχει πλέον κρεμάσει τα παπούτσια του και είναι σχολιαστής αγώνων στο κρατικό τηλεοπτικό κανάλι!

Ο νόμος της βίας και οι επικείμενες εκλογές

Η επίθεση με πυροβολισμούς κατά του λεωφορείου της Φενερμπαχτσέ το περασμένο Σάββατο δεν είναι η πρώτη – και δυστυχώς δεν δείχνει να είναι ούτε η τελευταία εκδήλωση βίας στο ποδόσφαιρο της Τουρκίας.

Οι σχέσεις μεταξύ των τριών κορυφαίων συλλόγων (Γαλατασαράι, Φενερμπαχτσέ, Μπεσικτάς) είναι τεταμένες και συχνά οι δρόμοι της Κωνσταντινούπολης γίνονται πεδίο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών. Μετά το σκάνδαλο του 2011, προσθέστε στην εξίσωση και την Τραμπζονσπόρ.

Μάλιστα, από το 2013, όταν ανέλαβε την προεδρία του συλλόγου της Τραπεζούντας ο Ιμπραΐμ Χατζιοσμάνογλου, κήρυξε ανένδοτο και δεν χάνει ευκαιρία να επιτίθεται με πολύ βαριές εκφράσεις στη Φενέρ.

Αρκετοί παίκτες παραδέχονται στον περίγυρό τους ότι νιώθουν ανασφάλεια, ειδικά όταν η ομάδα τους αγωνίζεται εκτός έδρας. Ο Ολλανδός διεθνής και πρώην παίκτης της Φενερμπαχτσέ, Πιερ φαν Χόιντονκ, θύμισε την περασμένη εβδομάδα ένα παρόμοιο περιστατικό το 2004, στον ίδιο μάλιστα αυτοκινητόδρομο που οδηγεί προς την Τραπεζούντα: «Επιτέθηκαν στο λεωφορείο μας με τούβλα. Τραυματίστηκε ο οδηγός μας και ο Σερκάν (σ.σ.: συμπαίκτης του). Παραλίγο να πέσουμε από τη γέφυρα μέσα στη Μαύρη Θάλασσα».

Η βία όμως δεν είναι αποκλειστικό φαινόμενο του ποδοσφαίρου. Ας μην ξεχνάμε και τη δολοφονία του οπαδού του Ερυθρού Αστέρα στην Κωνσταντινούπολη τον περασμένο Νοέμβριο, στο περιθώριο του αγώνα μπάσκετ με τη Γαλατασαράι για την Ευρωλίγκα.

Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο του καναλιού NTV, Γκιντεκίν Ονάι, όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της βίαιης κουλτούρας της τουρκικής κοινωνίας: «Ο κόσμος κυκλοφορεί στον δρόμο με πιστόλια και στιλέτα. Για ψύλλου πήδημα υπάρχουν συμπλοκές καθημερινά. Κανείς δεν δίνει σημασία»…

Για τον αθλητικό αναλυτή Αντνάν Μποσταντζίογλου η επίθεση κατά της Φενέρ αντικατοπτρίζει την κατάσταση στη χώρα, όπου κάθε πρόβλημα τείνει να λύνεται διά της βίας: «Οι ιθύνοντες των συλλόγων και τα μέσα ενημέρωσης μιμούνται τους πολιτικούς και υιοθετούν βίαιη λεκτική. Ο Τύπος προσπαθεί να πουλήσει περισσότερα φύλλα με ακραίες εκφράσεις. Σκεφθείτε ότι υπάρχει αθλητική εφημερίδα στη χώρα αυτή με την επωνυμία “ΑΜΚ”, δηλαδή τα αρχικά λέξεων της έκφρασης που μεταφράζεται σε… “άι γαμ…”! Ολα αυτά γεννούν ακόμα περισσότερη βία»…

Ο Ριντβάν Ντιλμέν, πρώην διεθνής και εμβληματικός παίκτης της Φενέρ (αποκαλούμενος και «Διάβολος»), δήλωσε ότι «η σαββατιάτικη επίθεση στην αποστολή δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο βάσει αθλητικής αντιπαλότητας. Είμαι σίγουρος ότι τέτοιου είδους περιστατικά θα υπάρχουν αρκετά μέχρι τις εκλογές της 7ης Ιουνίου»…

Οσο η χώρα πλησιάζει προς τις κάλπες, η κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο. Πέραν της επίθεσης κατά της αποστολής της Φενερμπαχτσέ, την περασμένη εβδομάδα υπήρξαν και άλλα αιματηρά περιστατικά στην Τουρκία.

