Αποτυχία στις Πανελλήνιες… είναι μια νέα αρχή

Το έναυσμα για το παρόν άρθρο το έλαβα από μια έντονη συζήτηση μεταξύ ενός γονέα και του παιδιού του, όπου ο γονέας έλεγε επίμονα στο παιδί του ότι πρέπει να περάσει τις πανελλήνιες εξετάσεις για να εξασφαλίσει εισδοχή σε κάποιο πανεπιστήμιο.

Ιούνιος, ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού. Εποχή διακοπών για τους περισσότερους, αλλά και εποχή αναμονής, άγχους, αγωνίας, οικογενειακής πίεσης και έντονων συναισθημάτων για χιλιάδες μαθητές και οικογένειες που κάθισαν στις εξετάσεις. Τα αποτελέσματα για τα Ανώτερα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της Ελλάδας και της Κύπρου καθώς επίσης και τις Στρατιωτικές Σχολές της Ελλάδας σύντομα θα βρίσκονται στο διαδίκτυο. Εμείς της κάποιας μεγάλης ηλικίας θυμόμαστε τους δημοσιογράφους που μόλις λάμβαναν τις λίστες ξεκινούσαν να διαβάζουν και οι ενδιαφερόμενοι κρεμόντουσαν από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση για να ακούσουν τα ονόματά τους. Αυτό συνέβαινε πριν από κάποια χρόνια, τώρα με την τεχνολογία ξεπεράστηκε αυτό. Με ένα κλικ, βλέπουμε και μαθαίνουμε στη στιγμή.

Όταν ανακοινώνονται τα αποτελέσματα, οι μαθητές χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Αυτοί που πέτυχαν πρόσβαση στα πανεπιστήμια (οι πετυχημένοι) και αυτοί που δεν πέτυχαν τον στόχο τους (οι αποτυχημένοι). Για πολλούς, μια «αποτυχία» σε αυτές τις εξετάσεις μοιάζει με το τέλος ενός ονείρου. Όμως δεν είναι. Στην πραγματικότητα, η αποτυχία στις Πανελλήνιες –ή η μη εισδοχή στο πανεπιστήμιο– δεν σημαίνει ότι η ζωή σταματά, ούτε ότι το μέλλον χάνεται. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να πετύχει κάποιος στη ζωή, και ένα πτυχίο δεν είναι ο μόνος.

Η ψυχική υγεία είναι πιο σημαντική από μια βαθμολογία. Πολλοί νέοι νιώθουν ντροπή, άγχος ή απογοήτευση μετά από μια αποτυχία. Είναι υποχρέωσή μας ως γονείς, εκπαιδευτικοί και κοινωνία να στηρίξουμε τα παιδιά μας και να τους δείξουμε πως η αξία τους δεν μετριέται με αριθμούς. Έχουμε δώσει υπερβολική βαρύτητα σε αυτές τις εξετάσεις, αντιμετωπίζοντάς τες ως τη μοναδική πύλη προς την επιτυχία. Η μη εισδοχή στο πανεπιστήμιο στιγματίζεται, ενώ η επιτυχία στις εξετάσεις εξυψώνεται. Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Η επαγγελματική και προσωπική ολοκλήρωση δεν εξαρτώνται μόνο από έναν βαθμό ή ένα πτυχίο.

Οι εποχές αλλάξαν. Τα δεδομένα του 2026 δεν είναι τα ίδια με το 1996 όταν περίπου αποφοιτούσαν οι σημερινοί γονείς. Σύμφωνα με ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία, η ανεργία μεταξύ των νέων πτυχιούχων στην Ελλάδα και στην Κύπρο παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα, επαγγέλματα όπως ο υδραυλικός, ο ηλεκτρολόγος, ο ψυκτικός και ο μάγειρας παρουσιάζουν έντονη έλλειψη εργατικού δυναμικού και συχνά αμείβονται εξαιρετικά καλά. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση δεν είναι υποδεέστερη επιλογή. Κι όμως, συνεχίζουμε να την υποτιμούμε.

Η ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα ανθρώπων που απέτυχαν στις πρώτες τους προσπάθειες και παρ’ όλα αυτά πέτυχαν. Πρόσφατα ήταν η ημέρα θανάτου (4 Ιουνίου) του σπουδαίου Ελληνοκύπριου ηθοποιού Σωτήρη Μουστάκα, ενός από τους μεγαλύτερους κωμικούς της Ελλάδας, ο οποίος απέτυχε στην πρώτη του προσπάθεια να εισαχθεί στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Δεν το έβαλε κάτω, δοκίμασε ξανά και πέρασε. Το παράδειγμά του μας διδάσκει ότι η επιμονή νικά την αποτυχία.

Υπάρχουν όμως και παραδείγματα ανθρώπων που πέτυχαν στη ζωή τους χωρίς να αποκτήσουν πανεπιστημιακό τίτλο. Ο Βρετανός επιχειρηματίας Ρίτσαρντ Μπράνσον (Richard Branson), ιδρυτής του ομίλου Virgin, άφησε το σχολείο στα 16 του. Πολλοί τον θεώρησαν «αποτυχημένο». Σήμερα έχει ιδρύσει πάνω από 400 εταιρείες και θεωρείται παράδειγμα δημιουργικότητας και επιχειρηματικής τόλμης. Ο Στιβ Τζομπς (Steve Jobs) έφυγε από το κολέγιο και αργότερα απολύθηκε από την ίδια του την εταιρεία. Ωστόσο, επέστρεψε, ίδρυσε την Apple και άλλαξε τον κόσμο της τεχνολογίας.

Το μήνυμά μου προς στους νέους; Διάβασε, πήγαινε στην αίθουσα και να προσπαθήσεις να γράψεις όσο καλύτερα μπορείς. Ωστόσο, αν το αποτέλεσμα δεν είναι το επιθυμητό, μην επιτρέψεις σε κανέναν να σου πει ότι απέτυχες ως άνθρωπος. Είναι κρίμα να πιστέψεις ότι, αν δεν πέτυχες στις Πανελλήνιες, όλα τελείωσαν. Στην πραγματικότητα δεν τελείωσε τίποτα. Το πανεπιστήμιο είναι ένας δρόμος, αλλά όχι ο μόνος. Ψάξε τι αγαπάς, τι σε κάνει να σηκώνεσαι το πρωί με όρεξη. Δούλεψε, προσπάθησε ξανά, δοκίμασε νέα μονοπάτια. Η ζωή είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ. Και, κυρίως, μη φοβάσαι να αποτύχεις, γιατί, κάποιες φορές, μέσα από την αποτυχία γεννιέται η πιο δυνατή εκδοχή του εαυτού μας.

Καλό καλοκαίρι και καλή επιτυχία σε όλους τους νέους που τώρα ξεκινούν πραγματικά το ταξίδι της ζωής τους.

*Συγγραφέας