Παραμονή των σημερινών ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ που θα κρίνουν τις νέες πολιτικές ισορροπίες στο Κογκρέσο, ένα σερί δημοσκοπήσεων έδινε πνοή στα σχέδια των Ρεπουμπλικανών για ανακατάληψη -πρώτη φορά από το 2006- του ελέγχου της Γερουσίας. «Φαίνεται ότι έχουμε ούριο άνεμο στα πανιά μας», δήλωσε ενθουσιασμένος στο CNN ο Ρεπουμπλικανός Ραντ Πολ, γερουσιαστής του Κεντάκι και επίδοξος προεδρικός υποψήφιος του κόμματος το 2016. «Πιστεύω ότι ο κόσμος είναι έτοιμος για μια νέα ηγεσία»…
Οι σημερινές κάλπες φυσικά δεν αφορούν άμεσα τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα. Ομως η πολιτική του «επισκιάζει» την αγωνιώδη μάχη του κόμματός του, των Δημοκρατικών, να διατηρήσουν την πλειοψηφία τους στη Γερουσία και τις δυνάμεις τους στη (σήμερα ελεγχόμενη από τους Ρεπουμπλικανούς) Βουλή των Αντιπροσώπων.
Οι συνθήκες κάθε άλλο παρά τους ευνοούν. Τα ποσοστά αποδοχής του Αμερικανού προέδρου έχουν πέσει κοντά στο 40%. Τα 2/3 των ψηφοφόρων θεωρούν ότι η κυβέρνηση κινείται σε λάθος μονοπάτι. Στις δημοσκοπήσεις, η διαφορά στο ποσοστό όσων δηλώνουν ότι εμπιστεύονται τους Ρεπουμπλικανούς (GOP) περισσότερο από τους Δημοκρατικούς σε κρίσιμα εσωτερικά ζητήματα είναι η μεγαλύτερη που καταγράφεται εδώ και 8 χρόνια, σε βάρος των τελευταίων.
Με το βλέμμα λοιπόν στραμμένο στη «μητέρα» όλων των μαχών -εν προκειμένω τις προεδρικές εκλογές του 2016- οι Ρεπουμπλικανοί ευελπιστούν να πανηγυρίζουν σε μερικές ώρες την επικράτησή τους και στα δύο νομοθετικά σώματα του Κογκρέσου. Στη Βουλή -όπου σήμερα κρίνονται και οι 435 έδρες- έχουν πρακτικά τη νίκη στο «τσεπάκι». Στη Γερουσία, όπου θα ανανεωθούν 33 από τις συνολικά 100 έδρες, τους χωρίζουν πρακτικά μόλις 6 από την απόλυτη επικράτηση. Αρκεί βέβαια να τις «κλέψουν» από τους αντιπάλους και να μη χάσουν κάποια από αυτές που έχουν ήδη δικές τους…
Ο απώτερος στόχος τους είναι προφανής: θέλουν να κρατήσουν για τα επόμενα δύο χρόνια πολιτικό «όμηρο» τον Μπαράκ Ομπάμα, μέχρι να ολοκληρωθεί δηλαδή η δεύτερη και τελευταία θητεία του στον Λευκό Οίκο. Οι σκληροπυρηνικές προθέσεις τους έχουν γίνει προ πολλού εμφανείς στο διχασμένο απερχόμενο Κογκρέσο: από το μπλοκάρισμα της μεταναστευτικής μεταρρύθμισης μέχρι το «λουκέτο» που μπήκε πέρυσι τέτοια εποχή στο ομοσπονδιακό κράτος και οι ΗΠΑ βρέθηκαν ένα βήμα από τον δημοσιονομικό «γκρεμό».
«Εχω ένα απλό μήνυμα για εσάς: ψηφίστε!» ήταν το βασικό μήνυμα του Μπαράκ Ομπάμα τις τελευταίες ημέρες, σε κάθε σταθμό της περιοδείας του ανά την αμερικανική επικράτεια για να στηρίξει τους Δημοκρατικούς υποψηφίους και κυρίως για να κινητοποιήσει την εκλογή τους βάση. Μεγάλο μέρος της ωστόσο δείχνει πια απογοητευμένο.
