Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός 2028-2034: «Ψαλίδι» στην ΚΑΠ και στις πολιτικές συνοχής

Τη νέα πρότασή της για τον επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό κατέθεσε χθες η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. Στο σχέδιο διαπραγμάτευσης (negobox), που κατέθεσε ύστερα από πέντε μήνες διαβουλεύσεων με τα 27 κράτη- μέλη, προτείνεται μειωμένος προϋπολογισμός κατά 2% σε σχέση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η μείωση αυτή «μεταφράζεται» σε 32,8 δισ. ευρώ λιγότερα από τα συνολικά περίπου 2 τρισ. ευρώ που πρότεινε αρχικά η Κομισιόν.

Πρόκειται για μια περικοπή που εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς του ΠΔΠ, αλλά όχι με αυστηρά οριζόντιο τρόπο όπως είχαν ζητήσει οι χώρες που δίνουν στην Ε.Ε. περισσότερα χρήματα από ό,τι λαμβάνουν, οι «καθαροί συνεισφορείς» που ονομάζονται για συντομία «φειδωλοί» ή «τσιγκούνηδες» για τους άσπονδους εχθρούς τους.

Επίσης στην κυπριακή πρόταση το κομμάτι της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Συνοχής ενισχύεται σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν στο 41,4% (από το 40,1% που είχε προταθεί). Ωστόσο είχε προηγηθεί το… βαρύ τσεκούρι από την Επιτροπή κατά 9% και 12% για ΚΑΠ και Συνοχή σε σχέση με το ΠΔΠ που είναι σε εξέλιξη…

Τετραγωνίζοντας τον κύκλο

Γι’ αυτό η αντίδραση ήταν ακαριαία για τον υπουργό Οικονομικών της Ολλανδίας, Εέλκο Χέινεν. «Για την Ολλανδία αυτό είναι ένα απαγορευτικό πλαίσιο. Είναι απρόσιτο, μη ισορροπημένο και με λάθος εστίαση. Ο συνολικός όγκος παραμένει υπερβολικά υψηλός σε μια εποχή που ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος σε όλη την Ευρώπη και οι δύσκολες επιλογές είναι αναπόφευκτες. Η πρόταση χρηματοδοτεί τις προτεραιότητες του χθες εις βάρος των προκλήσεων του αύριο. Αυτό δείχνει ακριβώς πώς να μην προχωρήσουμε» σχολίασε χαρακτηριστικά.

Προσπαθώντας να… τετραγωνίσει τον κύκλο η Κύπρος υιοθέτησε κάποιες από τις απαιτήσεις των «τσιγκούνηδων». Κατ’ αρχάς κράτησε την αλλαγμένη δομή της Κομισιόν, η οποία προτείνει -πέρα από την περικοπή των κονδυλίων για τις παραδοσιακές πολιτικές της Ε.Ε.- έναν φάκελο για όλα τα προγράμματα ΚΑΠ, Συνοχής και εσωτερικής πολιτικής. Ο «εκσυγχρονισμός» κρίνεται απαραίτητος προκειμένου «να ξοδεύεται κάθε ευρώ με αιτία» – και γι’ αυτό οι «τσιγκούνηδες» τον υποστηρίζουν.

Επίσης η πρόταση κρατάει τις προτάσεις για ενδυνάμωση της σύνδεσης του κράτους δικαίου με τα κονδύλια, καθώς και τον αυξημένο ρόλο του Συμβουλίου (δηλαδή των κρατών-μελών) στις αποφάσεις. Τέλος, υιοθέτησε την ιδέα της «αριστείας» στο ταμείο για την ανταγωνιστικότητα, που προωθεί τη χρηματοδότηση στα έργα και στις εταιρείες αντί στις χώρες.

«Οι θέσεις στο Συμβούλιο ήταν ισχυρές και συχνά αντιτιθέμενες. Αυτό ήταν δεδομένο από την αρχή. Κι όμως όλοι συμφωνούμε ότι αυτός ο προϋπολογισμός πρέπει να επιτρέψει στην Ένωσή μας να υλοποιήσει τις στρατηγικές της προτεραιότητες: από την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και την ασφάλεια και τη συνέχιση της υποστήριξης των μακροπρόθεσμων επενδυτικών πολιτικών, καθώς και την ευθύνη μας να αποπληρώσουμε το χρέος της Ε.Ε.» δήλωσε η υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά.

Η πρόταση της Επιτροπής είχε ένα κενό όσον αφορά τις υποχρεώσεις των κρατών-μελών με Ακαθάριστες Εγχώριες Επενδύσεις κάτω του 90% της Ε.Ε.

Αυτά τα κράτη-μέλη είχαν την υποχρέωση να αυξήσουν τις επενδύσεις στις μεταφορές και στο περιβάλλον, ενώ η πρόταση της Επιτροπής παρείχε τα μέσα. Γι’ αυτό θα δικαιολογούνταν μια εφάπαξ συμπληρωματική χρηματοδότηση γι’ αυτά τα κράτη-μέλη. Το negobox των Κυπρίων απαντάει σε αυτό. «Διατηρούμε τα εθνικά κονδύλια, αλλά για εκείνα τα κράτη-μέλη που είναι κάτω από το 90% του ΑΕΠ κάνουμε μια μικρή διόρθωση. Δεν το κάνουμε αυτό παίρνοντας από άλλους φακέλους, αλλά αφαιρούμε από τα περιθώρια της πρώτης κατηγορίας. Ουσιαστικά ανακατανέμουμε εντός της κατηγορίας» εξήγησε η κ. Ραουνά.

