Ισπανία: Τα σκάνδαλα διαφθοράς γύρω από τον Σάντσεθ, με τη σύζυγο, τον αδελφό και τον προκάτοχό του

Αντιμέτωπος με ένα μακρύ και δύσκολο καλοκαίρι βρίσκεται ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, καθώς τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες πρόκειται να εκδικαστούν υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν τον αδελφό του, τη σύζυγό του και τον προκάτοχό του Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο.

Ο σοσιαλιστής ηγέτης – ο οποίος ανέλαβε την εξουσία πριν από οκτώ χρόνια, αφού κατέθεσε πρόταση δυσπιστίας για να ανατρέψει την κυβέρνηση του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP), η οποία είχε βαλτώσει στη διαφθορά – επέμεινε ότι δεν έχει διαπραχθεί καμία παράβαση από την οικογένειά του.

Έχει επίσης υπερασπιστεί τον Θαπατέρο και το δικαίωμά του στο τεκμήριο αθωότητας.

Αλλά με δύο πρώην στενούς του συνεργάτες να κατηγορούνται επίσης για διαφθορά και τον πρώην γενικό εισαγγελέα του να έχει αποκλειστεί από τη θέση του για δύο χρόνια, αφού κρίθηκε ένοχος για διαρροή εμπιστευτικών πληροφοριών, ο Σάντσεθ έχει πολλά να αντιμετωπίσει ενόψει των γενικών εκλογών του επόμενου έτους.

Ακολουθεί μια περίληψη των εκκρεμών υποθέσεων από τον Guardian:

Τι συμβαίνει με τον αδελφό του Σάντσεθ;

Ο Νταβίντ Σάντσεθ, νεότερος αδελφός του Ισπανού πρωθυπουργού, θα δικαστεί στην νοτιοδυτική περιοχή της Εξτρεμαδούρα την Πέμπτη, κατηγορούμενος για αθέμιτη άσκηση επιρροής και κατάχρηση δημόσιας εξουσίας. Δέκα ακόμη άτομα αντιμετωπίζουν τις ίδιες κατηγορίες.

Η υπόθεση ξεκίνησε από καταγγελία που υπέβαλε το «Manos Limpias» (δηλ. «Καθαρά Χέρια»), ένα αυτοαποκαλούμενο συνδικάτο με ακροδεξιούς δεσμούς που έχει μακρά ιστορία χρήσης της δικαστικής οδού για τη δίωξη εκείνων που θεωρεί ότι αποτελούν απειλή για τα δημοκρατικά συμφέροντα της Ισπανίας.

Σύμφωνα με την καταγγελία, ο Νταβίντ Σάντσεθ διορίστηκε σε ένα ειδικό πόστο από το συμβούλιο της νοτιοδυτικής πόλης Μπανταχόθ, υπό σοσιαλιστική ηγεσία, τον Ιούλιο του 2017, όταν ο αδελφός του ήταν ο εθνικός ηγέτης του Ισπανικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος (PSOE), αλλά όχι ακόμη πρωθυπουργός.

Ο Νταβίντ Σάντσεθ, ο οποίος αρνείται τις κατηγορίες, θα βρεθεί αντιμέτωπος με ποινή φυλάκισης τριών ετών εάν κριθεί ένοχος.

Τι ισχύει για τη σύζυγο του Σάντσεθ;

Η σύζυγος του πρωθυπουργού, Μπεγόνια Γκόμεθ, βρέθηκε επίσης ενώπιον δικαστηρίου μετά από καταγγελία του «Manos Limpias». Τον περασμένο μήνα, ένας δικαστής στη Μαδρίτη απήγγειλε κατηγορίες στην Γκόμεθ για υπεξαίρεση, αθέμιτη άσκηση επιρροής, διαφθορά σε επιχειρηματικές συναλλαγές και κατάχρηση κεφαλαίων, μετά από έρευνα που διήρκεσε δύο χρόνια.

Κατηγορήθηκε ότι χρησιμοποίησε την επιρροή της ως σύζυγος του πρωθυπουργού για να εξασφαλίσει και να διαχειριστεί ένα πόστο στο Πανεπιστήμιο Complutense της Μαδρίτης, καθώς και ότι αξιοποίησε δημόσιους πόρους και προσωπικές διασυνδέσεις για την προώθηση των ιδιωτικών της συμφερόντων.

Ο δικαστής, Χουάν Κάρλος Πεϊνάδο, απήγγειλε επίσης κατηγορίες στην προσωπική βοηθό της Γκόμεθ, Κριστίνα Άλβαρεθ, και στον επιχειρηματία, Χουάν Κάρλος Μπαραμπές, σχετικά με την υπόθεση. Όλοι οι κατηγορούμενοι αρνήθηκαν τις κατηγορίες. Η Γκόμεθ αναμένεται να εμφανιστεί ενώπιον του Πεϊνάδο σε προκαταρκτική ακρόαση στις 9 Ιουνίου.