Προχθές, σε συγκέντρωση στο Κονέκτικατ, Ισπανόφωνοι ακτιβιστές τον αποδοκίμασαν δημόσια για το γεγονός ότι καρκινοβατεί η μεταναστευτική πολιτική του. Χθες, σε προεκλογική συγκέντρωση στη Φιλαδέλφεια με κεντρικό ομιλητή τον Ομπάμα και ζητούμενο τη στήριξη του Δημοκρατικού υποψήφιου κυβερνήτη της Πενσιλβάνια (μία από τις 36 Πολιτείες και τις 3 διοικητικές περιφέρειες που ψηφίζουν σήμερα για νέο κυβερνήτη), το συγκεντρωμένο πλήθος μετά βίας ξεπέρασε τα 5.000 άτομα…
Παράγοντες που θα κρίνουν το αποτέλεσμα
• Συμμετοχή: σύμφωνα με το Pew Research Center, η συμμετοχή στις ενδιάμεσες εκλογές είναι παραδοσιακά αισθητά χαμηλότερη σε σύγκριση με τις προεδρικές εκλογές, εδώ και πάνω από ενάμιση αιώνα. Φέτος πάντως αναμένεται να φτάσει κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ευνοώντας τους -σαφώς πιο συσπειρωμένους- Ρεπουμπλικανούς.
• Τα «έξι χρόνια φαγούρα»: επίσης παραδοσιακά, οι ενδιάμεσες εκλογές που γίνονται στα μισά της δεύτερης (τετραετούς) θητείας ενός προέδρου πλήττουν το κόμμα του. Συνέβη στους 7 Αμερικανούς προέδρους που βρέθηκαν σε αυτή τη θέση μετά τo Mεγάλο Κραχ της δεκαετίας του ’30. Κι αυτό ακριβώς αναμένεται να συμβεί σήμερα με τους Δημοκρατικούς και τον Μπαράκ Ομπάμα.
• Χρηματοδότηση: οι φετινές ενδιάμεσες εκλογές καταχωρούνται ήδη ως οι πιο ακριβές του είδους τους στην αμερικανική ιστορία, με τους Ρεπουμπλικανούς να έχουν ευνοηθεί κατά τι περισσότερο από τα ιδιωτικά κεφάλαια, κυρίως μέσα από αδήλωτες πολιτικές χρηματοδοτήσεις. Τον δρόμο γι’ αυτήν την επίμαχη πρακτική άνοιξε το ίδιο το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, κρίνοντας το 2010 ότι είναι συνταγματικά θεμιτό (στο πλαίσιο του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης!) επιχειρηματικοί κολοσσοί και δισεκατομμυριούχοι επενδυτές να «ποντάρουν» υπέρ ή κατά πολιτικών υποψηφίων. Αμερικανοί αρθρογράφοι και αναλυτές μιλούν ανοιχτά πια για «άλωση» της κεντρικής πολιτικής σκηνής από την εγχώρια ολιγαρχία.
• Πολιτικές δυναστείες: οι ενδιάμεσες εκλογές θεωρούνται κλασική «αφετηρία» για την πολιτική καριέρα όσων ανήκουν στα πολιτικά «τζάκια». Φέτος, το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Ρεπουμπλικανός υποψήφιος στο Τέξας Τζορτζ Πρέσκοτ Μπους, γιος του πρώην κυβερνήτη της Φλόριντα (κι επίδοξου προεδρικού υποψηφίου των GOP το 2016) Τζεμπ Μπους, ανιψιός του πρώην προέδρου Τζορτζ Γ. Μπους κι εγγονός του επίσης πρώην προέδρου Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου.
• Επανεκλογές: αν και μόλις 14% των ψηφοφόρων δηλώνουν ότι εγκρίνουν το έργο του Κογκρέσου, παραδόξως το 90% όσων βουλευτών και γερουσιαστών ξαναβάζουν υποψηφιότητα τελικά επανεκλέγονται, χάρη κυρίως στην αναγνωρισιμότητα, αλλά και την αδρή χρηματοδότησή τους.