Το «μπαλάκι» στη σύνοδο κορυφής

Η πρόταση, που αποτελεί και το βασικό «στοίχημα» της κυπριακής προεδρίας, έρχεται μία εβδομάδα πριν από τη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, όπου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, θα προσπαθήσει να πείσει τους «27» να κλείσουν μια συμφωνία ώς το τέλος του 2026. Την επόμενη χρονιά τέσσερις μεγάλες χώρες (Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία) έχουν εκλογές και ο Πορτογάλος έμπειρος πολιτικός επιδιώκει να υπάρξει συμφωνία πριν πιθανότατα αλλάξει άρδην το πολιτικό σκηνικό στην Ε.Ε.

Ωστόσο μέχρι στιγμής οι χώρες δεν δείχνουν να έχουν ενστερνιστεί την έννοια του επείγοντος και παραμένουν σταθερές στις θέσεις τους για τα συμφέροντά τους. Από τη μία οι χώρες που δίνουν στην Ε.Ε. περισσότερα χρήματα από όσα παίρνουν (Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία και άλλες βόρειες χώρες, γνωστοί ως «φειδωλοί» ή «τσιγκούνηδες») θέλουν την περικοπή των κονδυλίων προκειμένου να μη δώσουν πολλά χρήματα. Από την άλλη οι «Φίλοι της Συνοχής», 16 χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, επιμένουν ότι η πρόταση της Κομισιόν για μεγάλο προϋπολογισμό είναι απαραίτητη, προκειμένου να διατηρηθούν οι παραδοσιακές προτεραιότητες, αυτές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Συνοχής.

«Εθνικός φάκελος» για όλα τα προγράμματα

Το negobox της κυπριακής προεδρίας αποτελεί μια πρώτη απόπειρα να μπουν συγκεκριμένα ποσά δίπλα στις προτεινόμενες πολιτικές. Και θα αποτελέσει τη βάση για τις συζητήσεις που θα ακολουθήσουν, προκειμένου η Ε.Ε. να φτάσει σε τελική συμφωνία. Η πρόταση προσπαθεί να προστατεύσει τα εθνικά «πακέτα» Συνοχής και Γεωργίας κρατώντας τη δομή που προτείνει η Κομισιόν. Πρόκειται για αλλαγή με βάση την οποία κάθε χώρα θα έχει έναν «εθνικό φάκελο» για όλα τα προγράμματα. Παρ’ όλο που πολλές χώρες δεν συμφωνούν, φαίνεται ότι η αλλαγή αυτή θα παραμείνει.

Οι επιδοτήσεις των αγροτών και οι περιφερειακές πληρωμές, που καταβάλλονται απευθείας στις εθνικές κυβερνήσεις και αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το μισό του προϋπολογισμού, γλιτώνουν στην κυπριακή πρόταση. Αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα το δεχτούν οι «τσιγκούνηδες».

Πού «χτυπάνε» οι περικοπές

Οι περικοπές αναμένεται να επηρεάσουν κυρίως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, ένα ταμείο 410 δισεκατομμυρίων ευρώ που χρηματοδοτεί καινοτόμες επιχειρήσεις. Επίσης περικοπές προβλέπονται και στο Ταμείο Παγκόσμιας Ευρώπης, το οποίο αφορά την αναπτυξιακή βοήθεια.

Στους δύο αυτούς τομείς η προεδρία προτείνει οριζόντιες περικοπές σε καθέναν κατά 3,9%. Ακόμη και με αυτή τη μικρή μείωση αυτά τα προγράμματα παραμένουν σημαντικά υψηλότερα από την τρέχουσα περίοδο. Αυτό σημαίνει ότι τα σχετικά μερίδια για την άμυνα, την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την έρευνα και την καινοτομία, την εκπαίδευση, τη διαχείριση κρίσεων και την εξωτερική δράση διατηρούνται.

Επίσης τα κονδύλια που σχετίζονται με τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης προς τα υπερπόντια εδάφη και τη Γριλανδία, καθώς και οι υποχρεώσεις που βασίζονται σε Συνθήκες, όπως η Ευρατόμ, δεν μειώνονται.

«Αυτό που παρουσιάσαμε είναι ένα αποφασιστικό βήμα για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Ενα απαραίτητο βήμα για την επίτευξη του στόχου μας να καταλήξουμε σε έγκαιρη συμφωνία έως το τέλος του 2026.

Αυτή είναι μια κοινή ευθύνη όλων των κρατών-μελών καθοδηγούμενη από την εντολή που έχουμε λάβει από τους ηγέτες μας. Κάθε κράτος-μέλος φέρνει τις δικές του προτεραιότητες, ανησυχίες και θέσεις. Ολα γίνονται σεβαστά» κατέληξε η κ. Ραουνά.

Η νέα πρόταση θα συζητηθεί την Τρίτη στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και την Παρασκευή στη σύνοδο κορυφής των ηγετών στις Βρυξέλλες.