Σε αγώνα δρόμου μετ’ εμποδίων εξελίσσεται πλέον ο γαλλο-γερμανικός διπλωματικός μαραθώνιος για την επίλυση του Ουκρανικού «όχι απλά με συμβιβασμό, αλλά με μία μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία», όπως τόνισε ο Γάλλος πρόεδρος Ολάντ, προειδοποιώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση «το επόμενο σενάριο είναι ο πόλεμος»!
Αυτή τη φορά, ωστόσο, οι διαφορές που πρέπει να γεφυρωθούν έχουν αυξηθεί και δεν περιορίζονται μόνον μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Με «φόντο» λοιπόν ένα διευρυνόμενο ρήγμα μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. μπροστά στο «εκκολαπτόμενο» δίλημμα της Ουάσινγκτον να παράσχει όπλα στο Κίεβο -διακινδυνεύοντας έτσι τη μετατροπή της ουκρανικής κρίσης σε «πόλεμο διά αντιπροσώπων»- η Γερμανίδα καγκελάριος Μέρκελ μεταβαίνει σήμερα στην Ουάσινγκτον για μία εξαιρετικά κρίσιμη συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ομπάμα.
Από αυτήν εκτιμάται πού θα κριθεί λίγο-πολύ (και) η τύχη της τετραμερούς συνόδου κορυφής για το Ουκρανικό που προαναγγέλθηκε στο Μινσκ για την Τετάρτη, έπειτα από τηλεφωνική διάσκεψη που είχαν χθες οι ηγέτες Ρωσίας, Ουκρανίας, Γαλλίας και Γερμανίας. Σε αντίθεση πάντως με τον Ουκρανό ομόλογό του, Πέτρο Ποροσένκο, ο οποίος μίλησε για «πρόοδο στη συζήτηση για την εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ», ο Ρώσος πρόεδρος κράτησε μικρό καλάθι.
Εχοντας ήδη καταφερθεί το Σάββατο κατά των ΗΠΑ για ψυχροπολεμικό ηγεμονισμό, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ξεκαθάρισε χθες ότι η σύνοδος κορυφής του Μινσκ θα γίνει «εφόσον μέχρι τότε είμαστε σε θέση να συμφωνήσουμε επί των θέσεων που συζητούμε εντατικά τις τελευταίες ημέρες»…
Τα «αγκάθια»
Πιο ακανθώδες ζήτημα προβάλλει η «γραμμή εκεχειρίας», που από την υπογραφή της συμφωνίας του Μινσκ τον περασμένο Σεπτέμβριο έχει μετατοπιστεί πια δυτικότερα, μετά τη νέα αντεπίθεση των ρωσόφωνων αυτονομιστών. Αυτή με τη σειρά της επηρεάζει την οριοθέτηση της «ουδέτερης ζώνης» απ’ όπου θα πρέπει να αποσυρθούν τα βαρέα όπλα. Μιλώντας πάντως το Σάββατο στο France2, ο Φρανσουά Ολάντ ανέφερε πως συζητείται η διεύρυνσή της στα 50-70 χλμ. (σχεδόν διπλάσια από τα προβλεπόμενα στη συμφωνία του Μινσκ), καθώς και η παραχώρηση μεγαλύτερης αυτονομίας στο Ντονέτσκ και στο Λουγκάνσκ.
Κομβικό σημείο θεωρείται και η συμφωνία για τον μηχανισμό επόπτευσης των ρωσο-ουκρανικών συνόρων. Στην ομιλία του στη Διεθνή Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο, ο Πέτρο Ποροσένκο απέκλεισε το ενδεχόμενο ανάπτυξης διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης, υπό τον φόβο ότι αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει ρωσικό «Δούρειο Ιππο». Αντ’ αυτού, το Κίεβο προκρίνει τη συνέχιση της -ατελέσφορης μέχρι σήμερα- αποστολής του ΟΑΣΕ.
Για να υπάρξει ωστόσο «μία μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία», υπάρχουν ακόμη πολλά ανοιχτά μέτωπα που θα πρέπει να οριστικοποιηθούν, κυρίως το status quo στην Κριμαία και η διατήρηση του «ουδέτερου καθεστώτος» της Ουκρανίας, που για το Κρεμλίνο αποτελούν «κόκκινη γραμμή». Το ίδιο έχει διαμηνύσει η Μόσχα ότι θα ισχύσει και σε περίπτωση που η Δύση προχωρήσει στον εξοπλισμό των Ουκρανών, τον οποίο ζήτησε ανοιχτά από το Μόναχο ο Πέτρο Ποροσένκο…
Διατλαντικό ρήγμα;
Η προοπτική αυτή -για την οποία πιέζουν πια ασφυκτικά η υπερσυντηρητική πτέρυγα των Ρεπουμπλικανών στο αμερικανικό Κογκρέσο και ορισμένες χώρες της ανατολικής Ευρώπης (κυρίως η Πολωνία και αυτές της Βαλτικής)- προκαλεί πλέον ισχυρούς τριγμούς στον συμμαχικό «άξονα» μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ.
Αυτοί άρχισαν να γίνονται αισθητοί στην πρόσφατη σύνοδο των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ, όπου ελήφθη σειρά μέτρων για την ενίσχυση της ΝΑΤΟϊκής παρουσίας δίπλα στα ρωσικά σύνορα, στην ανατολική Ευρώπη. Εγιναν όμως σχεδόν εκκωφαντικοί αυτό το Σαββατοκύριακο, στη Διεθνή Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο, μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού ΥΠΕΞ ότι η Ουάσινγκτον θα λάβει τις τελικές αποφάσεις για την παροχή οπλισμού εντός αυτής της εβδομάδας.
