Θα παραβιάζαμε ανοιχτές θύρες εάν λέγαμε ότι η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να διατηρεί ένα υψηλό απόθεμα αυταρχισμού, ανδροκρατίας και σεξισμού, «αρετές» που τα τελευταία χρόνια εκδηλώνονται από καιρού εις καιρόν από μια Δεξιά που, παρά τις προσπάθειες να αποκτήσει ένα ευρωπαϊκό λούστρο, παραμένει σε σφιχτό εναγκαλισμό με ό,τι πιο συντηρητικό και αντιδραστικό κοινωνικά και πολιτικά.
Συνέπεια αυτού του πολιτικού DNA είναι οι συμπεριφορές τύπου Κασιδιάρη ή Στύλιου προς τη Λιάνα Κανέλλη, αφού εκφράζουν μια επιθετικότητα και μια αλαζονεία που παραπέμπουν στη φυσική υπεροχή και στο δίκαιο του ισχυρότερου, ο οποίος μπορεί να επιβάλλει την άποψή του ακόμα και με τη βία.
Αυτή είναι η μία πλευρά του θέματος και η αυτονόητη προσέγγιση που, ωστόσο, δυστυχώς, μένει στην επιφάνεια του προβλήματος, καθώς, εάν θέλουμε να είμαστε στοιχειωδώς ειλικρινείς, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το σκουλήκι υπήρχε ΜΕΣΑ στο μήλο. Τι σημαίνει αυτό;
Μπορεί η Δεξιά, ως νικήτρια ενός εμφυλίου πολέμου, να επέδειξε αυτές τις αλαζονικές συμπεριφορές έναντι των αντιπάλων της, αλλά ο ιός είχε ήδη μολύνει νωρίτερα σημαντικό μέρος της κοινωνίας, με αποτέλεσμα να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο κοινωνικό σώμα. Η περίοδος της ΠΑΣΟΚικής διακυβέρνησης (σε όλες τις παραλλαγές της) έβγαλε από μέσα μας τα χειρότερα στοιχεία: νεοπλουτισμός, αλαζονεία, αφιονισμένος καταναλωτισμός, εριστικότητα, δουλικότητα προς τους «από πάνω» και σκληρότητα προς τους «από κάτω» και τραμπουκισμός που συνοψίστηκε στο δόγμα «ξέρεις ποιος είμαι εγώ, ρε;».
Μιλάμε φυσικά για την κατάσταση του αποχαλινωμένου μικροαστού που θεωρεί αυτονόητο ότι δεν έχει εισπράξει από τη ζωή όσα του αναλογούν. Ασχέτως βέβαια εάν το τι ακριβώς τού αναλογεί είναι προϊόν μιας επίσης αχαλίνωτης φαντασίας. Τα τελευταία χρόνια, και με την ώθηση της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, αυτό το αντιδραστικό μείγμα έδωσε σκληρές εκδοχές του ρατσισμού, ο οποίος προσωποποιήθηκε εργαλειακά στους μετανάστες από τους νεοναζί φασίστες.
Φυσικά -και αυτό που θα πω δεν είναι κάτι αιρετικό- ο αυταρχισμός και η βάναυση συμπεριφορά (σε ποικίλες εκδοχές) δεν έχουν αφήσει αλώβητο κανένα κομμάτι της κοινωνίας και κανένα τμήμα του πολιτικού φάσματος. Μια αυτοκριτική αποτίμηση και του αριστερού κινήματος θα έδειχνε ότι η αντιμετώπιση της άλλης άποψης και των φορέων της υπήρξε σε πολλές περιπτώσεις ακραία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και σήμερα δεν είναι λίγοι εκείνοι που ομνύουν στα ονόματα για παράδειγμα του Στάλιν ή στα καθ’ ημάς του Ζαχαριάδη, για τους οποίους ο όρος «αμφιλεγόμενη προσωπικότητα» θα ήταν άκρως επιεικής. Αλλωστε, ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής καθυστέρησης είναι και η «προσωποποίηση» των πολιτικών διαφορών και η τάση για εξόντωση του αντιπάλου ακόμα και εάν αυτός είναι στο «δικό μας στρατόπεδο», πάθη τα οποία οδήγησαν σε τραγωδίες και το αριστερό κίνημα.
Τι θέλω να πω; Οτι πέρα από την αυτονόητη καταδίκη συμπεριφορών όπως αυτή του υφυπουργού Παιδείας, πρέπει ίσως να κοιτάξουμε με εντιμότητα λίγο βαθύτερα τις ρίζες αυτών των προβλημάτων, τα οποία αναπαράγουν σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας διαχωρισμούς, ρατσισμό, σεξισμό και αυταρχικές εκτροπές.