Γιατί βρίσκεται υπό έρευνα ο Θαπατέρο;

Ο Θαπατέρο, ο οποίος ήταν πρωθυπουργός από το 2004 έως το 2011, παραμένει μια εμβληματική προσωπικότητα για την ισπανική αριστερά.

Έχει τεθεί και ο ίδιος υπό έρευνα για φερόμενη αθέμιτη άσκηση επιρροής και άλλα αδικήματα, από δικαστή που ερευνά την υπόθεση κρατικής χρηματοδότηση για τη διάσωση αεροπορικής εταιρείας που συνδέεται με τη Βενεζουέλα κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid.

Η τελευταία αυτή υπόθεση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης έρευνας σχετικά με την κρατική διάσωση ύψους 53 εκατ.  ευρώ της ισπανικής αεροπορικής εταιρείας «Plus Ultra» τον Μάρτιο του 2021. Οι εισαγγελείς εξετάζουν εάν η εταιρεία έκανε «ανεπαρκή χρήση» των δημόσιων κεφαλαίων που ενέκρινε η κυβέρνηση για τη διάσωσή της, ενώ η αστυνομία κατά της διαφθοράς διερευνά εάν η αεροπορική εταιρεία χρησιμοποίησε τα χρήματα διάσωσης για να ξεπλύνει κεφάλαια από τη Βενεζουέλα μέσω Γαλλίας, Ελβετίας και Ισπανίας.

Σύμφωνα με τον ανακριτή, ο Θαπατέρο φέρεται να επέβλεψε ένα σχέδιο με «ιεραρχική δομή με στόχο «την απόκτηση οικονομικών οφελών μέσω διαμεσολάβησης και άσκησης επιρροής ενώπιον δημόσιων φορέων υπέρ τρίτων, κυρίως της Plus Ultra».

Ο Θαπατέρο επέμεινε στην αθωότητά του και δήλωσε την προθυμία του να συνεργαστεί για την έρευνα. Πρόκειται να καταθέσει ενώπιον του ανώτατου ποινικού δικαστηρίου της Ισπανίας, Audiencia Nacional, στις 17 και 18 Ιουνίου.

«Θα ήθελα να διαβεβαιώσω εκ νέου ότι όλες οι δημόσιες και ιδιωτικές μου δραστηριότητες διεξάγονταν πάντα με απόλυτο σεβασμό προς τον νόμο», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα, προσθέτοντας ότι δεν είχε προβεί ποτέ σε «καμία ενέργεια» σχετικά με τη διάσωση της αεροπορικής εταιρείας.

Πώς αντέδρασε ο ίδιος ο Σάντσεθ;

Όταν τον Απρίλιο του 2024 έγινε γνωστό ότι η σύζυγός του είχε τεθεί υπό έρευνα, ο Σάντσεθ ακύρωσε τα δημόσια καθήκοντά του για πέντε ημέρες, καθώς συλλογιζόταν το πολιτικό του μέλλον. Κατηγόρησε τους πολιτικούς και μιντιακούς εχθρούς του ότι εξαπέλυσαν μια «επιχείρηση παρενόχλησης και εκφοβισμού» εναντίον της οικογένειάς του, αλλά αποφάσισε να παραμείνει στο αξίωμά του.

Υποστήριξε ότι η σύζυγος και ο αδελφός του είναι θύματα πολιτικά υποκινούμενων εκστρατειών δυσφήμισης και δήλωσε: «Η αλήθεια θα αποκαλυφθεί στο τέλος. Ο αδελφός μου και η σύζυγός μου είναι αθώοι». Ο Σάντσεθ αμφισβήτησε επίσης ανοιχτά την ανεξαρτησία ορισμένων μελών της ισπανικής δικαστικής εξουσίας. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν δικαστές που κάνουν πολιτική και υπάρχουν πολιτικοί που προσπαθούν να αποδώσουν δικαιοσύνη», δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Υποστήριξε τον Θαπατέρο καθώς έβγαιναν στο φως περαιτέρω λεπτομέρειες για την υπόθεση, λέγοντας την Τετάρτη ότι δεν έβλεπε «κανένα λόγο» να αποσύρει την υποστήριξή του προς τον προκάτοχό του.

Τι ισχύει για τις άλλες υποθέσεις διαφθοράς;

Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, ο Σάντσεθ διέταξε τον Σάντος Θερντάν, οργανωτικό γραμματέα του PSOE και δεξί του χέρι, να παραιτηθεί, αφού ένας δικαστής του ανώτατου δικαστηρίου βρήκε «αδιάσειστα στοιχεία» για την πιθανή εμπλοκή του σε λήψη μιζών για δημόσιες συμβάσεις κατασκευαστικών έργων. Ο Θερντάν αρνήθηκε οποιαδήποτε παράβαση.