Οι ειδικές δυνάμεις εισέβαλαν στο δικαστικό μέγαρο της Κωνσταντινούπολης, το οποίο είχε καταληφθεί από το Επαναστατικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Κίνημα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο άτομα αλλά και ο εισαγγελέας που κρατούσαν όμηρο. Κατόπιν, ένας άντρας εισέβαλε σε κτίριο του κυβερνώντος κόμματος AKP στο ασιατικό τμήμα της Κωνσταντινούπολης, για να συλληφθεί λίγη ώρα αργότερα.

Η αστυνομία διέλυσε βίαια διαδήλωση στην εργατική συνοικία Οκμεϊντάν της ίδιας πόλης, όπου ζούσε ο νεαρός Μπερκίν Ελβάν πριν σκοτωθεί από πυρά της αστυνομίας πέρυσι τον Μάρτιο. Ο προαναφερθείς εισαγγελέας προΐστατο των ερευνών που οδήγησαν στον θάνατο του 15χρονου μαθητή. Και, λίγο αργότερα, φρουροί του αρχηγείου της αστυνομίας της Πόλης σκότωσαν μια γυναίκα η οποία έφερε όπλα και χειροβομβίδες.

Με δεδομένη την έκρυθμη κατάσταση, οι αρχές του ποδοσφαίρου προσπαθούν να κρατήσουν χαμηλούς τόνους και να μη ρίχνουν λάδι στη φωτιά. Ο Ντενίζ Τολγκά Ακτορέ, μέλος του Δ.Σ. της Φενερμπαχτσέ, υποσχέθηκε ότι ο σύλλογός του «θα προσπαθήσει να μη δώσει τροφή στην κοινωνική πόλωση των ημερών», η οποία απειλεί τη χώρα με χάος πριν από τις εκλογές της 7ης Ιουνίου.

Πώς γινόταν το στήσιμο

Πώς γινόταν το στήσιμο; Με τον απλούστερο τρόπο.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την κατάθεση του Ιμπραΐμ Ακίν: «Συνάντησα τον μάνατζέρ μου κατόπιν δικής του πρωτοβουλίας στο εστιατόριο Big Chefs, τρεις μέρες πριν από τον αγώνα μας (σ.σ.: Ιστανμπούλ ΒΒ) με τη Φενερμπαχτσέ. Μου είπε ότι οι αντίπαλοι μου πρόσφεραν 100.000 δολάρια για να μη σκοράρω εναντίον τους. Δεν με ενθουσίασε η ιδέα αρχικά. Οταν όμως μου το ξαναζήτησε, του έστειλα μήνυμα μέσω κινητού ότι θα το έκανα αν, αντί δολαρίων, εισέπραττα 100.000 ευρώ».

Σύμφωνα με τις ανακριτικές αρχές, από τις 1.028 μαγνητοφωνημένες συνομιλίες προκύπτει ανάγλυφα ο τρόπος με τον οποίο ήταν οργανωμένο το κύκλωμα, που είχε πάρει «συστημικές διαστάσεις», όπως χαρακτηριστικά υποστήριξαν.

Οι άνθρωποι της Φενερμπαχτσέ, μάλιστα, είχαν αναπτύξει έναν κώδικα βασισμένο σε όρους από τη γεωργία και τις κατασκευές, προκειμένου να συνεννοούνται για τα «στησίματα». «Κτίρια υπό κατασκευή» ήταν οι αγώνες που επρόκειτο να στηθούν.

Οι παίκτες αναφέρονταν ως «κατσίκια στο λιβάδι». Τα χρήματα ήταν «χωράφια που πρέπει να ποτιστούν». Και με τις εκφράσεις «φύτεμα, θέρισμα και άλεσμα» αναφέρονταν στις προσπάθειες να στήσουν παιχνίδια…

Ολοι στα μαλακά

Ο τρόπος με τον οποίο ενήργησαν όλοι στην ιστορία αυτή -αστυνομία, δικαιοσύνη, κυβέρνηση, ομοσπονδία- είναι ενδεικτικός του σαθρού συστήματος στην Τουρκία, το οποίο ξεπερνά το ποδόσφαιρο και χαρακτηρίζει κάθε κοινωνική δραστηριότητα.

