«Οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συναντώνται στις Βρυξέλλες έχουν μια ιστορική ευκαιρία να τερματίσουν μια ανθρωπιστική τραγωδία σε διαρκή επιδείνωση, με διαστάσεις ανάλογες του Τιτανικού. Η ολιγωρία της Ευρώπης κι η αποτυχία να σώσει χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες, οι οποίοι διακινδυνεύουν τη ζωή τους στη Μεσόγειο, μοιάζουν με άρνηση της Πυροσβεστικής να σώσει ανθρώπους που πηδούν από έναν φλεγόμενο ουρανοξύστη. Είναι ξεκάθαρο ότι ευθύνη των κυβερνήσεων δεν είναι μόνο να σβήσουν τη φωτιά, αλλά να διασώσουν όσους έχουν βουτήξει στο κενό».
Μ’ αυτά τα λόγια ο Τζον Νταλχούιζεν, διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας σε Ευρώπη και Κεντρική Ασία, προσπαθεί να ξυπνήσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις από έναν απάνθρωπο λήθαργο και να τις φέρει ενώπιον των ευθυνών τους για το μαζικό έγκλημα που εξελίσσεται στα χερσαία, αλλά κυρίως στα θαλάσσια σύνορα της Ε.Ε.
«Τα ναυάγια-ντροπή της Ευρώπης: η αποτυχία διάσωσης μεταναστών και προσφύγων στη θάλασσα» τιτλοφορείται η νέα έκθεση της οργάνωσης, που επικεντρώνεται στην κεντρική Μεσόγειο (Ιταλία, Μάλτα) χωρίς να συμπεριλαμβάνει τα τελευταία πολύνεκρα ναυάγια, για τα οποία ακόμα συγκεντρώνει στοιχεία. Η Διεθνής Αμνηστία καλεί επιτακτικά τους Ευρωπαίους ηγέτες να επεκτείνουν και να ενισχύσουν άμεσα πολυεθνικές επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στη Μεσόγειο με ναυτικά και αεροπορικά μέσα, ώστε να χτυπηθούν τα δίκτυα των δουλεμπόρων, όχι μόνο μέσα από ενέργειες αποτροπής, αλλά με την εξάντληση των νόμιμων και ασφαλών διόδων, προκειμένου να κοπεί ο «ομφάλιος λώρος» μεταξύ των διακινητών και των θυμάτων τους. Χαρακτηρίζει θετικό βήμα τη διαφαινόμενη αλλαγή από την «προηγούμενη πολιτική άρνησης και κούφιας ρητορικής», προειδοποιώντας ωστόσο πως «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες» του τελικού σχεδίου δράσης.
Η «επιτυχία» του «Triton»
«Πολιτικές σκοπιμότητες έχουν οδηγήσει στην πλάνη ότι η απόλυτη απραξία θα ανακόψει τη ροή των ανθρώπων. Τα πρόσφατα γεγονότα έδειξαν ότι αυτό δεν θα μπορούσε να απέχει πιο πολύ από την αλήθεια» επισημαίνει ο Νταλχούιζεν, με την έκθεση να καταρρίπτει παράλληλα άλλον έναν μύθο: ότι η ιταλική επιχείρηση έρευνας και διάσωσης «Mare Nostrum» αποτέλεσε «παράγοντα έλξης» για πρόσφυγες και μετανάστες. Και οι ροές και οι θάνατοι, αντί να μειωθούν, αυξήθηκαν μετά τη λήξη της πέρσι και την αντικατάστασή της από την ευρωπαϊκή επιχείρηση επιτήρησης θαλάσσιων συνόρων «Triton» της Frontex.
Οι αριθμοί καθηλώνουν: 20.899 άνθρωποι είχαν διαπλεύσει την κεντρική Μεσόγειο ώς τα μέσα Απριλίου 2014, 21.385 ώς τα μέσα Απριλίου 2015. Δεκαεφτά πέθαναν ή χάθηκαν στην ίδια περιοχή το ίδιο διάστημα πέρσι – 900 φέτος. Κατά μέσο όρο, οι νεκροί όλο το 2014 ήταν 1 στους 50 επιβαίνοντες στα σαπιοκάραβα, ενώ από τον φετινό Γενάρη μέχρι τα μέσα του Απρίλη έγιναν 1 στους 23. Αν προσμετρηθούν δε και οι περίπου 800 θάνατοι στο τελευταίο ναυάγιο νότια της Λαμπεντούζα, τα θύματα αγγίζουν τα 1.700 φέτος – 100 φορές περισσότερα από την αντίστοιχη περίοδο πέρσι…
Οι μαρτυρίες επιζώντων συγκλονίζουν. Ο 21χρονος Αμπουμπάκερ Τζάλοου από την Γκάνα διασώθηκε από το Ναυτικό της Μάλτας στις 22 Ιανουαρίου. Περίπου 122 άτομα είχαν αποπλεύσει από το Γκαραμπούλι της Λιβύης σε φουσκωτό τόσο πακτωμένο που δεν είχαν χώρο ούτε να καθίσουν. Εως και 34 απ’ αυτούς χάθηκαν για πάντα. «Ενας Αραβας μας είπε να κρατήσουμε την ίδια πορεία για οχτώ ώρες και να γεμίζουμε το ντεπόζιτο με καύσιμα. Μετά πήδηξε στο νερό κι έφυγε. Μείναμε στα ανοιχτά όλη τη νύχτα αλλά δεν φτάσαμε στην Ιταλία. Ο κόσμος άρχισε να χάνει το μυαλό του. Κάποιοι ήθελαν φαΐ ή να γυρίσουν πίσω, άλλοι πήδηξαν στη θάλασσα […] Ημουν σε σύγχυση. Ορισμένοι έπιναν θαλασσινό νερό, αρκετοί πέθαναν. Πετούσαμε πτώματα στο νερό, δεν ξέρω πόσα ήταν»… Ο 23χρονος Μοχάμαντ, Παλαιστίνιος από τον Λίβανο, σώθηκε στις 4 Μαρτίου από την ιταλική ακτοφυλακή. «Μας έριξαν ανεμόσκαλα. Πολλοί προσπάθησαν να ανέβουν στο πλοίο κι η βάρκα αναποδογύρισε. Επεσα στο νερό, ήμουν ο πρώτος, δεν μπορούσα να αναπνεύσω. Ηταν σαν σκηνή πολέμου. Μια Σύρια γύρω στα 35 πέθανε μαζί με τον ενός έτους γιο της. Δεν μπορούσαν να κολυμπήσουν. Μου είχε ζητήσει λίγο ψωμί, σοκολάτα και τυρί»…
Ελλείψει εναλλακτικής διαφυγής για χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες, η Διεθνής Αμνηστία ζητά επίσης από την Ε.Ε. να βελτιώσει άμεσα κρίσιμα ζητήματα μετεγκατάστασης και ταχείας χορήγησης ασύλου, ώστε να μοιραστεί αναλογικά το βάρος μεταξύ των κρατών-μελών, επαινώντας ταυτόχρονα τον τομέα της εμπορικής ναυτιλίας που συντρέχει, παρά τις οικονομικές απώλειες, σε πολλαπλές διασώσεις στη Μεσόγειο, με κίνδυνο ζωής των πληρωμάτων.
