Με το αίτημα να υπάρξουν ριζικές αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική της Ε.Ε. πηγαίνει σήμερα ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας στην έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες για το μεταναστευτικό, που συγκαλείται κάτω από το βάρος των περισσότερων από χίλιους νεκρών προσφύγων και μεταναστών στη Μεσόγειο σε λιγότερο από μία εβδομάδα και ενώ φέτος σημειώνεται σημαντική αύξηση της προσφυγικής ροής.
Για τη διασφάλιση της προστασίας της ανθρώπινης ζωής οι προτάσεις που έχει επεξεργαστεί η ελληνική κυβέρνηση είναι συμβατές με βασικές θέσεις διεθνών οργανώσεων όπως ο ΟΗΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Περιλαμβάνουν:
● τη διεύρυνση των νόμιμων οδών πρόσβασης στην Ευρώπη, ώστε να εξασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση και να καταπολεμηθούν τα κυκλώματα της διακίνησης,
● την απλοποίηση και διεύρυνση της διαδικασίας οικογενειακής επανένωσης, ώστε να μπορεί να έλθει νόμιμα και με ασφάλεια ένας όχι ευκαταφρόνητος αριθμός προσφύγων που έχουν συγγενείς στην Ευρώπη.
Για μια ανθρώπινη και αποτελεσματική διαχείριση της αυξημένης προσφυγικής ροής η Ελλάδα ζητά μεταξύ άλλων να υπάρξει έκτακτη ενίσχυση των διαδικασιών υποδοχής και ασύλου στις χώρες εισόδου και σύστημα ανακατανομής των νεοεισερχόμενων στα κράτη-μέλη, όπως επίσης να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα μετεγκατάστασης προσφύγων και να επανεξεταστεί η Οδηγία 2001/55/ΕΚ για τη δίκαιη κατανομή των ευθυνών σε περίπτωση μαζικής εισροής προσφύγων.
Δραματική έκκληση στην Ε.Ε. να αντιμετωπίσει το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα από τη σκοπιά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όχι από τη σκοπιά της φύλαξης των συνόρων απευθύνει ο επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Νιλς Μουίζνιεκς, με άρθρο του στην ιστοσελίδα opendemocracy.net εν όψει της σημερινής έκτακτης συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες.
Η ευθύνη
Ο επίτροπος αποδίδει την ευθύνη για τους νεκρούς πρόσφυγες και μετανάστες της Μεσογείου στην πολιτική της Ε.Ε. και ζητά από τους ηγέτες των κρατών-μελών να μην αρκεστούν στο έκτακτο σχέδιο για τη διαχείριση της μεταναστευτικής ροής που υιοθέτησαν οι υπουργοί Εξωτερικών τη Δευτέρα («ένα πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση», το χαρακτηρίζει), ούτε σε διακηρύξεις που έχουν ξαναγίνει αλλά έμειναν στα χαρτιά. «Η Ευρώπη πρέπει να μετακινηθεί γρήγορα από αναποτελεσματικά σχέδια έκτακτου χαρακτήρα σε μακροπρόθεσμες πολιτικές που τηρούν τις υποχρεώσεις της Ευρώπης προς τους μετανάστες και όσους ζητούν άσυλο και σώζουν ανθρώπινες ζωές», σημειώνει.
Για να μπορεί να υπάρξει μια πολιτική ασφαλής για την ανθρώπινη ζωή και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, χρειάζονται ριζικές αλλαγές σε τρία επίπεδα: τη νομοθεσία, τις πολιτικές και τον δημόσιο λόγο.
«Το μόνο που καταφέρνει η αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων είναι να κάνει πιο ευάλωτους τους μετανάστες και πλουσιότερους τους διακινητές» σημειώνει ο επίτροπος και ζητά να θεσπιστούν νόμιμες και ασφαλείς διαδρομές για τους μετανάστες. «Τα κράτη έχουν το δικαίωμα και την υποχρέωση να φυλάσσουν τα σύνορά τους και να γνωρίζουν ποιος εισέρχεται στην επικράτειά τους. Αυτό συνοδεύεται από την υποχρέωση να τηρούν όσα ισχύουν στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διασφαλίζοντας πρόσβαση στο άσυλο, επαρκή προστασία και ανθρώπινες συνθήκες υποδοχής». Ζητά επίσης να καταργηθεί η ποινικοποίηση την παράτυπης εισόδου και διαμονής των μεταναστών και να καταργηθεί η διοικητική κράτηση, δίνοντας θέση σε μέτρα που προσεγγίζουν με ανθρωπιά τις ανάγκες τους.
Η Mare Nostrum
Σε ό,τι αφορά τις πολιτικές στο μεταναστευτικό, ζητά να επεκταθεί σε όλη τη Μεσόγειο η Mare Nostrum, η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης στα θαλάσσια ύδατα της Ιταλίας που καταργήθηκε λόγω κόστους, όπως επίσης να θεσπιστεί ένα σύστημα αναλογικού επιμερισμού της ευθύνης για την προστασία και την υποδοχή μεταξύ των κρατών- μελών, ώστε να αποσυμφορηθεί το σύστημα ασύλου των χωρών του Νότου.
Ως προς το σχέδιο να μεταφερθεί η διαδικασία ασύλου εκτός των συνόρων της Ε.Ε., στις χώρες από όπου ξεκινούν το ταξίδι τους οι πρόσφυγες, ο επίτροπος εμφανίζεται κατ’ αρχάς σύμφωνος, αν πρόκειται με αυτό τον τρόπο να σωθούν ζωές. Βάζει όμως την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστεί στον υψηλότερο βαθμό το απαραβίαστο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σημειώνει τις δυσκολίες, καθώς σε πολλές από τις τρίτες χώρες δεν υπάρχουν επαρκείς θεσμοί και μηχανισμοί.
Τέλος, αποδίδει τεράστια ευθύνη σε Ευρωπαίους πολιτικούς που υιοθετούν έναν ακραίο αντιμεταναστευτικό και ρατσιστικό λόγο και τους καλεί να απευθυνθούν στη φοβισμένη κοινή γνώμη από θέση αρχής τονίζοντας τις ευρωπαϊκές αξίες της ανοχής, της αποδοχής και της αλληλεγγύης. «Οι άλλαγές στη νομοθεσία και τις πολιτικές δύσκολα θα γίνουν πραγματικότητα, αν οι πολιτικοί ηγέτες συνεχίζουν να προάγουν τον φόβο και την ανασφάλεια των πολιτών» σημειώνει.
Βίζα και Βερολίνο
Η κυβέρνηση στο Βερολίνο, σύμφωνα με πληροφορίες του γερμανικού Τύπου, εξετάζει το ενδεχόμενο να στείλει ειδικούς υπαλλήλους σε Ιταλία και Ελλάδα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις γραφειοκρατικές διαδικασίες χορήγησης βίζας. Ομως, λένε οι Γερμανοί αξιωματούχοι, αυτό είναι κάτι που πρέπει να το ζητήσουν οι ίδιες οι χώρες, ενώ η Γερμανία τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της φύλαξης των θαλάσσιων συνόρων στις χώρες της Μεσογείου, όπως η Ελλάδα. Αυτά, ωστόσο, είναι θέματα που θα συζητηθούν με περισσότερες λεπτομέρειες στη σημερινή σύνοδο κορυφής.
