Εριδες για ανασκαφές και ευρήματα

Ακήρυχτος «εμφύλιος» σημάδεψε την 28η συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη. Λες και ξύπνησαν αρχαίες έριδες, στη διάρκεια του τριήμερου που πέρασε – αντίπαλες εκτιμήσεις, θέσεις και προσεγγίσεις και, κυρίως, βεβαιότητες, παρατάχθηκαν «πάνοπλες» στο κτίριο της παλαιάς Φιλοσοφικής του Αριστοτελείου, επιδεικνύοντας η μία παράταξη στην άλλη την αρματωσιά της, αλλά μεταθέτοντας σε βάθος χρόνου τη μετωπική σύγκρουση.

Η διαμάχη για τη χρονολόγηση του τάφου της Αμφίπολης και την ταυτότητα των μασκοφόρων σιδερόφρακτων πολεμιστών του Αρχοντικού της Πέλλας έδωσαν τον τόνο. Ευτυχώς που το σκωπτικό πνεύμα δήλωσε παρουσία, χαράζοντας και λίγο χαμόγελο στα χείλη των συνέδρων, αφού κάποιοι ανήγγειλαν ότι θα καλέσουν σε ειδική συνεδρία ακόμη και το… πνεύμα του Μεγαλέξανδρου.

Επίθεση στην Κ. Περιστέρη

Δεν έφτανε που η Κατερίνα Περιστέρη επέλεξε να μην εμφανιστεί στο συνέδριο, να υπερασπιστεί, έστω, όσα έχει υποστηρίξει μέχρι τώρα, αυτό που ενόχλησε περισσότερο ήταν το γεγονός ότι αιτήθηκε -με λογοκριτική διάθεση- από την οργανωτική επιτροπή να μην επιτρέψει σε πρώην συνεργάτες της να κάνουν αυτοί δικές τους ανακοινώσεις. Ο διευθυντής Αρχαιολογικών Εργων – Μελετών Γεωλογίας και Παλαιολογίας της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας – Σπηλαιολογίας και μέλος της Διεπιστημονικής Ομάδας της ανασκαφής στο ταφικό μνημείο της Αμφίπολης, Ευάγγελος Καμπούρογλου, κατέρριψε εν πολλοίς μύθους και πολιτικές προσδοκίες. Υποστήριξε ότι: το μνημείο είναι σε φυσικό λόφο και όχι τύμβο, ο Λέοντας της Αμφίπολης δεν ήταν στην κορυφή του (το συγκεκριμένο σημείο, είπε, δεν αντέχει ούτε 500 κιλά), ο κιβωτιόσχημος τάφος που βρέθηκε είναι μεταγενέστερος του ταφικού μνημείου.

Οσα ακολούθησαν ήταν αναμενόμενα. Η κ. Περιστέρη δεν θα ένιωθε καθόλου καλά για ό,τι έκανε και όσα δεν έπραξε. Η συνεργάτιδα του αείμνηστου αρχαιολόγου Δημήτρη Λαζαρίδη, Χάιδω Κουκούλη-Χρυσανθάκη, πρώην προϊστάμενη της Εφορείας Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας, είπε ότι «η αρχαιολογία είναι ανασκαφή, σημαίνει χειρουργική επέμβαση και όχι… μπουλντόζες», το μουρμουρητό φούντωσε, ότι «είναι ντροπή και αναξιοπρεπής στάση από μεριάς της κ. Περιστέρη να μην εμφανιστεί στο συνέδριο», αλλά η πυροσβεστική παρέμβαση του καθηγητή Μιχάλη Τιβέριου «ας μην κάνουμε συζήτηση αφού λείπει η ανασκαφέας» έδωσε τέλος τουλάχιστον στον περαιτέρω δημόσιο «λιθοβολισμό».

Πέλλα: ανασκαφέας εναντίον εφόρου

Είναι Μακεδόνες ή Βοττιαίοι οι θαμμένοι πολεμιστές με τις χρυσές προσωπίδες στους τύμβους του Αρχοντικού Πέλλας; Ο ανασκαφέας Παύλος Χρυσοστόμου λέει το πρώτο, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας (μέχρι τον Οκτώβριο του 2014 και της Πέλλας) Αγγελική Κοτταρίδη το δεύτερο.

