Φιλάνθρωποι και κοινωνικό κράτος

Λίγο πριν από τις εκλογές και την αλλαγή της κυβέρνησης εμφανίστηκαν στην Αθήνα δύο «κοινωνικές πολυκατοικίες». Η μία στον Νέο Κόσμο, σαν «σπίτι αισιοδοξίας» με εννέα διαμερίσματα 55-60 τ.μ. που θα φιλοξενούσε, με την επιλογή του δήμου, 35-40 ανθρώπους. Κατασκευάστηκε από την εταιρεία Procter & Gamble («Εφ.Συν.», 10-12-14). Η εν λόγω εταιρεία (ιδρύθηκε στις ΗΠΑ το 1837) παρέχει «υπηρεσίες» και προϊόντα που βελτιώνουν την καθημερινή ζωή. Εχει 140.000 υπαλλήλους σε 80 χώρες. Στις Αχαρνές, η εταιρεία British American Tobacco Hellas («Μαζί φτιάχνουμε σπίτι») ανακαίνισε δύο εγκαταλειμμένα σπίτια και τα έδωσε στη Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) «Ανθρώπινοι άνθρωποι» και στον δήμο για να τα διαθέσουν σε αστέγους. Η πρόεδρος της ΜΚΟ ανέφερε «για μια πρωτοβουλία ανθρωπιάς από ιδιώτες σε δύσκολες εποχές και επισήμανε την ανάγκη να γίνονται τέτοιες ενέργειες που αποτελούν παράδειγμα προσφοράς προς τους ευάλωτους συνανθρώπους μας» («Εφ.Συν.», 10-12-14). Τώρα πώς οι «ευάλωτοι συνάνθρωποί μας» κατέληξαν να είναι ο μισός ελληνικός πληθυσμός την εποχή των μνημονίων, μας ενδιαφέρει το «γόνιμο σύμπτωμα» και όχι τα αίτια.

Τα ίδια είπε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν ξεναγήθηκε στο κέντρο διημέρευσης «Η Κυψέλη» (με μακροχρόνια αξιόλογη προσφορά), στη Μυτιλήνη, που φιλοξενεί 20 άτομα. Δήλωσε ευθαρσώς ότι «περνάμε πλέον σε εγχειρήματα που στηρίζονται από εθελοντές» («Εμπρός», 13-12-14) σχεδιάζοντας τη λογιστική ερήμωση του δημόσιου κράτους…

Στη Μυτιλήνη ενεργοποιείται και η οργάνωση «Φίλοι της Μητρόπολης», με μέλη απ’ όλο το φάσμα του πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου. Η Εκκλησία, όπως και αλλού, και ο δήμος συντηρούν κοινωνικά μαγειρεία για τους απόρους. Οι «Φίλοι της Μητρόπολης» με την επικουρία ντόπιων και ξένων γιατρών εκτελούν δωρεάν ιατρικές αποστολές στα χωριά. Η Λέσβος βέβαια διαθέτει ένα πλήρως στελεχωμένο νοσοκομείο και δίκτυο κρατικής περίθαλψης. Θα ήταν ευκταίο και λογικό να κάλυπτε η εθελοντική προσφορά τον Αγιο Ευστράτιο, τα Ψαρά, τους Φούρνους, το Καστελόριζο. Η Μητρόπολη συγχρόνως μοιράζει κάθε μήνα 100 κιβώτια τροφίμων που στέλνονται από την «Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών» («Εμπρός», 1-11-14).

Την ίδια ώρα η Βουλή (Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ) ψήφιζε τη μετατροπή της ετήσιας έκτακτης εισφοράς των εφοπλιστών σε «εθελοντική» (μετά σε υποχρεωτική και τέλος στις ελληνικές καλένδες). Ο φόρος τους, των 80-105 εκατ. ευρώ, είναι μικρότερος από τα παράβολα που πλήρωναν οι μετανάστες (Θ. Δρίτσας στη Βουλή) και από τον φόρο των ναυτικών που δουλεύουν γι’ αυτούς (150 εκατ. ευρώ).

