Πώς θα προστατεύσουμε την ψυχική υγεία των νέων από το στρες και τα social media [βίντεο]

Τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα που συγκλόνισαν τη σχολική κοινότητα, και ευρύτερα την κοινωνία, έφεραν στην επιφάνεια, για άλλη μια φορά, κρίσιμα ερωτήματα. Πού σταματά η ανάγκη για ενημέρωση και πού ξεκινά ο σεβασμός στην ιδιωτικότητα; Πώς επηρεάζει τους νέους η δημόσια έκθεση ευαίσθητων πληροφοριών και πώς μπορούμε, ως σύνολο, να λειτουργήσουμε ως δίχτυ προστασίας;

Η ψυχολόγος και συστημική ψυχοθεραπεύτρια Μάιρα Ζαρέντη, με σημαντική εμπειρία σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες, μιλά στο Orange Press Agency για την ανάγκη μιας πιο «θωρακισμένης» αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών. Όπως τονίζει, σε στιγμές κρίσης η ηθική και η δεοντολογία οφείλουν να προηγούνται.

«Πρέπει να υπάρχει πολύ μεγάλη προσοχή στα προσωπικά δεδομένα τα οποία μοιράζονται δημοσίως», σημειώνει, τη στιγμή που ακόμη διαδίδονται από δεκάδες λογαριασμούς εξαιρετικά ευαίσθητες πληροφορίες από τα συμβάντα των τελευταίων ημερών.

«Δεν είναι θέμα που πρέπει να ρομαντικοποιείται»

Η σημασία να μην αντιμετωπίσουμε ελαφρά την καρδία ένα τόσο σοβαρό ζήτημα έχει να κάνει τόσο με τους ανθρώπους του στενού οικογενεικού περιβάλλοντος των παιδιών όσο και με πολλούς έφηβους και έφηβες που πιθανά βιώνουν αντίστοιχες ψυχικές δυσκολίες. «Μπορεί να έχουν περάσει στη φάση του αυτοκτονικού ιδεασμού ή να σκέφτονται να προβούν σε τέτοιες πράξεις, οπότε είναι πολύ σημαντικό να μην ρομαντικοποιείται όλο αυτό, να μην χρησιμοποιείται, ας το πούμε, με έναν τρόπο ότι είναι σοκαριστικό» προσθέτει.

Συμβάντα όπως αυτό των τελευταίων ημέρων πρέπει να λειτουργούν στην πραγματικότητα ως αφορμή ώστε να δοθεί η αρμόζουσα σημασία σε μια συζήτηση που θα αφορά την πρόληψη και θα οδηγήσει στις κατάλληλες ενέργειες: «Είναι η στιγμή να μιλήσουμε ανοιχτά για τις ανάγκες, για τη συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι νέοι αυτοί στη χώρα μας».

Ένα νευροβιολογικό «μεταίχμιο»

Η αρχή πρέπει να γίνει με την παραδοχή της ευαισθησίας που φέρει η εφηβεία και των λόγων που καθιστούν πιο ευάλωτη τη συγκεκριμένη περίοδο της ζωής μας. Όπως λέει η Μ. Ζαρέντη μιλάμε ουσιαστικά για ένα μεταίχμιο που αφορά «το πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή. Μιλάμε για μια πολύ μεγάλη αναζήτηση ταυτότητας, αμφισβήτηση της ταυτότητας πολλές φορές, επεξεργασία της σεξουαλικής ταυτότητας των ατόμων σε αυτή την ηλικία» υπογραμμίζει.

Αυτό που δεν είναι ευρύτερα γνωστό είναι ότι και σωματικά σημειώνεται η ίδια μετάβαση, καθώς «και σε νευροβιολογικό επίπεδο, ακόμη, ο εγκέφαλος δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως. Δηλαδή, τα σημεία του εγκεφάλου που αφορούν τις συναισθηματικές ρυθμίσεις, τη συναισθηματική επεξεργασία, δεν έχουν καν ολοκληρωθεί σε αυτή την ηλικία».

«Η εφηβεία είναι από μόνη της μία περίοδος ευαλωτότητας – μεγάλος στρεσογόνος παράγοντας οι Πανελλαδικές»

Σύμφωνα με τη Μ. Ζαρέντη η τάση στους εφήβους που αντιμετωπίζουν αγχώδεις και ψυχικές διαταραχές είναι αυξητική όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο: «Μιλάμε για μια φάση που το αίσθημα του ‘ανήκειν’, είναι πάρα πολύ ενεργό, οι έφηβοι και οι έφηβες ψάχνουν άτομα να ταυτιστούν, να συνυπάρχουν μαζί και είναι μια φάση που δυστυχώς τα τελευταία χρόνια ταυτίζεται με πάρα πολύ μεγάλη αύξηση και παγκόσμια, αλλά και στη χώρα μας, ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές, η συνοσηρότητα πολλών διαταραχών μαζί, καθώς υπάρχουν πάρα πολλές δυσκολίες σε ευρύτερο πλαίσιο που συνηγορούν όλες μαζί στο να κάνουν την εφηβεία ακόμη πιο ευάλωτη».

Συνεπώς, όπως αναφέρει, είναι εξαιρετικά κρίσιμο να αναγνωρίσουμε αφενός ότι η εφηβεία «είναι από μόνη της μια φάση ευαλωτότητας» και στη συνέχεια να αντιληφθούμε το πώς επιδρούν «μεγάλοι στρεσογόνοι παράγοντες όπως είναι και το ακαδημαϊκό στρες, όπως είναι δηλαδή οι Πανελλήνιες εξετάσεις σήμερα».

Κατά την ίδια, το σημαντικό για να μη φτάσει ένας άνθρωπος σε απόλυτο αδιέξοδο είναι να λειτουργήσει συνολικά η κοινωνία σαν ένα δίχτυ προστασίας:

«Να προσέχουμε τη ψυχική μας υγεία όπως πάμε να κάνουμε εξετάσεις αίματος»

Η Μάιρα Ζαρέντη στέκεται επίσης στη σημασία να αλλάξει και η σχέση μας με τη ψυχική υγεία. Η ίδια η πραγματικότητα είναι που καθιστά ξεκάθαρη την ανάγκη για αλλαγή νοοτροπίας. Η φροντίδα για τη ψυχική υγεία δεν συνιστά πολυτέλεια, αλλά είναι κομμάτι της υγείας μας και πρέπει να την προσεγγίζουμε με την ίδια μέριμνα «που πάμε να κάνουμε εξετάσεις αίματος».

«Όλα αυτά είναι πάρα πολύ σημαντικό να ειπώνονται σε έναν ενήλικα εμπιστοσύνης, είτε είναι γονέας είτε είναι εκπαιδευτικός, ώστε να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα στο να λάβουν ψυχολογική και πολλές φορές ψυχιατρική υποστήριξη, παιδοψυχιατρική υποστήριξη, είτε από δημόσιους δομές είτε από ιδιωτικές, ώστε να προλαμβάνονται τέτοιες αποτελέσματα. Οπότε πρέπει να δούμε την πρόληψη και το αγκάλιασμα της ψυχικής υγείας, όχι σαν πολυτέλεια αλλά σαν κομμάτι της υγείας μας, δηλαδή πώς πάμε να κάνουμε εξετάσεις αίματος. Με έναν τέτοιο τρόπο πρέπει να προσεγγίζουμε και την ψυχική υγεία και το αν είμαστε ή δεν είμαστε καλά» υπογραμμίζει κλείνοντας η Μάιρα Ζαρέντη.