Γεννημένος το 1981 στην Αθήνα, με σπουδές στην Παιδαγωγική και στη μουσική, έχει δουλέψει ως δάσκαλος, ενώ υπήρξε ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος Empty Frame, με συμμετοχή στις πέντε πρώτες επίσημες κυκλοφορίες τους. Κυρίως, όμως, ο Αντώνης Βαβαγιάννης είναι γνωστός ως σχεδιαστής της σειράς κόμικς «Κουραφέλκυθρα», η οποία μετράει 17 χρόνια και πάνω από 10 εκδόσεις. Σήμερα δουλεύει ως γελοιογράφος στο News24/7, ως ραδιοφωνικός παραγωγός στο Nostos 100.6 και ως οικοδεσπότης του «Δεν Είναι Καν Κουίζ» podcast. Εκτός όλων αυτών, ο Αντώνης «Κουραφέλκυθρος» Βαβαγιάννης είναι ο τιμώμενος του φετινού Comicdom Con Athens (που ξεκίνησε χθες και ολοκληρώνεται αύριο, στην Τεχνόπολη), το οποίο κλείνει αισίως τα 20 χρόνια του. Με αυτή την αφορμή κουβεντιάσαμε μαζί του για τα κόμικς, και όχι μόνο.
Είσαι δάσκαλος, μουσικός και δημιουργός κόμικς. Υπάρχει κάποια ιδιότητα με την οποία ταυτίζεσαι περισσότερο ή όλα αυτά αλληλοσυμπληρώνονται;
«Αν με ρωτούσες όταν ήμουνα έφηβος και μέχρι τα 24-25 μου, θα σου ’λεγα χωρίς δεύτερη σκέψη ότι είμαι πάνω από όλα μουσικός. Μετά, όταν πια δούλευα σε σχολείο, έφτιαχνα τα Κουραφέλκυθρα κι έπαιζα στους Empty Frame, έδινα στον εαυτό μου τον τίτλο του “πολυατάλαντου”. Τώρα πια, η ζωή (ή η αδυναμία να τα κάνω όλα μαζί) τα ’φερε έτσι που θα έλεγα ότι είμαι πρωτίστως κομιξάς, κομίστας κομιξάκιας, σκιτσογράφος, comic artist ή τέλος πάντων όπως λες αυτούς που ζωγραφίζουν καραγκιοζάκια».
Είσαι ο δημιουργός της μακροβιότερης ελληνικής σειράς κόμικς και ταυτόχρονα ο πιο αναγνωρίσιμος κομιξάς στην Ελλάδα, μετά τον Αρκά. Είχες φανταστεί ποτέ για σένα αυτή την προοπτική;
«Καλά, μην τρελαθούμε! Είμαι αναγνωρίσιμος σε έναν μικρό κύκλο ανθρώπων ακόμα. Αν και υπάρχουν κόμικς μου που χάρη στα σόσιαλ μίντια φτάνουν σε εκατοντάδες χιλιάδες λογαριασμούς, στον αληθινό κόσμο εκεί έξω ακόμα με κοιτάζουν περίεργα όταν πω τη λέξη “Κουραφέλκυθρα”. Σε φεστιβάλ που πάω με τη Midnight Circus (τις μπύρες με τις οποίες συνεργάζομαι) συχνά μου ζητάνε να τους βάλω μια lager. Δεν έχω όμως παράπονο, σίγουρα έχω καταφέρει μετά από πολλά χρόνια να βρω το κοινό μου και γι’ αυτό είμαι πολύ ευγνώμων, γιατί είναι ένα πολύ υποστηρικτικό και φανατικό κοινό.
»Οταν ξεκινούσα, αν μου έλεγες ότι θα βγάλω ένα βιβλίο θα ήμουν υπερευχαριστημένος, σε καμία περίπτωση δεν θα φανταζόμουν ότι μια μέρα θα είχα στο δυναμικό μου κοντά στους 20 τίτλους. Να ’ναι καλά η Jemma Press και το socomic.gr που με εμπιστεύτηκαν όταν ξεκίνησα τα Κουραφέλκυθρα, κι ο Σπύρος ο Δερβενιώτης πιο πριν, που κάτι είδε στα σενάριά μου και μαζί φτιάξαμε τον “Φωτογράφο”. Α, και μην ξεχάσω και την Comicdom Press, που μαζί βγάλαμε το πρώτο – πρώτο τευχάκι των Κουραφέλκυθρων».