«Κατανοώ τη συζήτηση, αλλά πιστεύω ότι περισσότερα όπλα δεν θα οδηγήσουν στην πρόοδο που χρειάζεται η Ουκρανία» είπε διαχωρίζοντας τη θέση της η Ανγκελα Μέρκελ, εισπράττοντας την ειρωνική απάντηση του Ρεπουμπλικανού προέδρου της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων του αμερικανικού Κογκρέσου, Τζον Μακέιν, πως «οι Ουκρανοί σφαγιάζονται κι εμείς τους στέλνουμε τρόφιμα και κουβέρτες».
Σε ρόλο πυροσβέστη, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν προσπάθησε να υποβαθμίσει τις διαφορές με την Ευρώπη, λέγοντας πως ο ίδιος και ο Μπαράκ Ομπάμα συμφωνούν ότι θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης. Κατέστησε όμως σαφές ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να παράσχει στην Ουκρανία τα μέσα για να αμυνθεί, προσθέτοντας πως «πάρα πολλές φορές ο πρόεδρος Πούτιν υποσχέθηκε ειρήνη και τελικά έστειλε άρματα μάχης, στρατεύματα και όπλα».
Αμερικανικές απειλές
Με τους περισσότερους αναλυτές τώρα να διερωτώνται εάν οι αμερικανικές απειλές αποτελούν μοχλό πίεσης προς τη Ρωσία ή «τρικλοποδιά» στη γαλλο-γερμανική ειρηνευτική πρωτοβουλία, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Φεντερίκα Μογκερίνι, έδωσε χθες μία αμφίσημη συνέντευξη στο πρακτορείο Reuters. «Είμαστε ενωμένοι στην άσκηση οικονομικών πιέσεων (…) και στην ανάγκη πολιτικού διαλόγου» τόνισε, εκτιμώντας παράλληλα ότι τυχόν απόφαση της Ουάσινγκτον να προχωρήσει στον εξοπλισμό του Κιέβου δεν θα διαταράξει τις σχέσεις με την Ευρώπη.
Απαντες άφησαν πάντως ασχολίαστη τη σαφή προειδοποίηση του Ρώσου ΥΠΕΞ, Σεργκέι Λαβρόφ, στην παρέμβασή του στο Μόναχο, κατά τη διάρκεια της οποίας αποδοκιμάστηκε πολλές φορές από το δυτικό στην πλειονότητα ακροατήριό του.
«Δεν νομίζω ότι οι Ουκρανοί συνάδελφοί μας θα πρέπει να ελπίζουν ότι η βοήθεια που λαμβάνουν θα επιλύσει τα προβλήματά τους» τόνισε, κόβοντας τον βήχα. «Μια τέτοια [στρατιωτική] στήριξη (…) θα τους γυρίσει μπούμερανγκ, όπως συνέβη και με τον Σαακασβίλι το 2008 [πόλεμος Γεωργίας] και ξέρουμε πώς αυτό κατέληξε»! Χθες, εν τω μεταξύ, η εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, επικαλούμενη πηγές των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών, ανέφερε εκτιμήσεις ότι ο πραγματικός απολογισμός του ουκρανικού εμφυλίου είναι τουλάχιστον 50.000 νεκροί, μέσα σε 10 μήνες!
Ελληνική γέφυρα με Ρωσία
Τον ιδιαίτερο ρόλο της ως μεσολαβητικής και εξισορροπητικής δύναμης στη διένεξη με τη Ρωσία με αφορμή το Oυκρανικό προτάσσει η ελληνική διπλωματία, με τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά να μεταβαίνει σήμερα στις Βρυξέλλες για να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε.
Επισήμως η συζήτηση αφορά τη Λιβύη και την Υεμένη, ωστόσο θεωρείται βέβαιο ότι θα κυριαρχήσουν οι εξελίξεις στην Ουκρανία και η πρόσφατη κλιμάκωση των συγκρούσεων στις ανατολικές περιοχές της χώρας. Η Ελλάδα συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των κρατών που συντέλεσαν τις προηγούμενες ημέρες στην επίτευξη συμβιβασμού στο θέμα των προσώπων που προστέθηκαν στη λίστα των ευρωπαϊκών κυρώσεων, στην οποία μπήκε και ο Ρώσος αναπληρωτής υπουργός Αμυνας, Ανατόλι Αντόνοφ, ενώ δεν προστέθηκε και ο πολιτικός του προϊστάμενος, Σεργκέι Σοϊγκού.
Στο πλαίσιο αυτό ο Ν. Κοτζιάς θα επισκεφθεί αύριο και το Βερολίνο, όπου θα έχει συνάντηση με τον Γερμανό ομόλογό του, Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ. Η επίσκεψη γίνεται λίγες ημέρες μετά τη λεκτική κόντρα της Γερμανίδας υπουργού Αμυνας, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία δήλωσε ότι η προσέγγιση της Αθήνας με τη Μόσχα θέτει σε κίνδυνο τη θέση της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, με τον ομόλογό της Πάνο Καμμένο, που έκανε λόγο για προνομιακή σχέση Βερολίνου-Μόσχας.
Το αμέσως επόμενο διάστημα θα ακολουθήσουν ταξίδια του Ελληνα υπουργού Εξωτερικών σε Γαλλία, Ρωσία και Ουκρανία.
