Ο Ψυχοπαίδης, το Μόναχο κι ο ζωγράφος του Χίτλερ

«Πολιτική είναι κάθε τέχνη. Η τέχνη από τη φύση της είναι πολιτική και πόσο μάλλον όταν προφασίζεται ότι είναι απολιτική, τότε είναι ακόμη περισσότερο πολιτική γιατί κρύβει την πραγματική της φύση. Μπορεί λοιπόν η τέχνη με τη φόρμα της, με τη γλώσσα της, με την εσωτερική της σχέση με τον κόσμο, όταν είναι αυθεντική να ανατρέψει κατεστημένες αλήθειες αισθητικές. Αυτό είναι μια πολιτική πράξη…».

Αυτά υποστηρίζει ο Γιάννης Ψυχοπαίδης, ο ζωγράφος, χαράκτης και δάσκαλος στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, ο οποίος αυτοβιογραφείται στο «Μονόγραμμα» που θα μεταδώσει η Ν Plus (19.30) την ερχόμενη Τρίτη (24/2). Διακεκριμένη προσωπικότητα στον εικαστικό χώρο, με έργο πολυσήμαντο για την πολιτιστική μας ταυτότητα και πολύτιμο για την ιστορική μνήμη, μιλάει για τις διαδρομές της ζωής και της τέχνης του. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1963-1968) και αργότερα στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου με υποτροφία της Γερμανικής Υπηρεσίας Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών – DAAD (1971-1976) που του έδωσε τη δυνατότητα να ξεφύγει από τη χούντα.

«Αυτό που συνάντησα στο Μόναχο όμως -εξομολογείται- ήταν πραγματικά μια έκπληξη, γιατί ενώ η υποτροφία στηριζόταν σε κάποια έργα που είχαν δει και τα είχαν τιμήσει με αυτή την υποτροφία, όταν βρέθηκα εκεί έφερα μαζί μου και τα έργα που πραγματικά δούλευα όλα αυτά τα χρόνια. Ηταν μια σειρά από πολιτικά έργα με θέματα τις διαδηλώσεις, τις σκηνές του δρόμου, την πολιτική κοινωνική κατάσταση στην Ελλάδα τα χρόνια της χούντας. Βρέθηκα σε μια οδυνηρή έκπληξη γιατί ο διευθυντής της Ακαδημίας του Μονάχου, ο οποίος μου έδωσε την υποτροφία, την έκρινε με έναν πολύ βάρβαρο και θα έλεγα τελείως αντισυμβατικό τρόπο γι’ αυτές τις περιπτώσεις. Με λίγα λόγια, αυτός που ήταν ο σωτήρας μου και μπόρεσα να φύγω από την Ελλάδα με ένα διαβατήριο ήταν μετά και ο άνθρωπος ο οποίος ήθελε πάση θυσία να με διαγράψει από τη σχολή λόγω του περιεχομένου και της μορφής των έργων που είχα παρουσιάσει. Αποδείχτηκε λοιπόν αυτός ο άνθρωπος που θεώρησα ότι ήταν μια θετική μορφή για μένα ότι ήταν στην πραγματικότητα ο φυσικός μου αντίπαλος και έτσι έμαθα ότι αυτός που βρισκόταν στην ανώτατη βαθμίδα της Σχολής Καλών Τεχνών του Μονάχου, λεγόταν Κάσπαρ και ήταν ο επίσημος ζωγράφος του Χίτλερ…».

Ιδρυτικό μέλος της ομάδας «Νέοι Ελληνες Ρεαλιστές» και του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών (ΚΕΙ, Αθήνα 1974-1978), από το 1975 ο Γιάννης Ψυχοπαίδης υπήρξε μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας «10/9» του Μονάχου. Από το 1977 έως το 1986 ζει και εργάζεται στο Βερολίνο και αργότερα μέχρι το 1992 στις Βρυξέλλες. Το 1994 εκλέγεται καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, γι’ αυτό και εξηγεί: «Δάσκαλος είναι ο καθένας μας όταν μεταφέρει μια αυθεντική δική του αλήθεια. Και πράγματι αεί διδασκόμενος ο καθένας μας ο οποίος μπορεί να είναι ανοιχτός σε μια αλήθεια γύρω του και να αφουγκράζεται ευαισθησίες, φωνές ανθρώπων, οι οποίοι είναι δίπλα και ίσως να μην τους ακούμε, να μην τους βλέπουμε και όμως τελικά έχουνε να μας πούνε πάρα πολύ σημαντικά πράγματα…».

Την παραγωγή του «Μονογράμματος» του Γιάννη Ψυχοπαίδη είχε βέβαια ο Γιώργος Σγουράκης, η σκηνοθεσία είναι του Χρίστου Ακρίδα, η φωτογραφία του Στάθη Γκόβα, η ηχοληψία του Νίκου Παναγοηλιόπουλου, το μοντάζ του Σταμάτη Μαργέτη και η διεύθυνση παραγωγής του Στέλιου Σγουράκη.