Ο Γιώργος Μαργαρίτης, καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ, δημοσίευσε σε αυτήν εδώ την εφημερίδα (10 Μαρτίου, σελ. 13) ένα άρθρο υπό τον τίτλο «Το στίγμα», όπου περιγράφει την κατάσταση της χώρας υπό την κυβέρνηση που προέκυψε προσφάτως. Για τον αναγνώστη, το περιεχόμενο του άρθρου καλύπτει τη στενή και ευρεία έννοια της λέξης «στίγμα», σύμφωνα με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, γνωστό ως Λεξικό Τριανταφυλλίδη (σελ. 1.253), δηλαδή «το σημείο τομής δύο γεωγραφικών συντεταγμένων, που προσδιορίζει στον χάρτη την ακριβή θέση όπου βρίσκεται ένα πλοίο σε μια δεδομένη στιγμή» και κατ’ επέκταση «τον ακριβή προσδιορισμό του χώρου –ιδεολογικού, πολιτικού κ.λπ.- όπου ανήκω». Στο ίδιο άρθρο –ευτυχώς- υπάρχουν στοιχεία για πρόσθετες έννοιες της ίδιας λέξης. Αυτές θα προσπαθήσουμε να διακρίνουμε.
Στα καταιγιστικά λοιπόν και δαιδαλώδη πλέον ελληνικά γεγονότα κάθε ώρας και κάθε μέρας, ο πάταγος των δηλώσεων, των διαψεύσεων, των αντεγκλήσεων, των υβριστικών και απαξιωτικών χαρακτηρισμών εκ μέρους υπουργών, στελεχών, παραγόντων, φερέφωνων κομματικής λεξιλαγνείας, προς εταίρους, δανειστές, αντιφρονούντες, ως υποχρεωτικές απαντήσεις σε δικές τους αντιδράσεις προσδιοριζόμενες ως λεκτικές αμετροέπειες, ειρωνικά σχόλια και τακτικές «μπρα ντε φερ», μηδενίζει την προσοχή που οφείλει να αποδίδεται σε δράσεις, οι οποίες καταντούν να είναι ανύπαρκτες κατ’ ουσία, πιστωμένες σε ένα διαρκώς μετακινούμενο αύριο. Αν αυτή η παρατήρηση αρκεί ετούτη τη στιγμή, τότε εμφανίζεται η υποψία πως η λέξη «στίγμα» ορίζει κυρίως τον «έντονα μειωτικό χαρακτηρισμό που αποδίδεται σε κάποιον και από τον οποίο είναι πολύ δύσκολο να απαλλαγεί». Από τι άραγε είναι δύσκολο να απαλλαγούν λοιπόν αυτοί –πρόεδροι, βουλευτές, λογιών αξιωματούχοι, συνιστώσες- που κορακίζουν δίχως ανάπαυλα; Από την αναντιστοιχία ανάμεσα στον κόσμο γύρω τους και στον κοσμάκη μέσα τους. Η ευθυβολία των επικοινωνιακών μηνυμάτων αγώνων, ηρωισμών, αξιοπρέπειας, «νωπής λαϊκής εντολής» και καταισχύνης των κάθε απόχρωσης αντιμιλούντων ικανοποιεί τον κοσμάκη τους. Ικανοποιεί το γονιδιακό μεταπολιτευτικό αξίωμα «εδώ και τώρα», το θυμικό επιθέσεων δίχως σταματημό, την κραυγή ότι γίνεται γιούρια εχθρών στον ταβλά μας με τα κουλούρια.
