Η Γιορτή της Μητέρας τιμάται την Κυριακή 10 Μαΐου 2026, καθώς στις περισσότερες χώρες, μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα, έχει επικρατήσει να γιορτάζεται τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.
Πίσω από τις ανθοδέσμες και τα οικογενειακά τραπέζια, η ιστορία της ημέρας είναι πολύ πιο σύνθετη και πολυεπίπεδη.
Αν και σήμερα η ημέρα έχει ταυτιστεί με λουλούδια, κάρτες και δημόσιες εκδηλώσεις αγάπης, η προέλευσή της ανιχνεύεται σε αρχαίες λατρείες της μητρότητας, σε ευρωπαϊκά θρησκευτικά έθιμα και στη σύγχρονη αμερικανική της καθιέρωση, με κεντρικό πρόσωπο την Άννα Τζάρβις.
Πότε γιορτάζεται η Γιορτή της Μητέρας
Η Γιορτή της Μητέρας γιορτάζεται κάθε χρόνο τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου σε πολλές χώρες, ακολουθώντας το αμερικανικό πρότυπο των αρχών του 20ού αιώνα. Για το 2026, η ημέρα πέφτει στις 10 Μαΐου, δίνοντας την ευκαιρία σε οικογένειες να τιμήσουν τη μητέρα μέσα από προσωπικές στιγμές.
Η επιλογή της ημερομηνίας συνδέεται με την Άννα Τζάρβις και τη μνήμη της μητέρας της, Ανν Ριβς Τζάρβις, που πέθανε τον Μάιο του 1905. Η πρώτη επίσημη εκκλησιαστική τελετή πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαΐου 1908 στο Γκράφτον της Δυτικής Βιρτζίνια, πριν η ιδέα εξαπλωθεί ευρύτερα στις ΗΠΑ.
Πώς τιμούσαν τις μητέρες
Πολύ πριν τη σύγχρονη μορφή της, οι κοινωνίες τιμούσαν τη μητρότητα μέσα από λατρείες της γονιμότητας και της φύσης. Στην αρχαία Ελλάδα, η μητρική αρχή συνδέθηκε με τη Γαία, τη μητέρα Γη, ενώ ιδιαίτερη θέση είχε και η Ρέα, σύζυγος του Κρόνου και μητέρα του Δία.
Αντίστοιχες παραδόσεις υπήρξαν και στη Ρώμη, με την Κυβέλη, τη Μεγάλη Μητέρα των θεών, να τιμάται μέσα από ανοιξιάτικες τελετές. Οι πρακτικές αυτές δεν ταυτίζονται με τη σημερινή γιορτή, αλλά αποτυπώνουν τη διαχρονική ανάγκη τιμής της μητρικής μορφής.
Μια διαφορετική ευρωπαϊκή εκδοχή αποτέλεσε το Mothering Sunday στη Βρετανία, που αρχικά σχετιζόταν με την επιστροφή στη «μητέρα εκκλησία». Με τον καιρό, το έθιμο απέκτησε οικογενειακό χαρακτήρα, καθώς εργαζόμενοι επέστρεφαν στα σπίτια τους για να δουν τις μητέρες τους.
Πώς ξεκίνησε η σύγχρονη μορφή της Γιορτής της Μητέρας
Η σύγχρονη μορφή της γιορτής συνδέεται με την Ανν Ριβς Τζάρβις και τα «Mothers’ Day Work Clubs», πρωτοβουλίες γυναικών που στόχευαν στη βελτίωση της υγιεινής και τη στήριξη των οικογενειών.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο ιστορικό πλαίσιο της δράσης της: «Η Ανν Ριβς Τζάρβις έβλεπε τη μητρότητα όχι μόνο ως προσωπικό ρόλο, αλλά και ως κοινωνική δύναμη. Οι μητέρες μπορούσαν να στηρίξουν η μία την άλλη, να ανταλλάξουν εμπειρίες και να συμβάλουν στη βελτίωση της κοινότητας.»
Μετά τον θάνατο της μητέρας της, η Άννα Τζάρβις καθιέρωσε την πρώτη μεγάλη τελετή στις 10 Μαΐου 1908 στο Γκράφτον της Δυτικής Βιρτζίνια, επιλέγοντας το λευκό γαρύφαλλο ως σύμβολο καθαρότητας και αφοσίωσης. Η επιλογή της χρήσης του “Mother’s” σε ενικό είχε προσωπικό χαρακτήρα, τονίζοντας τη σχέση κάθε ανθρώπου με τη δική του μητέρα.
Το 1914, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Γούντροου Γουίλσον καθιέρωσε επίσημα τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου ως εθνική ημέρα τιμής προς τις μητέρες, γεγονός που συνέβαλε στη διεθνή διάδοση της γιορτής.
Ωστόσο, η ίδια η Άννα Τζάρβις αργότερα αντιτάχθηκε στην εμπορευματοποίηση της ημέρας, θεωρώντας ότι αλλοιώνει το αρχικό της νόημα.
«Η μεγάλη ειρωνεία στην ιστορία της Γιορτής της Μητέρας είναι ότι η ίδια η Άννα Τζάρβις, η οποία αγωνίστηκε για την καθιέρωσή της, αργότερα στράφηκε εναντίον της μορφής που πήρε.»
Στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η γιορτή συνδέθηκε αρχικά με την Υπαπαντή στις 2 Φεβρουαρίου, με παράλληλη εορταστική πρακτική από το 1929. Από τη δεκαετία του 1960 και μετά, όμως, επικράτησε η δυτική εκδοχή της δεύτερης Κυριακής του Μαΐου.
Σήμερα, η Γιορτή της Μητέρας έχει διαφορετικές εκφάνσεις σε κάθε χώρα, από οικογενειακά τραπέζια μέχρι ψηφιακές αφιερώσεις. Παρά τις διαφοροποιήσεις, διατηρεί έναν κοινό πυρήνα: την αναγνώριση της μητρότητας ως σχέσης φροντίδας και συναισθηματικής παρουσίας.
