Το πρωί της περασμένης Δευτέρας, λίγο μετά τις δέκα, σήμανε «κόκκινος συναγερμός» στη Μασσαλία, το μεγαλύτερο λιμάνι και δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Γαλλίας: λίγες ώρες πριν από την πολυδιαφημισμένη άφιξη του πρωθυπουργού Μανουέλ Βαλς, που ταξίδεψε στον Νότο για να προβάλει τη… μείωση της εγκληματικότητας, μια ομάδα κομάντος κουκουλοφόρων, ντυμένων με στολές παραλλαγής και οπλισμένων με αυτόματα Καλάσνικοφ, έστησε καρτέρι στην αυτοκινητοπομπή του διευθυντή δημόσιας ασφάλειας της πόλης, Πιερ-Μαρί Μπουρνικέλ, την ώρα που επισκεπτόταν τη «δύσκολη» συνοικία Λα Καστεγιάν.
Η αστυνομία είχε ήδη ειδοποιηθεί για την παρουσία 5-10 οπλοφόρων στην περιοχή, αλλά δεν περίμενε σε καμιά περίπτωση τέτοια στρατιωτικού τύπου επιχείρηση. Ο οπλισμός ήταν βαρύς και το μήνυμα των επιτιθεμένων σαφές: εδώ είναι η γειτονιά μας, δεν περνάτε. Μετά τις πρώτες «προειδοποιητικές» ριπές, οι επιβαίνοντες βγήκαν από τα αμάξια για να καλυφθούν.
Στη συνέχεια το πρώτο περιπολικό «μάλλον» χτυπήθηκε από σφαίρες: όπως δήλωσε ο Μπουρνικέλ, ο μόνος λόγος που δεν υπήρξαν τραυματισμοί ήταν διότι «οι σκοπευτές αστόχησαν κατά τρία μέτρα» – αν το ήθελαν, με άλλα λόγια, θα τους είχαν σκοτώσει όλους, μαζί με τον υψηλόβαθμο κυβερνητικό αξιωματούχο. Ομως δεν το ήθελαν – άρα, τι «τρομοκράτες» είναι;
Επίδειξη δύναμης
Αυτό που ακολούθησε, αντίθετα, ήταν μια επίδειξη δύναμης της αστυνομίας, στο πλαίσιο του νέου δόγματος «μηδενικής ανοχής» που εγκαινιάστηκε σε όλη τη Γαλλία με αφορμή τις πρόσφατες επιθέσεις ισλαμιστών στο Παρίσι – ένα γενικευμένο «lockdown», όπως το αποκαλούν οι Αμερικανοί αστυνομικοί.
Αμέσως η περιοχή, που είναι γεμάτη με λαβυρινθώδεις εργατικές πολυκατοικίες, κατακλύστηκε από εκατοντάδες πάνοπλους άνδρες της GIPN, όπως λέγονται οι ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας, και των CRS, δηλαδή των γαλλικών ΜΑΤ – όμως κανείς από τους επιτιθέμενους δεν συνελήφθη: μια ολόκληρη γειτονιά με περίπου 7.000 κατοίκους «σφραγίστηκε» για πολλές ώρες, ενώ οι «ρόμποκοπ» αστυνομικοί πραγματοποιούσαν αδιακρίτως εφόδους σε διαμερίσματα κοντά στο σημείο της επίθεσης.
Σύμφωνα με τον Μπερνάρ Καζνέβ, τον αρμόδιο υπουργό Εσωτερικών, κατά τις εφόδους κατασχέθηκαν πολλά όπλα, ανάμεσά τους και Καλάσνικοφ, και αρκετά κιλά ναρκωτικών, ενώ ελήφθησαν δεκάδες δείγματα DNA από περιοίκους.
Η συνοικία Λα Καστεγιάν, όπου εκτυλίχθηκε η μυστηριώδης «οδομαχία» κουκουλοφόρων και αστυνομίας, είναι γνωστή μεταξύ άλλων διότι εκεί μεγάλωσε ο διάσημος ποδοσφαιριστής Ζινεντίν Ζιντάν. Θεωρείται μια από τις φτωχότερες και πλέον υποβαθμισμένες συνοικίες της Μασσαλίας με μακρύ ιστορικό φόνων, οργανωμένου μεγαλεμπορίου ναρκωτικών και όπλων, αλλά και πορνείας: πριν από μερικές εβδομάδες δολοφονήθηκε εκεί ένας 25χρονος μικροκακοποιός, με μια σφαίρα στο κεφάλι, ενώ οι κλοπές και οι ένοπλες ληστείες είναι καθημερινό φαινόμενο.
Προσπαθώντας να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό και την εισβολή των ειδικών δυνάμεων στις εργατικές πολυκατοικίες της Λα Καστεγιάν, η τοπική γερουσιαστής του Σοσιαλιστικού Κόμματος Σαμία Γκαλί, η οποία είχε ζητήσει στο παρελθόν τη «μόνιμη εγκατάσταση» του στρατού στις πιο επικίνδυνες φτωχογειτονιές, υποστήριξε ότι ολόκληρη η περιοχή είναι μια «κόλαση» για τους κατοίκους και παράδεισος των συμμοριών του οργανωμένου εγκλήματος.