Ο κόσμος, στον οποίο ανήκει η χώρα και από τον οποίο, με τον έναν ή άλλο τρόπο αρδεύεται από γενέσεώς της καλώς ή κακώς (διαρκώς όμως), σε αυτόν τον κόσμο από τον οποίο η χώρα απειλεί ότι δεν αποκλείεται να αποχωρήσει ώστε να χάσει επιτέλους η Βενετιά βελόνι, σε αυτόν τον κόσμο από τον οποίο διεκδικεί αποζημιώσεις, σε αυτόν τον κόσμο στον οποίο δίνει διαλέξεις διακυβέρνησης και εκτοξεύει συνθηματολογίες πατριωτισμού και τραπουλόχαρτα παιγνίων λέσχης, η εκπόρθηση των τειχών του δεν αντιστοιχεί στην αντιφατική φαντασίωση πως εδώ και τώρα «πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας θα ‘ναι». Αυτός ο κόσμος γνωρίζει πως η χώρα είναι σκυλί που γαβγίζει, αλλά δεν δαγκώνει, επειδή είναι ξεδοντιασμένο πια. Και το ξεδόντιασμά της είναι ορατό από άλλες πόρτες, τις οποίες «η χρεία τις κουρταλεί» (λέξεις από τον Υμνο εις την Ελευθερία του Διονυσίου Σολωμού) και από τις οποίες, σοβαρά ή αστεία, «τρώει πόρτα».
Η χώρα φοράει τα τελευταία χρόνια το λουρί που ζήτησε και έλαβε (εντός της ερμηνείας της «δημοκρατικής» διακυβέρνησης και νομιμότητας) από τον κόσμο της. Στα τελευταία χρόνια, το λουρί κόντυνε: καθένας νιώθει πως έχει τόσο τράτο όσο φτάνει λίγο-πολύ για τις βιωτικές της ανάγκες. Αν σε αυτά υπάρχει ελάχιστη δόση αλήθειας, ο κόσμος στον οποίο ανήκει η χώρα δεν έχει λόγο να τρέφει εκδικητικότητα σε βάρος της: ακολουθεί τις συντεταγμένες του, γνωρίζει την ακριβή θέση του, έχει προσδιορίσει τον χώρο του, έχει δηλαδή το στίγμα του. Είναι χαριτωμένο, παράδοξο και εν τέλει εκνευριστικό να επιμένεις πως τέτοια στρατηγική περιπαίζει την αξιοπρέπειά σου, τις κομματικές σου εμμονές, τις ανάπηρες παραγωγικές δυνάμεις σου, το ονειρεμένο μέλλον σου. Είναι περίεργο να καλλιεργείς στον κοσμάκη σου ότι τίθεται ζήτημα ηθικής, ότι υπάρχει στίγμα έλλειψης ηθικής στον κόσμο σου.
Η κυβέρνηση έχει το πρωτοφανές στην ιστορία της Ελλάδας πλεονέκτημα να μην ταλαιπωρείται από καμία αντιπολίτευση. Δεν είναι το κυρίαρχο κόμμα της που γκρέμισε τα πολιτικά της μιάσματα. Οι χρονίζουσες παθογένειές τους τα διέλυσαν. Τα ελάχιστα που επιζούν, έχουν χάσει την πνοή τους ή παλεύουν να βρουν μια φωνή που να ακούγεται. Δίχως αντιπολίτευση λοιπόν, η κυβέρνηση μπορεί να φαντασιώνεται πως έχει μπροστά της μία και περισσότερες τετραετίες. Εκτός αν πλανώμαι πλάνην οικτράν, δεν πρόκειται να ανοίξει το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής και να προσέξει πως στο λήμμα «στίγμα» η πρώτη έννοια είναι: «μικροσκοπικό, σκουρόχρωμο και κυκλικό συνήθως σημάδι στην επιφάνεια ενός σώματος, που είναι φυσικό χαρακτηριστικό ή αποτέλεσμα αλλοίωσης». Το κυρίαρχο κόμμα που κυβερνά κορακίζει το φυσικό χαρακτηριστικό κληρονομικού στίγματος αριστεροσύνης. Οσο για την εμφάνιση αλλοίωσης, ας μη βιαζόμαστε: ο κοσμάκης έχει τον κόσμο του.
