Αν ούτε το ένα ούτε το άλλο, τότε τι;

«Ούτε πλυντήριο πρέπει να γίνουμε ούτε όμως να ζητάμε πιστοποιητικά πρότερου έντιμου βίου, πολιτικό μητρώο ή να στεκόμαστε στο τι ψήφισε κάποιος πριν από πέντε-δέκα χρόνια». Μέσα σ’ αυτές τις λίγες αράδες συμπυκνώνεται το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ στο θέμα των πολιτικών συμμαχιών. Προφανώς αυτό το «ούτε ούτε» δεν αφορά τους πολίτες, τους απλούς ψηφοφόρους. Αυτοί είναι καλοδεχούμενοι απ’ όπου κι αν προέρχονται, όποιο κόμμα κι αν είχαν ψηφίσει στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Αφορά όμως τους επαγγελματίες της πολιτικής, τους «επώνυμους», όσους έχουν ένα παρελθόν.

Αν από τη συγκεκριμένη κατηγορία αφαιρέσουμε τις πιο κραυγαλέες περιπτώσεις, δηλαδή τα στελέχη που συνέδεσαν το όνομά τους είτε με επιλήψιμες ποινικά συμπεριφορές είτε με πολιτικές που αποδείχθηκαν μοιραίες για τη χώρα, μας μένει ένας μεγάλος αριθμός παραγόντων που σήμερα εμφανίζονται έτοιμοι να αλλάξουν στρατόπεδο. Κάποιοι σκέφτονται ιδιοτελώς (πάνε με τον νικητή για να επωφεληθούν αργότερα) και κάποιοι το κάνουν γιατί πραγματικά ανέβλεψαν, αναγνώρισαν τα λάθη τους και προσπαθούν να εξιλεωθούν. Σε μια περίοδο ανακατατάξεων και μαζικών μετακινήσεων, δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσεις τον οπορτουνιστή από κείνον που επιλέγει συνειδητά, χωρίς υστεροβουλία, μια διαφορετική κατεύθυνση.

Παρόμοια διλήμματα αντιμετώπισαν και άλλα κόμματα λίγο πριν αναλάβουν κυβερνητικές ευθύνες. Για παράδειγμα, το ΠΑΣΟΚ επί Ανδρέα Παπανδρέου έκανε συχνά αμφίπλευρες διευρύνσεις στο πεδίο της κορυφής. Συνεργάστηκε με τον Γεώργιο Μαύρο για να ικανοποιήσει τους κεντρώους, προσκάλεσε και τον Μ. Γλέζο κλείνοντας με νόημα το μάτι στους αριστερούς. Εβαλε στις λίστες του τον Γ. Μπούτο για να καθησυχάσει τους αστούς, αξιοποίησε και τον Μάρκο Βαφειάδη για να τιμήσει την Εθνική Αντίσταση και τους οπαδούς του ΠΑΣΟΚ που εμπνέονταν από την κομμουνιστική παράδοση.

Προκρίνοντας μια αυστηρή γραμμή ιδεολογικής καθαρότητας εξασφαλίζεις μεν τη συνοχή του κόμματός σου, δύσκολα όμως κερδίζεις τις απαραίτητες πλειοψηφίες για να κυβερνήσεις. Ανοίγοντας ορθάνοιχτα τις πόρτες σου και χωρίς κριτήρια εισόδου, κινδυνεύεις να μετατραπείς σε κόμμα–χυλό (το μοντέλο ΠΑΣΟΚ), δίχως σταθερά σημεία αναφοράς, άρα ευάλωτο σε πιέσεις για συμβιβασμούς. Αν όμως ούτε το «λίγοι και καλοί» ούτε και το «κουτσοί στραβοί στον Αγιο Παντελεήμονα», τότε τι; Συνταγή δεν υπάρχει.

Τον τόνο στο ζήτημα των συμμαχιών τον δίνει η ηγεμονεύουσα δύναμη. Το εύρος και η ποιότητά τους καθορίζονται από τη συγκυρία, κυρίως όμως από τον στόχο που έχει βάλει στον εαυτό της. Επιδιώκει να γίνει κυβέρνηση όπως όπως, ακόμη και με εκπτώσεις στις αρχές της, ή αγωνίζεται για την ανατροπή, καταπώς αναφέρει στην προγραμματική διακήρυξη; Το μήνυμα που οφείλει να εκπέμψει η ηγεσία της πρέπει να είναι σαφές.

Ανάγωγα

Ερώτημα προς τους δημοσκόπους: Ολες οι έρευνες δίνουν σαφές προβάδισμα στον ΣΥΡΙΖΑ. Ολες οι έρευνες δείχνουν ότι οι πολίτες είναι απαισιόδοξοι για το μέλλον τους. Ολες οι έρευνες λένε ότι οι ψηφοφόροι πιστεύουν πως η χώρα βαδίζει σε λάθος κατεύθυνση. Ολες οι έρευνες αποκαλύπτουν πως είναι ελάχιστοι εκείνοι που συμφωνούν με την κυβέρνηση, ότι η οικονομία ξεπερνάει την κρίση. Την ίδια στιγμή, όμως, κάποιες μετρήσεις «βγάζουν» ένα περίεργο από πρώτη ανάγνωση εύρημα: Η κοινωνία δεν θέλει πρόωρες εκλογές! Μήπως μπορείτε να μου το εξηγήσετε; Αλλος τρόπος, πέραν της κάλπης, για να φύγει μια κακή κυβέρνηση δεν υπάρχει στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες. Εκτός αν ξαφνικά η χώρα γέμισε με οπαδούς της ένοπλης ανατροπής. Δεν το νομίζω.