O Πάπας Λέων επέστρεψε στη Λαμπεντούζα δεκατρία χρόνια μετά την ιστορική επίσκεψη του προκατόχου του, του μακαριστού Πάπα Φραγκίσκου. Επισκέφθηκε το νεκροταφείο με τα μνήματα εκείνων που δεν κατάφεραν να φτάσουν στην «ευρωπαϊκή γη της Επαγγελίας», συνάντησε οικογένειες μεταναστών και προσφύγων και πέρασε κάτω από την «Πύλη της Ευρώπης», ένα έργο τέχνης σε πηλό, το οποίο τοποθετήθηκε δίπλα στην ακτή και συμβολίζει την είσοδο στο «φρούριο» της γηραιάς ηπείρου, όπως και τις ελπίδες και τις χιλιάδες απογοητεύσεις των «απελπισμένων της θάλασσας».
Κυρίως, όμως, ο Λέων ο ΙΔ΄ θέλησε να δείξει εμπράκτως ότι η στάση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στο μεταναστευτικό και στο προσφυγικό δεν πρόκειται να αλλάξει. «Βρισκόμαστε σε έναν χώρο στον οποίο, περισσότερο από τα λόγια, μετρούν οι πράξεις. Αλλά οι πράξεις, για να γίνουν ανθρώπινες, χρειάζονται και τη βοήθεια της καρδιάς», είπε ο Πάπας στους κατοίκους του μικρού αυτού νησιού, που είναι σαν μια κουκίδα μεταξύ Σικελίας και Βόρειας Αφρικής, και από πανέμορφο θέρετρο μετατράπηκε σε σύμβολο του μεταναστευτικού.
Ο Πάπας Ρόμπερτ Πρέβοστ κατήγγειλε, μεταξύ των άλλων, «όσους αδιαφορούν για το καλό των κοινωνιών και τη διαφθορά που επικρατεί στις χώρες προέλευσης, το διεθνές οικονομικό σύστημα το οποίο παράγει αποκλεισμούς, τον φόβο που ενισχύει τις προκαταλήψεις και την περιφρόνηση, την εντύπωση ότι όλα αυτά τα προβλήματα δεν μας αφορούν».
Ο Αγιος Πατέρας των Ρωμαιοκαθολικών δεν συμφωνεί με την αυστηροποίηση της πολιτικής για τη διαχείριση του μεταναστευτικού και του προσφυγικού, τη μετατροπή τους σε μια διαρκή κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Πολλοί δημοσιογράφοι λίγο πριν από την επίσκεψη αυτή μίλησαν με εθελοντές και μέλη καθολικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στη Λαμπεντούζα. Σχεδόν όλοι κατήγγειλαν ότι τα πράγματα τις τελευταίες εβδομάδες έχουν αλλάξει προς το χειρότερο. Βάσει των όσων προβλέπει το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Ασυλο, αμέσως μετά την άφιξή τους στο νησί πολλά ανήλικα υποβάλλονται σε αυστηρές ανακρίσεις. Κάτι που τα περασμένα χρόνια θα ήταν εντελώς αδιανόητο.
Η θέση του Πάπα Λέοντα είναι απόλυτα σαφής: «Από το τελευταίο αυτό κομμάτι της Ευρώπης στη Μεσόγειο, διακρίνεται καλύτερα το ιστορικό κάλεσμα που το μεταναστευτικό απευθύνει στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Και στο θέμα αυτό –όπως και και για εκείνα της οικολογικής μετάβασης και της προαγωγής της ειρήνης– η Ευρώπη διαθέτει μοναδικές δυνατότητες, οι οποίες απορρέουν από την Ιστορία και τον πολιτισμό της. Κάτι που σημαίνει ότι φέρει και ανάλογη ευθύνη», είπε ο Ποντίφικας.
Ζήτησε από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των κρατών της Ενωσης να αντιμετωπίσουν το συγκεκριμένο φαινόμενο με σφαιρικό τρόπο, συνδυάζοντας την παροχή πρώτης βοήθειας στη θάλασσα με ένα στρατηγικό, μακρόπνοο σχέδιο, το οποίο «να βοηθήσει αποτελεσματικά στην υποδοχή, στην προστασία και στην κοινωνική ένταξη των μεταναστών».
Πρόκειται για μήνυμα με κύριους αποδέκτες, όπως όλα δείχνουν, τις συντηρητικότερες δυνάμεις της κοινωνίας αλλά και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. «Οπου υπήρχαν τείχη διχασμού, ο Χριστός τα γκρέμισε» είπε χαρακτηριστικά ο Λέων. Από τη Λαμπεντούζα το μήνυμά του πρέπει να έφτασε, με ξεκάθαρο τρόπο, και στους ακροδεξιούς, λεφεβριανούς επισκόπους που μόλις αφορίστηκαν από το Βατικανό. Επιμένουν να απορρίπτουν κάθε «άνοιγμα», κάθε διάλογο με διαφορετικούς πολιτισμούς και θρησκείες.
Η επίσκεψη αυτή, τέλος, σε ένα από τα κεντρικότερα σημεία της Μεσογείου, ήταν και ο τρόπος με τον οποίο ο Αμερικανός Πάπας διάλεξε να γιορτάσει την επέτειο της 4ης Ιουλίου. Mακριά από δεξιώσεις και επισημότητες, αλλά με τη βασικής σημασίας υπενθύμιση ότι «οι μετανάστες κατάφεραν να σμιλέψουν το μέλλον των Ηνωμένων Πολιτειών».
