Η έλλειψη απτής διπλωματικής προόδου στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί σενάρια επανέναρξης των συγκρούσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς και εκατέρωθεν απειλές.
Μετά τη χθεσινή δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ που προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση (πως είχε αποφασίσει να επιτεθεί στο Ιράν, αλλά χώρες του Κόλπου τον σταμάτησαν), ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε σήμερα, προειδοποιώντας εκ νέου πως μια νέα επίθεση των ΗΠΑ θα μπορούσε να λάβει χώρα μέχρι τις αρχές της επόμενης εβδομάδας εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου. «Λοιπόν, εννοώ, δυο-τρεις ημέρες, ίσως την Παρασκευή, το Σάββατο, την Κυριακή… ίσως στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, επειδή δεν μπορούμε να τους επιτρέψουμε να έχουν πυρηνικά όπλα», είπε ο Τραμπ.
Σε ανάλογο ύφος απαντά η Τεχεράνη
Την ίδια στιγμή, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, υποστήριξε ότι η Τεχεράνη είναι «έτοιμη να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε στρατιωτική επιθετικότητα».
Επίσης, ο Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, τόνισε ότι «η ισχύς είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει» ο Τραμπ. Σημείωσε επίσης ότι ο «δισταγμός» του Αμερικανού προέδρου να εξαπολύσει νέα επίθεση «έχει τις ρίζες του σε μια πραγματικότητα», καθώς «γνωρίζει ότι οποιαδήποτε κίνηση εναντίον του Ιράν σημαίνει αντιμετώπιση μιας αποφασιστικής στρατιωτικής απάντησης και ενός ενωμένου έθνους».
Οι φόβοι για ύφεση
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει σε τεντωμένο σχοινί, με τους διπλωμάτες να καλούνται να προβούν σε επιδέξιους χειρισμούς προκειμένου να μην πάρει φωτιά ξανά η περιοχή. Παραμένουν επίσης μπλοκαρισμένα τα Στενά του Ορμούζ, από όπου −σε κανονικές συνθήκες− διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του LNG.
Οι επιπτώσεις του πολέμου (και κυρίως του κλεισίματος των Στενών) είναι ήδη ορατές και αναμένεται να επιδεινωθούν περαιτέρω, εάν δεν υπάρξει οριστική συμφωνία. Ο προβληματισμός είναι ιδιαίτερα έντονος στις ευρωπαϊκές χώρες λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας και των φόβων για ύφεση.
Το σκέφτεται το ΝΑΤΟ
Η οικονομική πίεση από τη διαφαινόμενη ενεργειακή κρίση φαίνεται να ωθεί το NATO προς πιο ενεργό στρατιωτικό ρόλο στον Περσικό Κόλπο. Όπως αναφέρει το πρακτορείο Bloomberg (επικαλούμενο ως πηγή, ανώτερο αξιωματούχο του ΝΑΤΟ), η Συμμαχία εξετάζει πλέον, για πρώτη φορά σοβαρά, το ενδεχόμενο να αναπτύξει ναυτικές δυνάμεις στο Ορμούζ, ώστε να προστατεύσει εμπορικά πλοία και ενεργειακές μεταφορές, σε περίπτωση που δεν αλλάξει η κατάσταση μέχρι τον προσεχή Ιούλιο.
Προφανώς, μια τέτοια συζήτηση διαφοροποιεί τα μέχρι στιγμής δεδομένα σχετικά με τη θέση του ΝΑΤΟ στη σύγκρουση. Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες απέφευγαν την άμεση εμπλοκή στη σύγκρουση και τόνιζαν πως θα δραστηριοποιηθούν όταν τερματιστεί οριστικά η σύγκρουση και επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία.
Επίσης, αν και ορισμένα κράτη-μέλη της Συμμαχίας φέρεται να υποστηρίζουν την αποστολή συνοδείας πλοίων, δεν συναινούν όλες οι χώρες σε αυτήν την επιλογή: και βεβαίως, απαιτείται ομοφωνία για να υπάρξει επίσημη αποστολή του NATO. Άλλες χώρες (όπως π.χ. η Ισπανία) έχουν εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή τους στον πόλεμο, ενώ άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρείχαν πιο διακριτικά υποστήριξη στις ΗΠΑ. Βρετανία και Γαλλία φέρεται να επεξεργάζονται ξεχωριστό ευρωπαϊκό σχέδιο ασφαλούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Πολιτική απόφαση τυχόν αποστολή
Πάντως, ο ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ, Άλεξους Γκρίνκιουιτς, διευκρίνισε ότι ενδεχόμενη αποστολή της στρατιωτικής συμμαχίας στα Στενά του Ορμούζ θα αποτελούσε πολιτική απόφαση.
«Οι συνθήκες υπό τις οποίες το ΝΑΤΟ θα εξετάσει το ενδεχόμενο να επιχειρήσει στα Στενά του Ορμούζ είναι τελικά μια πολιτική απόφαση», δήλωσε ο Γκρίνκιουιτς, μιλώντας στις Βρυξέλλες, όπου συναντήθηκε με αρχηγούς στρατιωτικών δυνάμεων από χώρες του ΝΑΤΟ.