Η υπόθεση του Θερντάν συνδέεται με εκείνη δύο ακόμη ανδρών, οι οποίοι κάποτε ήταν κοντά στον Σάντσεθ. Ο πρώην υπουργός Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άμπαλος κατηγορείται – μαζί με τον πρώην βοηθό του Κόλντο Γκαρσία και τον επιχειρηματία Βίκτορ ντε Αλντάμα – ότι έλαβε μίζες για δημόσιες συμβάσεις που αφορούσαν υγειονομικό εξοπλισμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid.

Ο Άμπαλος και ο Γκαρσία, οι οποίοι αρνούνται όλες τις κατηγορίες, αντιμετωπίζουν ποινές φυλάκισης 24 ετών και 19 ετών αντίστοιχα, ενώ ο Αλντάμα, ο οποίος έχει ήδη παραδεχτεί τη συμμετοχή του στο φερόμενο σχέδιο, αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης επτά ετών.

Την Τετάρτη, αστυνομικοί της υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς, οι οποίοι ερευνούσαν μια φερόμενη συνωμοσία αποσταθεροποίησης των δικαστικών διαδικασιών κατά του σοσιαλιστικού κόμματος – ή της κυβέρνησης – πραγματοποίησαν έφοδο στα κεντρικά γραφεία του PSOE στη Μαδρίτη αναζητώντας έγγραφα.

Ο πρόεδρος του δικαστή δήλωσε ότι ο Θερντάν ήταν μεταξύ εκείνων που ερευνούνταν για πιθανά αδικήματα, όπως κατάχρηση εξουσίας, αθέμιτη άσκηση επιρροής, δωροδοκία και υποκίνηση σε ψευδή μαρτυρία.

Η υπόθεση του Αλβαρο Γκαρθία Όρτιθ

Τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, ο ανώτατος εισαγγελέας της Ισπανίας αποκλείστηκε από τη θέση του για δύο χρόνια, αφού κρίθηκε ένοχος για τη διαρροή εμπιστευτικών πληροφοριών σχετικά με φορολογική υπόθεση που αφορούσε έναν επιχειρηματία που είναι  σύντροφος εξέχουσας πολιτικού της δεξιάς.

Ο Άλβαρο Γκαρθία Όρτιθ, ο οποίος υπηρετεί ως γενικός εισαγγελέας από το 2022, τιμωρήθηκε μάλιστα με πρόστιμο 7.300 ευρώ και διατάχθηκε να καταβάλει 10.000 ευρώ ως αποζημίωση στον επιχειρηματία, Αλμπέρτο Γκονθάλεθ Αμαδόρ, του οποίου η σύντροφος είναι η Ιζαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, ηγέτιδα του λαϊκιστικού PP στην περιοχή της Μαδρίτης.

Ο Γκαρθία Όρτιθ αρνείται τις κατηγορίες, ενώ η υπεράσπισή του δήλωσε ότι δεν υπήρχε «απολύτως καμία απόδειξη» ότι ο ίδιος ήταν η πηγή της διαρροής των εμπιστευτικών πληροφοριών. Σημειώνεται μάλιστα ότι οι δημοσιογράφοι που κλήθηκαν να καταθέσουν αρνήθηκαν ότι ο γενικός εισαγγελέας τους είχε δώσει τις πληροφορίες. Η όλη υπόθεση αποτέλεσε πλήγμα για τον Σάντσεθ, δεδομένου ότι ήταν η κυβέρνησή του που είχε προτείνει τον Γκαρθία Όρτιθ για τη θέση.

Τι ακολουθεί για Σάντσεθ και PSOE;

Σε δήλωση που δημοσιεύθηκε μετά τις έρευνες της Τετάρτης στα κεντρικά του γραφεία, το PSOE δήλωσε ότι «θα διατηρεί πάντα θέση μέγιστης συνεργασίας με το δικαστικό σύστημα και απόλυτου σεβασμού για τις δικαστικές ενέργειες». Εν τω μεταξύ, ο Σάντσεθ απέρριψε τις εκκλήσεις για πρόωρες γενικές εκλογές, υποστηρίζοντας ότι η Ισπανία χρειάζεται «σταθερότητα».

Αλλά οι αντίπαλοί του, οι οποίοι μυρίζονται «αίμα», πιέζουν για την πρόωρη διεξαγωγή των εκλογών του επόμενου έτους. «Η μόνη επιλογή που απομένει τώρα είναι να αφήσουμε τον ισπανικό λαό να εκφράσει την άποψή του», δήλωσε την Τετάρτη ο ηγέτης του PP, Αλμπέρτο ​​Νούνιες Φεϊζόο. «Δεν μπορούμε να το ανεχθούμε άλλο αυτό».

Ο Σαντιάγο Αμπασκάλ, ηγέτης του ακροδεξιού κόμματος Vox, δήλωσε: «Ούτε μια εβδομάδα, ούτε μια μέρα, ούτε μια ώρα δεν περνάει χωρίς να προκύψουν νέες λεπτομέρειες για τη μαφία που κυβερνά την Ισπανία… Πρέπει να σταματήσουν και να οδηγηθούν στο δικαστήριο».