Τον Νοέμβριο του 2011 το τουρκικό Κοινοβούλιο ψήφισε τροπολογία του -αρχικά αυστηρότατου- αθλητικού νόμου 6222, μειώνοντας τις ποινές στο αδίκημα της χειραγώγησης αγώνων και παράλληλα αποσυνδέοντας τελείως τις ενέργειες των ατόμων (παράγοντες, παίκτες, προπονητές) από τα νομικά πρόσωπα για τα οποία εργάζονται – δηλαδή τους συλλόγους τους.

Ετσι οι ομάδες απαλλάχθηκαν, ακόμα κι αν οι διευθυντές ή υπάλληλοί τους καταδικάστηκαν!

Οταν οι δημοσιογράφοι ρώτησαν τους βουλευτές για τους λόγους που οδήγησαν στην τροπολογία αυτή, για την οποία εργάστηκαν νυχθημερόν τρία κόμματα, πήραν την εξής απάντηση: «Οι ποινές ήταν υπερβολικά αυστηρές»!

Και, ω τι σύμπτωση! λίγο καιρό αργότερα, άρχισαν να βγαίνουν η μία μετά την άλλη οι ετυμηγορίες για το σκάνδαλο των στημένων αγώνων…

Κατόπιν ήταν η ώρα για την εφαρμογή(;) του πειθαρχικού κώδικα της τουρκικής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας. Η ποινή για χειραγώγηση αγώνων και απόπειρα «στησίματος» ήταν υποβιβασμός του συλλόγου.

Ομως ο τότε πρόεδρος της ομοσπονδίας, Μεχμέτ Αλί Αϊντινλάρ, δεν άντεξε κάτω από τις πιέσεις, ούτε ήθελε να συνδέσει το όνομά του με υποβιβασμό της Φενερμπαχτσέ, κάτι που θα σήμαινε μεγάλη οικονομική ζημιά για το ποδόσφαιρο της χώρας. Παραιτήθηκε. Τη θέση του πήρε ο Γιλντιρίμ Ντεμιρορέν, αφού πρώτα παραιτήθηκε από πρόεδρος της Μπεσικτάς – συλλόγου που επίσης εμπλεκόταν στο σκάνδαλο…

Η νέα ηγεσία της ομοσπονδίας προχώρησε στην αναδόμηση της Επιτροπής Ηθικής προκειμένου να απαλλάξει τους συλλόγους (ως νομικά πρόσωπα) από κάθε κατηγορία. Μάλιστα είχε δηλώσει ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τότε πρωθυπουργός και νυν πρόεδρος της χώρας, πως η κυβέρνησή του θα κάνει το ανθρωπίνως δυνατό για να τιμωρηθούν οι υπαίτιοι του σκανδάλου, αλλά ότι ποινές κατά των συλλόγων είναι ουσιαστικά τιμωρία κατά εκατομμυρίων οπαδών!

Τον Μάιο του 2013, η Επιτροπή Ηθικής θόλωσε ακόμα περισσότερο τα νερά, ανακοινώνοντας ότι «η απόπειρα στησίματος δεν ισοδυναμεί με στήσιμο και δεν τιμωρείται πλέον ανάλογα».

Αποφάσισε, μάλιστα, ότι οι υποτιθέμενες απόπειρες στησίματος δεν είχαν αλλάξει τον ρου των συγκεκριμένων αγώνων! Δηλαδή ουσιαστικά υποστήριξε ότι η Φενερμπαχτσέ θα νικούσε στα στημένα έτσι κι αλλιώς!

Τέσσερις μέρες αργότερα ανακοινώθηκαν οι ποινές για τους κατηγορούμενους, απαλλάσσοντας όλους τους συλλόγους για τις αξιόποινες πράξεις υπαλλήλων τους.

Μάλιστα η συγκεκριμένη ανακοίνωση βγήκε στις 3 τα ξημερώματα, προκειμένου να μην προλάβουν οι εφημερίδες την είδηση και να είναι πιο ήπια -με την πάροδο μιας ημέρας- η αρθρογραφία και οι αντιδράσεις…