«Αυτό είναι ένα από τα πιο όμορφα και ευχάριστα εγχειρήματα για τον πρόεδρο του Eυρωκοινοβουλίου», είπε ο Μάρτιν Σουλτς απονέμοντας στον Πολωνό Πάβελ Παβλικόφσκι το φετινό Βραβείο Lux, στο φινάλε μιας διαδρομής προώθησης του ευρωπαϊκού σινεμά που κράτησε επτά μήνες. Λίγες μέρες μετά την απονομή των Βραβείων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, που την τοποθέτησαν στην κορυφή, η «Ida» συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους και των ευρωβουλευτών που είδαν τις τρεις επιλεγμένες ταινίες (μαζί το «Bande de Filles» της Γαλλίδας Σελίν Σιαμά και το «Class Enemy» του Σλοβένου Ροκ Μπίτσεκ).
Παραλαμβάνοντας το βραβείο του, ο Πάβελ Παβλικόφσκι τόνισε ότι «το σινεμά είναι μια χώρα, όπως μου είπε η Σελίν Σιαμά, αλλά μια χώρα με ξεκάθαρα χαραγμένα σύνορα, που η ευρωπαϊκή αρχή προσπαθεί να καταργήσει. Οι ταινίες μας μπορεί να γράφονται σε διαφορετικές γλώσσες, αλλά μιλούν την κοινή γλώσσα των συναισθημάτων. Κι όσο λιγότερο ρητορικό είναι το σινεμά μας τόσο πιο καθολική θα είναι η επίδρασή του».
Το Βραβείο Lux, που απονέμεται φέτος για όγδοη χρονιά, έχει έναν χαρακτήρα μοναδικό: σε μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις άμεσης σύνδεσης της πολιτικής ηγεσίας της Ευρώπης με τον κινηματογράφο, οι 751 ευρωβουλευτές βλέπουν τρεις (αν όχι περισσότερες) ευρωπαϊκές παραγωγές κι επιλέγουν μία για να της δώσουν το βραβείο τους. Για λίγες μέρες συνεδρίασης της Ολομέλειας ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος γίνεται ένα από τα συγκεκριμένα θέματα συζήτησης στο περιβάλλον του Ευρωκοινοβουλίου, κερδίζοντας την πολιτική εγκυρότητα που έχει ανάγκη.
Από τη μια πλευρά, στο πλαίσιο της εξέλιξης του Βραβείου Lux, ο κόσμος της ευρωπαϊκής πολιτικής, από τους ευρωβουλευτές και τις ομάδες τους μέχρι τα εξειδικευμένα media που την υπόλοιπη χρονιά δεν ασχολούνται με τον πολιτισμό, βρίσκονται να παρακολουθούν και να παίρνουν μέρος σε συζητήσεις για τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο – είναι μια από τις ελάχιστες συγκυρίες όπου τα πρόσωπα που διαγράφουν την πορεία της Ευρώπης συμπεριλαμβάνουν τον κινηματογράφο στην ημερήσια διάταξη.
Από την άλλη πλευρά, οι ίδιοι οι δημιουργοί των ταινιών και τα media που τους έχουν στο επίκεντρο αποκτούν τη δυνατότητα να δουν από κοντά, να συνειδητοποιήσουν στην πράξη, ότι στην καρδιά του χριστουγεννιάτικου Στρασβούργου ζει, αναπνέει και δρα η ευρωπαϊκή κυβέρνηση, πιο πραγματική απ’ ό,τι φαίνεται στα τηλεοπτικά πλάνα της Ολομέλειας.
Ο Πιοτρ Ντζιέκιολ, ο παραγωγός της «Ida», στη συζήτηση των συντελεστών των ταινιών με τους ευρωβουλευτές και τον Τύπο, σημείωσε ότι στην Ευρώπη, από τα χρήματα που συγκεντρώνονται για το σινεμά, το 80% αφορά την παραγωγή των ταινιών και μόνο το 8% την προώθησή τους. Αρα το Βραβείο Lux συμβάλλει και σ’ αυτήν την κατεύθυνση, αν όχι ακριβώς οικονομικά, οπωσδήποτε ως μέσο προβολής.
Στην ίδια λογική μίλησε και ο Ροκ Μπίτσεκ, ο σκηνοθέτης του «Class Enemy» από τη Σλοβενία: «Οι ταινίες μας πηγαίνουν καλά, οι ταινίες των νέων Ευρωπαίων δημιουργών έχουν δύναμη. Εμπιστευτείτε μας με μια χρηματική ενίσχυση, έχει αποδειχτεί ότι το αξίζουμε» είπε, προσθέτοντας ότι με αυτά τα λόγια αισθάνεται πως ανταποκρίνεται στο χρέος του απέναντι στους υπόλοιπους Σλοβένους, αλλά και όλους τους Ευρωπαίους νέους σκηνοθέτες.
Σε χαρακτηριστικά πιο γαλλικό πνεύμα, η Σελίν Σιαμά του «Bande de Filles» μίλησε περισσότερο ιδεολογικά και λιγότερο πρακτικά: «Η διαδικασία της συμμετοχής μου στο Βραβείο Lux είναι μια από τις ελάχιστες φορές που τα media και ο κόσμος με χαρακτηρίζουν ως “Ευρωπαία” σκηνοθέτιδα. Μου αρέσει να το ακούω, ελπίζω να κρατήσω αυτόν τον χαρακτηρισμό ως μέρος ενός αγώνα, ενός τρόπου να βλέπεις σινεμά κι ενός τρόπου συλλογικής δράσης, γιατί αυτό είναι που έχει ανάγκη η Ευρώπη σήμερα».
Κι αν το Βραβείο Lux του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκτός από αίγλη και αναγνώριση, είναι ο κοινός τόπος πολιτικής και κινηματογράφου κι ο χώρος που φιλοξενεί παραγωγικές συζητήσεις γι’ αυτή τη σχέση, εκπληρώνει ήδη τον στόχο του.