Είσαι ο φετινός τιμώμενος του Comicdom Con Athens, στην επέτειο των 20 χρόνων του. Το Comicdom σου έδειξε τι σημαίνεις εσύ για αυτό. Αλλά τι σημαίνει για εσένα το Comicdom;
«Η τιμή που μου έκαναν είναι τεράστια, γιατί το Comicdom είναι ο απόλυτος θεσμός των κόμικς στην Ελλάδα. Νιώθω ότι με το Comicdom κάπως μεγαλώσαμε μαζί. Στα πρώτα 2-3 χρόνια πήγαινα σαν ένας απλός επισκέπτης, αλλά σιγά σιγά μπήκα κι εγώ από “την άλλη πλευρά”, αυτή του δημιουργού. Οπως και κάθε comic artist αυτής της χώρας, το Comicdom με βοήθησε να βρω το κοινό μου και να βρω νόημα στο να βγάλω προς τα έξω αυτό που κάνω. Είναι και μεγάλη μου χαρά που μπορώ να αποκαλέσω τα παιδιά που διοργανώνουν αυτό το φεστιβάλ, φίλους μου».
Πώς ξεκίνησε η αγάπη σου για τα κόμικς; Σου αγόραζαν και σένα «μικιμάου» όταν ήσουνα μικρός;
«Ναι, κάθε εβδομάδα υπήρχε φρέσκια “Βαβούρα” στο σπίτι (γι’ αυτό και είναι μεγάλη χαρά μου που σήμερα γράφω στη νέα “Βαβούρα”), αλλά είχα και την τύχη να “κληρονομήσω” από τον μεγαλύτερο αδερφό μου τη συλλογή με όλα τα Αστερίξ, Λούκι Λουκ και Ιζνογκούντ. Από τις πρώτες μου αναμνήσεις είναι να μου διαβάζει Αστερίξ ο πατέρας μου, πριν καλά καλά μάθω να διαβάζω. Οπότε μπορείς να πεις ότι ήμουν καταδικασμένος να αγαπήσω αυτό το μέσο».
Είναι τα πάντα διακωμωδήσιμα; Αναγνωρίζεις κάποια ηθική στο χιούμορ ή κάτι τέτοιο ταυτίζεται με τη «δικτατορία της πολιτικής ορθότητας»;
«Ολα είναι διακωμωδήσιμα κι όλα μπορούν να μπουν υπό κριτική. Αυτό που δεν μπορώ είναι αυτοί που ξεπουλάνε θέατρα κάνοντας χιούμορ που στρέφεται στον αδύναμο, αλλά όταν δεχτούν κριτική αρχίζουν και κλαίγονται. Ειδικά στην Ελλάδα είναι αστείο».
Ποια είναι η γνώμη σου για τον κατακλυσμό εικόνων, γελοιογραφιών, κόμικς και γραπτού λόγου που έχουν παραχθεί μέσω ΑΙ; Μπορεί να αντισταθεί η ανθρώπινη δημιουργικότητα ή έχουμε χάσει τη μάχη;
«Εδώ υπάρχει για μένα μια βασική παρανόηση, του τι είναι τέχνη και τι είναι content. Δυστυχώς είμαστε στην εποχή του content, και όταν ο άλλος μπορεί να παράγει με μηδενικό ταλέντο και μηδενική δουλειά εύκολο περιεχόμενο για εύκολα like, σε αυτό δεν μπορείς να ανταγωνιστείς. Στο τέλος της ημέρας όμως, αυτοί απλά παράγουν ένα τελικό προϊόν αλλά προσπερνάνε όλο το δημιουργικό κομμάτι. Δεν έχουν φτιάξει απολύτως τίποτα. Είναι σαν ο τύπος που χειρίζεται τον προτζέκτορα στο σινεμά να θεωρεί ότι γύρισε την Καζαμπλάνκα. Κι επιπλέον κάθε “δημιούργημά” τους είναι απλά μια κλοπή, χωρίς συναίνεση, ανθρώπινης δημιουργίας και τέχνης από μια μηχανή που εξυπηρετεί τα συμφέροντα των tech bros της Silicon Valley.