Η κ. Κοτταρίδη οργάνωσε έκθεση με τα ευρήματα στο μουσείο της Πέλλας, χωρίς να ρωτήσει ή να καλέσει, έστω, τον κ. Χρυσοστόμου και, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, μπέρδεψε ανδρικούς με γυναικείους χιτώνες, ακόμη και τη θέση που έφεραν το ξίφος οι πολεμιστές.

Η κ. Κοτταρίδη είχε ανακοινώσει νωρίτερα στο συνέδριο ευρήματα από τη Βεργίνα, αλλά δεν ήταν παρούσα στην ανακοίνωση Χρυσοστόμου. Ετσι, κατά πρόσωπο αναμέτρηση δεν έγινε. Η «Εφ.Συν.» την συνάντησε το Σάββατο το βράδυ στο κλείσιμο του συνεδρίου και τη ρώτησε: «Ο κ. Χρυσοστόμου δεν ήθελε καν να γίνει η έκθεση, την οποία οργάνωσα με βοήθεια βασικής συνεργάτιδάς του. Τα ευρήματα ανήκουν στα Μουσεία. Ο ίδιος ήταν έφορος άλλης εφορείας και τώρα συνταξιούχος. Απλώς ήθελε τη θέση μου και γι΄ αυτό είχε προσφύγει στα δικαστήρια κατά του ΥΠΠΟ, αλλά έχασε. Ελειπα την ώρα της ανακοίνωσής του, διότι είχα δημόσια ανειλημμένη υποχρέωση. Εγώ, ο Χάμοντ και ο Χατζόπουλος λέμε ότι στο Αρχοντικό δεν ήταν Μακεδόνες, αλλά Βοττιαίοι. Αλλοι, ακόμη και σήμερα, υποστηρίζουν ότι στη Βεργίνα δεν βρέθηκε ο Φίλιππος, μόνο σε εμένα απαγορεύεται να πω τη γνώμη μου;».

Νέα μέτωπα και λίγο χιούμορ

Και σαν να μην έφταναν αυτά άνοιξαν αιφνιδίως νέα μέτωπα. Η προϊσταμένη του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης Π. Αδάμ-Βελένη έβαλε κατά της Θ. Στεφανίδου-Τιβερίου, διότι «δεν είπε ούτε ένα ευχαριστώ στο Μουσείο, όπως και τα άλλα Μουσεία, για την παραχώρηση υλικού και τη διευκόλυνση στο πανεπιστημιακό πρόγραμμα για τα γλυπτά». «Η αναφορά θα γίνει στην έντυπη έκδοση», απάντησε σαφώς ενοχλημένη η κ. Τιβερίου.

Και στο κλείσιμο του συνεδρίου η προϊσταμένη της 16ης Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Βάσω Μισαηλίδου -Δεσποτίδου έθεσε θέμα για το αν στο μέλλον θα γίνονται ανακοινώσεις μόνο από ανασκαφείς και όχι για ευρήματα, που βρίσκονται στις αποθήκες των Μουσείων. Αποψη που δημιούργησε νέα μουρμουρητά στον χώρο των ερευνητών και των αρχαιολόγων που εργάζονται σε Μουσεία και όχι στις Εφορείες Αρχαιοτήτων.

Ευτυχώς κάποιοι δεν έχασαν το χιούμορ τους. Η αφίσα του συνεδρίου δέχθηκε «πολιτική» παρέμβαση, ενώ το ίδιο συνέβη και με το πρόγραμμα, στο οποίο προστέθηκε με σκωπτική διάθεση εισήγηση του… Αντώνη Σαμαρά για τον Μεγαλέξανδρο και «την αρχαιολογία ως ιδεολογικού μηχανισμού του κράτους». Ευτυχώς προσέθεσαν και ειδική συνεδρία για απευθείας επικοινωνία με το πνεύμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οπότε χάραξε και λίγο χαμόγελο στα χείλη όσων δεν είχαν άμεση σχέση με τις προηγούμενες «εχθροπραξίες».