Υπό διωγμόν τα λαϊκά νοικοκυριά

Η κατάσταση στον χώρο της κατοικίας εξελίσσεται επώδυνα για τα λαϊκά νοικοκυριά – και όχι μόνο γι’ αυτά που κινδυνεύουν να χάσουν, ή έχουν ήδη χάσει, το σπίτι τους σε πλειστηριασμό. Μια μακρά λίστα αλλαγών, οι οποίες ξεκίνησαν από τα μνημονιακά χρόνια και επιταχύνθηκαν στην επταετία της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, έχει διαμορφώσει ένα τοπίο εξαιρετικά δυσανεκτικό για τη λαϊκή κατοικία.

Σε πρώτο πλάνο, το στοιχείο που συμπυκνώνει τις αλλαγές είναι η μεγάλη μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης, δηλαδή του ποσοστού των νοικοκυριών που μένουν σε δικό τους, ιδιόκτητο σπίτι. Η μείωσή του από 84%-85% το 2005-2006 σε 63%-69% σήμερα, σημαίνει ότι 625.000-890.000 νοικοκυριά βγήκαν στο νοίκι. Από αυτά, πάνω από 350.000 πληρώνουν στεγαστικό δάνειο – κατά κάποιο τρόπο πληρώνουν νοίκι μέχρι να ξεχρεώσουν.

Ωστόσο, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης είναι ο μέσος όρος για όλη τη χώρα. Στα μεγάλα αστικά κέντρα το ποσοστό μειώθηκε πολύ πιο δραματικά. Ο λόγος είναι ότι στα μεγάλα αστικά κέντρα ήταν πολύ μεγαλύτερη η πίεση από τους πλειστηριασμούς («κόκκινα» δάνεια) και την αγορά.

Για όσους βγήκαν στο νοίκι, η μείωση της παραγωγής νέων κατοικιών στα χρόνια της κρίσης και η δέσμευση κατοικιών λόγω «χρυσής βίζας» και βραχυχρόνιας μίσθωσης άσκησαν τρομερή ανοδική πίεση στις τιμές αγοράς και ενοικίων.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθε το πρόγραμμα απαλλαγής των τραπεζών από τα «κόκκινα» δάνεια, ο «Ηρακλής», που έβαλε στο παιχνίδι και τους servicers, τα funds που αγόρασαν τα «κόκκινα» δάνεια των τραπεζών και τους διαχειριστές τους, την ίδια στιγμή που οι τράπεζες αυστηροποίησαν τα κριτήρια παροχής νέων στεγαστικών δανείων. Ετσι διαμορφώθηκε το σημερινό δυστοπικό για τα λαϊκά νοικοκυριά τοπίο στην αγορά κατοικίας. Και στο πλαίσιο αυτό, η μεγάλη, τεκτονική, αλλαγή είναι ότι περάσαμε από μια αγορά κατοικίας όπου κυριαρχούσε η μικροϊδιοκτησία σε μια αγορά όπου κυριαρχεί ο «κόσμος της αγοράς».

Μια μαζική μετατόπιση ιδιοκτησίας από τα λαϊκά νοικοκυριά στις δυνάμεις της αγοράς επισφράγισε τη σε μεγάλη έκταση μετατροπή της κατοικίας σε εμπόρευμα και την είσοδο της μεγάλης επιχειρηματικότητας και στην ενοικίαση. Σε τέτοιες συνθήκες, οι τράπεζες, οι servicers και οι εταιρείες real estate αναδεικνύονται σε δεσπόζουσες δυνάμεις, που απαιτούν και πιέζουν, με την κυβέρνηση να υποχωρεί διαρκώς στις πιέσεις τους και να σπεύδει να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους. Η λαϊκή κατοικία υπό διωγμόν…