Διορισμοί εκπαιδευτικών: Μάχη για κάλυψη των κενών πριν από το πρώτο κουδούνι

Σε λίγες εβδομάδες χιλιάδες εκπαιδευτικοί θα περιμένουν μπροστά από μια οθόνη υπολογιστή ή κρατώντας το κινητό τους. Kάποιοι θα αναζητούν το όνομά τους στους πίνακες των μόνιμων διορισμών, άλλοι στις προσλήψεις των αναπληρωτών. Για όλους, όμως, το ερώτημα θα είναι το ίδιο: «Πού θα βρίσκομαι τον Σεπτέμβριο;»

Το ελληνικό δημόσιο σχολείο ετοιμάζεται να ανοίξει ξανά τις πύλες του, όμως πίσω από τις προετοιμασίες κρύβεται μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι περίπου 5.500 μόνιμοι διορισμοί που έχει ήδη προαναγγείλει η κυβέρνηση. Από την άλλη, οι πραγματικές ανάγκες ενός εκπαιδευτικού συστήματος που την προηγούμενη σχολική χρονιά χρειάστηκε περίπου 47.000 αναπληρωτές, ενώ με τη λήξη της αποχώρησαν λόγω συνταξιοδότησης περίπου 5.500 μόνιμοι εκπαιδευτικοί.

Οι αριθμοί δείχνουν με σαφήνεια ότι οι διορισμοί, όσο σημαντικοί κι αν είναι για όσους αποκτούν επιτέλους μόνιμη θέση ύστερα από χρόνια αναπλήρωσης, δεν αρκούν για να αλλάξουν τη συνολική εικόνα. Στην πραγματικότητα, εκτιμάται ότι καλύπτουν μόλις το 10% έως 12% των συνολικών αναγκών του εκπαιδευτικού συστήματος.

Το συμπέρασμα είναι προφανές. Οι νέοι διορισμοί ουσιαστικά αναπληρώνουν σε μεγάλο βαθμό όσους αποχώρησαν λόγω συνταξιοδότησης, χωρίς να μειώνουν αποφασιστικά την εξάρτηση του δημόσιου σχολείου από τους αναπληρωτές.

Σεπτέμβριος εξαγγελιών;

Αυτό σημαίνει ότι και τη νέα σχολική χρονιά το μεγαλύτερο μέρος των λειτουργικών κενών θα καλυφθεί, για ακόμη μία φορά, από εκπαιδευτικούς που θα μετακινηθούν από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη, συχνά μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.

Το πολιτικό περιβάλλον παίζει τον δικό του ρόλο. Με τη χώρα να βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο, θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να επιλεγεί μια πολιτική περιορισμένων προσλήψεων ή σημαντικών καθυστερήσεων στη στελέχωση των σχολείων. Κανένα κυβερνητικό επιτελείο δεν θα ήθελε να βρεθεί αντιμέτωπο με εικόνες σχολείων που ανοίγουν με δεκάδες κενές τάξεις ή με έντονες αντιδράσεις γονέων και εκπαιδευτικών.

Για τον λόγο αυτό, όλα δείχνουν ότι η πρώτη φάση προσλήψεων αναπληρωτών θα είναι μία από τις μεγαλύτερες των τελευταίων ετών, πιθανότατα με περισσότερους από 25.000 εκπαιδευτικούς να καλούνται να αναλάβουν υπηρεσία πριν από την έναρξη των μαθημάτων.

Μια τέτοια επιλογή θα έδινε τη δυνατότητα στα περισσότερα σχολεία να λειτουργήσουν από την πρώτη ημέρα με σημαντικά λιγότερα κενά, αποφεύγοντας τις δυσλειτουργίες που παρατηρούνταν τα προηγούμενα χρόνια.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στις προσλήψεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο κυβερνητικό επιτελείο επεξεργάζονται παρεμβάσεις που ενδέχεται να ανακοινωθούν στις αρχές Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο των εξαγγελιών της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης.

Η πρώτη αφορά τη σταδιακή μείωση του αριθμού μαθητών ανά τμήμα. Το δημογραφικό πρόβλημα έχει ήδη οδηγήσει σε μικρότερο αριθμό μαθητών σε πολλές περιοχές της χώρας, γεγονός που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια τέτοια αλλαγή χωρίς το δημοσιονομικό κόστος που θα είχε πριν από λίγα χρόνια. Παράλληλα, μια αντίστοιχη δέσμευση έχει διατυπωθεί και από την αξιωματική αντιπολίτευση, γεγονός που καθιστά το συγκεκριμένο μέτρο ακόμη πιο πιθανό να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η δεύτερη αφορά την καθιέρωση μιας μορφής οικονομικής ενίσχυσης για τους εκπαιδευτικούς που διορίζονται ή τοποθετούνται μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους. Το κόστος στέγασης, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές, έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του εκπαιδευτικού κόσμου. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που καλούνται να διαθέσουν πάνω από το μισό εισόδημά τους μόνο για το ενοίκιο, ενώ σε ορισμένες περιοχές δυσκολεύονται ακόμη και να βρουν διαθέσιμη κατοικία.

Μια τέτοια παρέμβαση δεν θα έλυνε οριστικά το πρόβλημα, θα αποτελούσε όμως μια πρώτη αναγνώριση της πραγματικότητας που βιώνουν χιλιάδες εκπαιδευτικοί κάθε Σεπτέμβριο.

Το ζητούμενο

Η εκπαίδευση χρειάζεται ασφαλώς μόνιμους διορισμούς. Χρειάζεται όμως και έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που θα μειώνει σταδιακά την εξάρτηση από τις δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτών που κάθε χρόνο κρατούν όρθιο το δημόσιο σχολείο.

Γιατί πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος που ετοιμάζει βαλίτσες χωρίς να ξέρει ακόμη τον προορισμό του. Υπάρχει μια οικογένεια που περιμένει μια ανακοίνωση για να οργανώσει τη ζωή της. Υπάρχει ένας νέος εκπαιδευτικός που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο λειτούργημά του και στην οικονομική πραγματικότητα.

Το πρώτο κουδούνι του Σεπτεμβρίου θα χτυπήσει και φέτος στην ώρα του. Το πραγματικό στοίχημα, όμως, δεν είναι μόνο να υπάρχουν εκπαιδευτικοί μέσα στις τάξεις. Είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε όσοι υπηρετούν το δημόσιο σχολείο να μπορούν να σχεδιάζουν τη ζωή τους με μεγαλύτερη ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική.