«Έφυγε» η γιατρός κατά της βίας Μαρία Πίνιου – Καλλή

Λύπη προκάλεσε ο χαμός, από καρδιακή ανακοπή, της νεαρής γιατρού της Γυάρου και επί χρόνια προέδρου του Διεθνούς Συμβουλίου Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων Μαρίας Πίνιου-Καλλή, η οποία νοσηλευόταν από τον Νοέμβριο του περασμένου έτους.

Με ανακοίνωσή του, το ΔΣ του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας εκφράζει τα συλληπητήριά του, αποχαιρετώντας ένα από τα πλέον άξια και δραστήρια μέλη της οργάνωσης.

Η Μαρία Πίνιου-Καλλή, μέλος του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας από το 1989, συνελήφθη και εξορίστηκε στη Γυάρο κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Σπούδασε γιατρός με ειδικότητα δερματολόγου. Οι σπουδές της αυτές της έδωσαν τη δυνατότητα να εξετάζει θύματα βασανιστηρίων ως μέλος του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, ενώ συγχρόνως, υπήρξε συντονίστρια των ιατρικών ομάδων της οργάνωσης.

Το 1989 ίδρυσε στην Αθήνα το Ιατρικό Κέντρο Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων. Το 1993, ως μέλος του προεδρείου του Διεθνούς Συμβουλίου Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων, εκπροσωπώντας την Ελλάδα και τα Βαλκάνια, ήταν υποψήφια για το Νόμπελ Ειρήνης, ενώ επίσης υπήρξε δυο φορές υποψήφια για την Επιτροπή της Διεθνούς Σύμβασης για την Κατάργηση των Βασανιστηρίων στα Ηνωμένα Έθνη.

Το 1993, εν μέσω πολέμων στα Βαλκάνια, οργάνωσε με γιατρούς από αντιμαχόμενες χώρες το Βαλκανικό Δίκτυο ενάντια στα βασανιστήρια και τον πόλεμο. 

Επίσης, διετέλεσε Γενική Γραμματέας του Δικτύου Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, ενώ από το 1998 έως το 2003 υπήρξε η πρώτη εκλεγείσα Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων, με συμβουλευτικό καθεστώς στα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Κατά τη δράση της για τα ανθρώπινα δικαιώματα ανά τον κόσμο συνελήφθη 5 φορές –τελευταία όταν προσπάθησε να εξετάσει θύματα από τη σφαγή στη Τζενίν της Παλαιστίνης και θεωρήθηκε ανεπιθύμητο πρόσωπο από το Ισραήλ. 

Δίδαξε στο New Jersey State University Rieutgers, στο Πανεπιστήμιο των Φιλιππίνων, και στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα «αντιμετώπιση διεθνών κρίσεων».

Επιπλέον, υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS και της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης, ενώ συμμετείχε στην Επιτροπή Αντιρρησιών Συνείδησης.

Η κηδεία της Μαρίας Πίνιου – Καλλή θα γίνει στο κοιμητήριο Ζωγράφου, την Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου, στις 12:30 το μεσημέρι.

Η Μαρία Πίνιου – Καλλή με τα λόγια της

Γράφει η Ιωάννα Σωτήρχου

Υπήρξαν πολλές αφορμές, για να συζητήσουμε με αυτήν την ξεχωριστή αγωνίστρια. Όταν το 2006 ο τότε υπουργός δημόσιας τάξης Γ. Βουλγαράκης, είχε απαξιώσει το έργο του Κέντρου απορρίπτοντας το αίτημα πιστοποιημένα βασανισθέντων Αφγανών αιτούντων άσυλο μας είχε πει σε συνέντευξή της στην «Ελευθεροτυπία»: «Σε περίπτωση που δεν μπορούμε να αποκαλύπτουμε και να πιστοποιούμε τα βασανιστήρια, μένουν ασύδοτοι αυτοί που τα εφαρμόζουν και όταν έστω αποκαλυφθούν και καταγγελθούν δεν θα μπορούν να πιστοποιηθούν έτσι ώστε ουσιαστικά θα μένουν ατιμώρητοι…». 

Και ήταν σχεδόν προφητική, δύο χρόνια νωρίτερα, όταν μας μίλησε σοκαρισμένη για τα βασανιστήρια στην υπό αμερικανικό στρατιωτικό έλεγχο φυλακή Αμπού Γκράιμπ με γυναίκα διοικητή. Ήταν το 2004, και ως μέλος του διεθνούς συμβουλίου των περίπου 200 Ιατρικών Κέντρων Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων έκανε λόγο για «Παγκοσμιοποίηση των βασανιστηρίων σε συνδυασμό με επιστημονική γνώση». Όσο για το ρόλο της διοικητού είχε πει: «Αν με ρωτούσατε πριν από έναν χρόνο για τη συμμετοχή γυναικών σε βασανιστήρια, η απάντηση θα ήταν μηδενική, με μοναδικές εξαιρέσεις δύο περιπτώσεις με γυναίκες αστυνομικούς πριν από μερικά χρόνια στο Νεπάλ και την Κεντρική Αφρική. Αλλά τώρα καταγγέλλονται και γυναίκες όχι για απλή παρουσία, αλλά συμμετοχή και εκτέλεση πράξεων βασανισμού. Αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά στην Ιστορία, με μοναδική άλλη περίπτωση τη ναζιστική θηριωδία». 

Και για την αναφορά Μπους ότι αποτελούσε μεμονωμένη περίπτωση είχε πει: «Το θέμα δεν είναι ποσοτικό για να είναι έγκλημα. Και ένα άτομο να βασανίζεται είναι ένα σύμπαν υπό αίρεση. Κανένας δεν μπορεί να βασανίζεται. Η “ελευθερία από βασανιστήρια” θεωρείται βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, σύμφωνα με την απόφαση του Παγκόσμιου Συνεδρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στη Βιέννη το 1993». 

Η μεγαλύτερη ανησυχία της ήταν ότι ανοίξει ξανά η συζήτηση για τα βασανιστήρια καθώς λίγο καιρό πριν σε κύριο άρθρο ο «Economist» έθετε το ερώτημα «είναι δικαιολογημένα τα βασανιστήρια» σε κάποιες περιπτώσεις, και «ανέτρεπε όλες τις ισχύουσες διεθνείς συμβάσεις. Η απάντηση έχει δοθεί 2.500 χρόνια πριν από τον Αριστοτέλη και τον Αντιφώντα, που γνώριζαν ότι δεν είχαν αξία οι με βασανισμούς εκμαιευμένες ομολογίες, γιατί ο βασανιζόμενος λέει αυτό που θέλει να ακούσει ο βασανιστής του για να γλιτώσει. Πλαστά ερωτήματα. Το ερώτημα είναι πώς είναι δυνατόν να έχουμε ταπεινώσει ανθρώπους και λαούς που μας έβλεπαν φιλικά και είχαν μέχρι πρότινος το δυτικό πολιτισμό ως ιδανικό και να τους έχουμε μετατρέψει σε εχθρούς και ανθρώπινες βόμβες. Και πώς είναι δυνατόν να χρησιμοποιούν βασανιστήρια σε ανθρώπους που τα βίωσαν από τον Σαντάμ Χουσεΐν και τόλμησαν να ελπίζουν ότι τα βάσανα τελείωσαν και να βλέπουν ξανά να εφαρμόζουν τις ίδιες μεθόδους κάποιες δυνάμεις που ήθελαν να αποκαλούνται απελευθερωτές και που καταπατούν όλους τους διεθνείς θεσμούς». 

Ως ελάχιστο φόρο τιμής 

Ιωάννα Σωτήρχου