»Η χαρά της τέχνης όμως δεν είναι το αποτέλεσμα, ούτε η παραγωγή content, είναι η ίδια η δημιουργία. Τη χαρά που αντλώ από τα κόμικς δεν την παίρνω όταν ανοίξω το facebook και δω πόσα like πήρα, την παίρνω όταν έχω μια καλή ιδέα κι ανυπομονώ να βάλω το μολύβι στο χαρτί. Ομως δουλειές χάνονται στον τομέα μας από τις μηχανές που έκλεψαν τη δουλειά μας, γιατί στο τέλος ο καπιταλισμός θα προτιμήσει τη φτηνή και εύκολη λύση. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι που θα ενδιαφέρονται για την ανθρώπινη τέχνη. Η μεγαλύτερη ανησυχία μου είναι για τις επόμενες γενιές που θα μεγαλώσουν σ’ έναν κόσμο όπου έχουν έτοιμο τον μεσάζοντα που θα τους αποκόψει από τη δημιουργία και θα τους πάει κατευθείαν από την επιθυμία στο αποτέλεσμα, σε έναν κόσμο που αποζητά μόνο αποτελέσματα».
Τα τελευταία χρόνια καταπιάνεσαι και με την καθημερινή πολιτική γελοιογραφία (για το News24/7). Πώς είναι αυτή η εμπειρία για σένα, το να αντλείς δηλαδή χιούμορ από μια βάναυση επικαιρότητα που πρέπει να την παρακολουθείς συστηματικά;
«Παρακολουθούσα έτσι κι αλλιώς την επικαιρότητα, οπότε τώρα μπορεί να μαυρίζει καθημερινά η ψυχούλα μου, αλλά τουλάχιστον βγάζω λεφτά από αυτό» (γέλια).
Σύμφωνα με το γνωστό κλισέ, μια εικόνα ισούται με χίλιες λέξεις. Εκτός από δημιουργός κόμικς, όμως, χειρίζεσαι επίσης τον λόγο, π.χ. στα ραδιοφωνικά σου πόντκαστ. Με τι από τα δύο εκφράζεσαι πληρέστερα σε μια ψηφιακή εποχή που κατακλύζεται τόσο από την εικόνα, όσο και από την ακατάπαυστη φλυαρία;
«Δεν με απασχολεί ιδιαίτερα τι συμβαίνει στην εποχή μας, να σου πω την αλήθεια· εμένα πάντα η πυξίδα μου είναι να κάνω πράγματα που μου αρέσουν, να φτιάχνω κόμικς που θα διάβαζα και να κάνω εκπομπές ή podcast που θα άκουγα.
Το ραδιόφωνο ήταν επίσης κάτι το οποίο πάντα θα μου άρεσε να κάνω αλλά ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα μου δινόταν η ευκαιρία. Κι όλο αυτό έγινε σχεδόν τυχαία. Είχα πάει ως καλεσμένος στην εκπομπή Early Birds και τους άρεσε τόσο που μου πρότειναν να ξεκινήσω την επόμενη χρονιά με δική μου εκπομπή. Στην πραγματικότητα χρησιμοποιώ σαν τυράκι το χιούμορ μου για να πιάσω τους ακροατές στη φάκα του να ακούσουν μουσική που μου αρέσει».
Πώς θα ένιωθες αν ο πρόεδρος ενός κόμματος, ακόμη κι αν συμφωνούσες με αυτό, χρησιμοποιούσε σκίτσα σου στον κοινοβουλευτικό διαξιφισμό για να την «πει» στους πολιτικούς του αντιπάλους;
«Από τη στιγμή που το σκίτσο κυκλοφορεί εκεί έξω, αποκτά τη δική του ζωή, οπότε δεν θα με πείραζε. Εδώ έχει ποστάρει κόμικ μου ο Μπογδάνος, τι χειρότερο μπορεί να μου συμβεί;».
Αν μια μέρα ξυπνούσες και τα Κουραφέλκυθρα είχαν γίνει θρησκεία, θα δεχόσουν να αναγνωριστείς ως προφήτης της ή θα γινόσουν αιρετικός;
«Οι θρησκείες, οι προφήτες και κάθε μορφή αγιοποίησης, θρησκευτικής, ιστορικής ή και πολιτικής, μου προκαλούν απέχθεια. Η φάση θα κατέληγε σίγουρα στο να μου γράφουν: “γιατί μισείς τόσο πολύ τον Κουραφελκυθρισμό;”».
Τελικά, Αντώνη Βαβαγιάννη, σε έχει πατήσει Επιτάφιος τα Χριστούγεννα;
«Οχι, αλλά με έχει πλακώσει στο ξύλο κύκνος (η κονσέρβα)».
