Αφύλακτη Διάβαση: Σάββατο 20 Ιουλίου 1974 – ώρα 5:30 το πρωί

Η Εφημερίδα των Συντακτών παρουσιάζει ένα νέο επεισόδιο της σειράς ηχητικών ντοκιμαντέρ Αφύλακτη Διάβαση του δημοσιογράφου Θωμά Σίδερη, με τίτλο «Σάββατο, 20 Ιουλίου 1974, ώρα πέντε και μισή το πρωί».

Πρόκειται για μια μεγάλη δημοσιογραφική έρευνα που επιστρέφει στα δραματικά γεγονότα του καλοκαιριού του 1974, φωτίζοντας μία από τις πιο τραγικές σελίδες της σύγχρονης ιστορίας του ελληνισμού: την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και τις συνέπειές της, που εξακολουθούν να σημαδεύουν το νησί περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα.

Το ηχητικό ντοκιμαντέρ ξεκινά από τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου 20 Ιουλίου 1974, όταν, στις 5:30 το πρωί, οι σειρήνες ήχησαν σε ολόκληρη την Κύπρο και οι πρώτες αποβατικές και αεροπορικές δυνάμεις της Τουρκίας άρχισαν να επιχειρούν στις ακτές της Κερύνειας. Η στρατιωτική επιχείρηση, γνωστή ως «Αττίλας 1», ακολούθησε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου εναντίον του Προέδρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και εγκαινίασε μία πολεμική σύγκρουση που άλλαξε οριστικά τη γεωγραφία και την ιστορία της Κύπρου.

Οι μάχες γύρω από την Κερύνεια, τον Πενταδάκτυλο και τη Λευκωσία, οι αδιάκοποι βομβαρδισμοί, η αντίσταση της Εθνικής Φρουράς, της ΕΛΔΥΚ και των καταδρομέων, αλλά και οι πρώτοι μαζικοί εκτοπισμοί αμάχων, συνθέτουν το σκηνικό των πρώτων ημερών της εισβολής. Παρά την εκεχειρία και τις συνομιλίες της Γενεύης, η Τουρκία εξαπέλυσε στις 14 Αυγούστου 1974 τη δεύτερη φάση της εισβολής, τον «Αττίλα 2», καταλαμβάνοντας μέσα σε λίγες ημέρες περίπου το 37% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Περισσότεροι από 170.000 Ελληνοκύπριοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, εκατοντάδες εξακολουθούν μέχρι σήμερα να αγνοούνται, ενώ ο ξεριζωμός και η προσφυγιά άφησαν ένα βαθύ τραύμα που παραμένει ανοιχτό μέχρι σήμερα.

Κεντρικός αφηγητής του ηχητικού ντοκιμαντέρ είναι ο Νίκος Κοϊμτζόγλου, ένας από τους ήρωες της Κύπρου και επιβαίνων του μεταγωγικού αεροσκάφους Noratlas, το οποίο συμμετείχε στην ιστορική επιχείρηση «ΝΙΚΗ». Τη νύχτα της 21ης προς 22α Ιουλίου 1974, δεκατρία αεροσκάφη απογειώθηκαν από τη Σούδα μεταφέροντας καταδρομείς με προορισμό το αεροδρόμιο Λευκωσίας, σε μία αποστολή που πραγματοποιήθηκε κάτω από απόλυτη μυστικότητα και εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες.

Σε μία συγκλονιστική και αποκλειστική συνέντευξη στον δημοσιογράφο Θωμά Σίδερη, ο Νίκος Κοϊμτζόγλου ανασυνθέτει λεπτό προς λεπτό τη δραματική εκείνη νύχτα. Περιγράφει την αγωνία της πτήσης, την αβεβαιότητα που επικρατούσε, τη στιγμή που φίλια αντιαεροπορικά πυρά κατέρριψαν το αεροσκάφος «ΝΙΚΗ 4», αλλά και τις μάχες που ακολούθησαν για την υπεράσπιση της Λευκωσίας. Η μαρτυρία του αποτελεί ένα πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο και έναν φόρο τιμής στους άνδρες που συμμετείχαν σε μία από τις πιο ηρωικές αλλά και τραγικές αποστολές της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Παράλληλα, το ντοκιμαντέρ φιλοξενεί συγκλονιστικές προφορικές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την εισβολή, τον βίαιο εκτοπισμό, την απώλεια αγαπημένων προσώπων, την αιχμαλωσία και την προσφυγιά. Μέσα από τις προσωπικές τους αφηγήσεις αναδεικνύεται το ανθρώπινο πρόσωπο της ιστορίας, πέρα από τους αριθμούς και τις επίσημες καταγραφές.

Η έρευνα, η ιστορική τεκμηρίωση, τα κείμενα και η παρουσίαση ανήκουν στον δημοσιογράφο Θωμά Σίδερη, ο οποίος αξιοποιεί αρχειακό υλικό, μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων και ιστορικές πηγές για να συνθέσει ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ που λειτουργεί ως πολύτιμη συμβολή στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.

Πενήντα δύο χρόνια μετά, οι φωνές εκείνων που έζησαν τον πόλεμο εξακολουθούν να υπενθυμίζουν ότι η ιστορία δεν είναι μόνο γεγονότα και ημερομηνίες. Είναι άνθρωποι, μνήμη και χρέος.

Το νέο ηχητικό ντοκιμαντέρ του Θωμά Σίδερη αποτελεί ένα ηχηρό προσκλητήριο μνήμης απέναντι σε μία από τις μεγαλύτερες εθνικές τραγωδίες του σύγχρονου ελληνισμού.

Έρευνα-παρουσίαση: Θωμάς Σίδερης

© Ηχητική επεξεργασία: Αντώνης Παπαβομβολάκης (Music Row Studio)

® Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