Ταυτόχρονα, μεγάλα ΜΜΕ όπως η (κεντροδεξιά και διαπρύσια κήρυξ της ανάγκης για περισσότερες αστυνομικές εξουσίες) «Le Figaro» δημιούργησαν «πολεμικό» κλίμα, κάνοντας λόγο στα πρωτοσέλιδα και τα δελτία ειδήσεων για επίθεση των συμμοριών εναντίον του κράτους, γράφοντας για «τρομοκρατία των ποινικών» και πιέζοντας για μια «μόνιμη λύση», φυσικά κατασταλτικής φύσης, στο πρόβλημα των ταραγμένων banlieues στις μεγαλουπόλεις.
Σε αυτά τα πλαίσια άλλωστε το επεισόδιο της Καστεγιάν «φουσκώθηκε» αρχικά από τα ΜΜΕ, τα οποία έκαναν λόγο για τραυματισμούς αστυνομικών κ.ά., που εκ των υστέρων – αφού προκάλεσαν την απαραίτητη αναστάτωση στην ήδη τρομαγμένη κοινή γνώμη αποδείχτηκαν «φούμαρα».
Κανείς δεν ασχολήθηκε αντίθετα με τα αίτια που οδηγούν χιλιάδες νέους Γάλλους στο έγκλημα – την ανεργία, την έλλειψη ευκαιριών, την υποβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, τη συστηματική περιθωριοποίηση: το μόνο που βλέπουν είναι η αύξηση της «διείσδυσης» των ιδεών του μαχητικού Ισλάμ και η υπόγεια συνεργασία τζιχαντιστών και οργανωμένου εγκλήματος ενάντια στο κράτος.
Και το μόνο που θέλουν τα ΜΜΕ και η κυβέρνηση είναι περισσότερο αστυνομικό κράτος, όπου βέβαια η αστυνομία στρατιωτικοποιείται όλο και περισσότερο: αυτό φάνηκε άλλωστε και από την ομιλία που έδωσε απτόητος ο πρωθυπουργός Βαλς μερικές ώρες μετά το «επεισόδιο» της Καστεγιάν και στην οποία χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την επίθεση με Καλάσνικοφ κατά αστυνομικών.
Ο Βαλς μάλιστα επαίνεσε δημόσια την «άμεση παρέμβαση» της αστυνομίας στην Καστεγιάν και ξεκαθάρισε πως τέτοιου είδους μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις «σφραγίσματος» ολόκληρων συνοικιών γίνονται κατόπιν εντολής της σοσιαλιστικής κυβέρνησής του: «Μέχρι πριν από λίγο καιρό δεν ήμασταν σε θέση να σφραγίσουμε τόσο γρήγορα μια ολόκληρη περιοχή», δήλωσε ο «σοσιαλιστής Σαρκοζί», όπως τον αποκαλούν οι επικριτές του. Βαλς και Καζνέφ άλλωστε έχουν ήδη εξαγγείλει σκλήρυνση της κατασταλτικής νομοθεσίας, που θα δίνει νέες υπερεξουσίες στην αστυνομία, ενώ αντίστοιχα νομοθετήματα εξετάζουν το Βέλγιο, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο – έχοντας πάντα σαν επιχείρημα την «ραγδαία επέκταση» της ισλαμικής τρομοκρατίας.
Οπλισμένοι σαν αστακοί
Να σημειωθεί εδώ ότι μετά το μακελειό στο «Charlie Hebdo» και το εβραϊκό σουπερμάρκετ στο Παρίσι, η Γαλλία δεν είναι πια η ίδια χώρα με πριν: αστυνομικοί αλλά και στρατιώτες οπλισμένοι σαν αστακοί φρουρούν διάφορους πιθανούς στόχους και οι περιπολίες είναι συνεχείς.
Στη Μασσαλία, την πόλη με τον μεγαλύτερο αραβικής καταγωγής πληθυσμό, όπως και στα πυκνοκατοικημένα περίχωρα της γαλλικής πρωτεύουσας, η καταστολή είναι πλέον συνεχής και σκληρότατη. Είναι ενδεικτικό της νέας κατάστασης πως για πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα, από τον πόλεμο της Αλγερίας (1954-1962), Γάλλοι στρατιώτες αναπτύσσονται στις γειτονιές των πόλεων για να αναλάβουν αστυνομικά καθήκοντα.
Τα γεγονότα της Δευτέρας ήταν λοιπόν μια «πρόβα τζενεράλε», αστυνομική, πολιτική και βεβαίως επικοινωνιακή», για τη «νέα Γαλλία» που χτίζεται μετά το σοκ του «Charlie». Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τόσο ο πρόεδρος Ολάντ όσο και ο ίδιος ο Βαλς σημείωναν αρνητικά ρεκόρ δημοτικότητας πριν από την πρόσφατη τραγωδία στο Παρίσι: τώρα τα ποσοστά δημοφιλίας τους επανήλθαν σε σχεδόν «φυσιολογικά» επίπεδα και η κυβέρνηση έχει ανάγκη να προβάλει ένα πιο «σκληρό» προφίλ υπεράσπισης του νόμου και της τάξης απέναντι στην «ισλαμική τρομοκρατία».
Με την ευκαιρία βέβαια στοχοποιούνται και όλοι οι άλλοι «εσωτερικοί εχθροί», όπως οι αναρχικοί, οι μαχητικοί συνδικαλιστές, οι ναυτεργάτες και όποιος άλλος τολμά να σηκώσει κεφάλι…