Οι ΜΚΟ είναι ένα φαινόμενο σχετικά νέο και «δόκιμο» στην ελληνική επικράτεια. Δίνει «λύσεις και συμβουλές» εκεί που δεν υπάρχει ουσιαστικά «ως όφειλε» το κράτος. Κάποτε διαβάσαμε ότι «οι έρευνες για τις ΜΚΟ έχουν μπει στο ψυγείο». Τα θαύματα, όπως η πολιτική βούληση για πάταξη της διαφθοράς, σ’ αυτόν τον τόπο κρατούν τρεις μέρες! Τόσο πάνω-κάτω κράτησε και η απόφαση της κυβέρνησης να ερευνήσει τις χρηματοδοτήσεις των ΜΚΟ, πολλές από τις οποίες άρμεξαν επί χρόνια μεγάλα ποσά από κονδύλια (μυστικά και ευρωπαϊκά) υπουργείων, δίχως σε πολλές περιπτώσεις να αποδώσουν λογαριασμούς για τα πεπραγμένα τους. Και πώς να ήταν διαφορετικά όταν ο Λέανδρος Ρακιντζής (επιθεωρητής δημόσιας διοίκησης) απευθύνθηκε στη Βουλή (17-9-14) και είπε: «Εχετε δει επώνυμο να δικάζεται εύκολα; Λέω το παράπονό μου! Οτι στην προσπάθειά μου να παραπέμψω κάποιους επώνυμους βρίσκω ένα τείχος. Και στη συνέχεια βγαίνουν απαλλακτικά βουλεύματα, για τα οποία δεν μπορώ να κάνω τίποτα».

Υπόθεση, λοιπόν, εργασίας: Η υποκατάσταση των υποχρεωτικών προς τους πολίτες κοινωνικών παροχών του κράτους από το ιδιωτικό συμφέρον, εφόσον οι εθελοντικές προσφορές έχουν υλικό όφελος. Και αυτό μεταφράζεται είτε ως άμεση χρηματοδότηση από το κράτος, είτε ως έμμεση, υπό τη μορφή φοροαπαλλαγών ή και πολιτικών οφελών, οι οποίες διαγωνίως μετατρέπονται στο μέλλον σε υλικές απολαβές. Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είναι αποκαλυπτικός. «Ανάγκες που αν ήταν απαραίτητες θα μπορούσαν να υπηρετούνται ευθέως από δημόσιους μηχανισμούς ανατίθενται σε αυτόκλητους “ειδικούς” ιδιώτες. Οι χρηματοδοτήσεις των ΜΚΟ είναι δομικά συνυφασμένες με την εγγενώς ανεξέλεγκτη και αυθαίρετη ιδιωτική κερδοσκοπία. Η συμβολική απαξίωση του δημοσίου τομέα συμβάλλει αποφασιστικά στην πραγματική υποβάθμιση και συνεπώς στην “ανάγκη” προσφυγής στον εκ φύσεως αποτελεσματικό ιδιωτικό τομέα. Δικαιούται κανείς να αναρωτιέται μήπως αυτό ακριβώς υπήρξε και το αιτούμενο» («Εφ.Συν.», 4-3-14).

Πρέπει λοιπόν να καταλήξουμε ότι η «φιλανθρωπία», όπως η λέξη ορίζει, πρέπει να ασκείται ανιδιοτελώς, από το πλεόνασμα του χορηγού, ως επιπρόσθετη προσφορά στην ποιότητα ζωής του συνανθρώπου, ο οποίος ως «πολίτης» ενός κοινωνικού κράτους» απολαμβάνει τις υποχρεωτικές, θεσμικές κοινωνικές παροχές, π.χ. δωρεάν υγεία υψηλής ποιότητας για όλους, δουλειά για όλους και όχι νοίκιασμα των νέων από ΜΚΟ σε εργοδότες για ανασφάλιστη και εποχική εργασία.

Η αριστερή κυβέρνηση έχει μπροστά της ένα δύσκολο δρόμο και μια «Μαύρη Βίβλο» διαπιστώσεων και υποσχέσεων. Πιστεύουμε σε μια βαθιά τομή στη σαπίλα δεκάδων ετών.

*πολίτης του Αιγαίου