Μια «ανάληψη ευθύνης» με… ιδιαίτερη σημειολογία

Η αφορμή δεν είναι… ασήμαντη – σε μία εβδομάδα συμπληρώνεται ένας χρόνος από τη ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας. Υπό διερεύνηση παραμένει η αιτία για την οποία 12 μήνες μετά, κι ενώ «χάσκει» η ουκρανική κρίση, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν αποφάσισε τώρα να αποκαλύψει ότι έλαβε αυτήν την απόφαση νωρίτερα απ’ ό,τι ήταν μέχρι σήμερα γνωστό. Για την ακρίβεια, διέταξε την προσάρτηση σχεδόν έναν μήνα πριν από την υλοποίησή της…

Ο Πούτιν για τον εαυτό του

«Ηταν βράδυ της 22ης προς την 23η Φεβρουαρίου» του 2014, όταν «κάλεσα τους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας και του υπουργείου Αμυνας στο Κρεμλίνο», περιγράφει ο Βλαντιμίρ Πούτιν στο σύντομο, πλην ιδιαιτέρως αποκαλυπτικό, τρέιλερ που προέβαλε το ρωσικό κρατικό κανάλι «Rossiya-1» το βράδυ της Κυριακής, διαφημίζοντας –χωρίς αναφορά σε ημερομηνία προβολής– ένα νέο ντοκιμαντέρ για την Κριμαία με τίτλο «Ο δρόμος προς την πατρίδα».

«Τους ανέθεσα το καθήκον να σώσουν τη ζωή του προέδρου της Ουκρανίας», μνημονεύει ο Ρώσος πρόεδρος για τον Βίκτορ Γιανουκότβις, ο οποίος μόλις λίγες ώρες νωρίτερα είχε ήδη εγκαταλείψει το εξεγερμένο Κίεβο και –ανατραπείς ων– είχε βρει προσωρινό καταφύγιο στο Ντονέτσκ, στα ανατολικά της χώρας.

«Θα τον αφάνιζαν», επισημαίνει ο Πούτιν. «Ετοιμαστήκαμε για την απομάκρυνσή του από το Ντονέτσκ από ξηράς, αέρος ή θαλάσσης. Στην περιοχή είχαν αναπτυχθεί βαρέα όπλα, για να αποφευχθούν τα πολλά λόγια»! «Τελειώσαμε τη σύσκεψη γύρω στις επτά το πρωί», προσθέτει. «Καθώς αποχωρούσαμε, είπα στους συνεργάτες μου: Πρέπει να αρχίσουμε τις ενέργειες για την επιστροφή της Κριμαίας στη Ρωσία»…

Μόλις τέσσερις ημέρες μετά, στις 27 Φεβρουαρίου –κι ενώ ο Γιανουκόβιτς είχε μεταφερθεί σε ασφαλές πια καταφύγιο στον νότο της Ρωσίας–, στην Κριμαία έκαναν την εμφάνισή τους τα περιώνυμα «πράσινα ανθρωπάκια»: κομάντο χωρίς διακριτικά, για την προέλευση των οποίων η Μόσχα δήλωνε επί εβδομάδες άγνοια, μέχρι που στις 18 Μαρτίου και μετά το αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα η γεωστρατηγικής σημασίας χερσόνησος στη Μαύρη Θάλασσα προσαρτήθηκε στη Ρωσία. Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση από τα όσα σημαντικά αποκαλύπτονται από τα προεδρικά χείλη στα μόλις 56 δευτερόλεπτα διάρκειας του τρέιλερ είναι η μεταστροφή της θέσης του ίδιου του Κρεμλίνου. Μέχρι σήμερα, η επίσημη γραμμή ήταν ότι η προσάρτηση της Κριμαίας –που ως γνωστόν «συνοδεύτηκε» με δυτικές κυρώσεις– αποφασίστηκε μετά το τοπικό δημοψήφισμα, στις 16 του περσινού Μαρτίου, όταν με… σοβιετικού τύπου ποσοστά οι κάτοικοι της χερσονήσου αποφάσισαν να γίνουν μέρος της Ρωσίας.

Μόλις προ εβδομάδας, δε, εκπρόσωπος του Πούτιν είχε απορρίψει ως «ανοησίες» δημοσίευμα της ρωσικής αντιπολιτευόμενης «Novaya Gazeta» ότι στο Κρεμλίνο είχαν κατατεθεί διάφορα «σενάρια δράσης» για το ουκρανικό από τις αρχές του περσινού Φεβρουαρίου. Αυτό που η εφημερίδα επικαλέστηκε είχε ως εμπνευστή τον ολιγάρχη Κονσταντίν Μαλοφέγεφ, ως κεντρική ιδέα είχε την προσάρτηση όχι μόνον της Κριμαίας, αλλά και των ανατολικών ουκρανικών επαρχιών, ενώ ως ημερομηνία υποβολής αναφερόταν το διάστημα 4-12 Φεβρουαρίου 2014.

Προσθέτοντας, πάντως, στο μυστήριο, το πρακτορείο Reuters επισημαίνει ότι «σε Ρώσους στρατιώτες έχουν απονεμηθεί κρατικά μετάλλια με την επιγραφή “Για την επιστροφή της Κριμαίας” και αναγραφόμενη ως ημερομηνία έναρξης των επιχειρήσεων την 20ή Φεβρουαρίου»: πριν δηλαδή όχι μόνον την έκτακτη σύσκεψη που μνημονεύει ο Πούτιν, αλλά και από την ανατροπή του Γιανουκόβιτς…

Χθες, εν τω μεταξύ, στην ιστοσελίδα του Κρεμλίνου αναρτήθηκε λίστα νέων παρασημοφορήσεων από τον Ρώσο πρόεδρο. Δύο από αυτές αποτελούν ηχηρότατο μήνυμα, με πολλούς αποδέκτες. Η μία αφορά τον Τσετσένο ηγέτη Ραμζάν Καντίφορ, που μόλις ένα 24ωρο νωρίτερα είχε χαρακτηρίσει «αληθινό πατριώτη» τον Τσετσένο βασικό ύποπτο για τη δολοφονία του Μπόρις Νεμτσόφ, σφοδρό επικριτή του Πούτιν. Και η δεύτερη στον καταζητούμενο στη Βρετανία, πρώην πράκτορα και νυν βουλευτή, Αντρέι Λουγκοβόι: βασικό ύποπτο για τη δολοφονία του –επίσης πρώην πράκτορα, αλλά μετέπειτα σφοδρού επικριτή του Πούτιν– Αλεξάντρ Λιτβινένκο με ραδιενεργό πολώνιο, το 2006, στο Λονδίνο…