Οι ετοιμασίες για την «Ξαστεριά» με τη φωνή του Γιώργου Βότση

Με τον Γιώργο Βότση γνωριστήκαμε τη δεκαετία του ’60. Στο πρώτο μισό αυτής της δεκαετίας μάθαμε πολλά μέσα στους κοινούς, δημοκρατικούς αγώνες. Και στο δεύτερο μισό –από τη δικτατορία και μετά– εμπλουτίσαμε τις εμπειρίες μας στο εξωτερικό, σε έναν πλανήτη σε αναβρασμό, απ’ όπου ανασύρθηκαν ξεχασμένα οράματα και λέξεις. Οπως η λέξη «επανάσταση», όπως η λέξη «σοσιαλισμός».

Μια από τις πρώτες μέρες του πραξικοπήματος του 1967 βρήκαμε τρόπο, ο Γιώργος κι εγώ, και συναντηθήκαμε, τηρώντας όλους τους συνωμοτικούς κανόνες, μέσα στο σούρουπο, μπροστά στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Στο άγαλμα του Ξυλοθραύστη.

Ανταλλάξαμε ιδέες. Να οργανώσουμε μια μικρή διαδήλωση; Να βρούμε έναν πολύγραφο; Να ρίξουμε μια βόμβα, κάπου μακριά από κόσμο; Μέσα σε τρεις κουβέντες, σ’ αυτή τη συνάντηση, πρόβαλαν οι αναζητήσεις που απασχόλησαν το αντιστασιακό κίνημα όλα τα χρόνια που ακολούθησαν.

Ο Γιώργος, έμαθα μετά, συγκρότησε έναν από τους πρώτους πυρήνες του Πατριωτικού Μετώπου, με τον Μίκη. Εξαφανίστηκε. Σωστά. Ετσι έπρεπε. Εγώ όμως έγινα τακτικός αποδέκτης των εντύπων του Μετώπου, που κάποια από αυτά ίσως να τα είχε συντάξει ο ίδιος.

Ξαναβρεθήκαμε δυο χρόνια αργότερα στο Λονδίνο, όπου πήγα κάποιες φορές, καθώς γύριζα -με έδρα τη Ρώμη- σαν «σβούρα» την Ιταλία και τη μια χώρα μετά την άλλη, σε τρεις ηπείρους, εκπροσωπώντας μία από τις ομάδες αντίστασης που φύτρωναν παντού.

Ενα μελίσσι οι ιδέες. Πηγαινοέρχονταν. Κι εμείς τις μεταδίδαμε και τις διαδίδαμε αλλά, καμιά φορά, (ο δογματισμός ένεκεν)… τσιμπιόμαστε και λίγο μεταξύ μας. Τα έχει αυτά –άλλοτε λίγο, άλλοτε πολύ– η Αριστερά. Αλλά και η πολιτική γενικότερα.

Εμείς, στη Ρώμη, είχαμε το περιοδικό «Πολιτική» και την εφημερίδα «Τα Αλλα Νέα». Με την προτροπή και βοήθεια κάποιων Ελλήνων από την Αμερική «οι της Ρώμης» αποφασίσαμε στα τέλη του 1969 να υλοποιήσουμε ένα σχέδιο που μας πρότειναν κάποιοι Ιταλοί φίλοι, που είχαν και τη σχετική τεχνογνωσία.

Να λειτουργήσουμε έναν παράνομο ραδιοφωνικό σταθμό στην Ιταλία, συγκεκριμένα στο Μπάρι, με ένα σύστημα που δεν θα μπορούσαν να εντοπίσουν τα ραδιογωνιόμετρα της ιταλικής αστυνομίας.

Ο σταθμός θα μετέδιδε στα ελληνικά και η εμβέλειά του θα κάλυπτε τις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας.

Ποιος θα μπορούσε να συμβάλει σε αυτό το εγχείρημα περισσότερο από κάθε άλλον;

Ο Γιώργος Βότσης.

Αντε, λοιπόν, πάλι στο Λονδίνο.

Ταξίδεψα με έναν φίλο δυο μέρες και ένα βράδυ, από τη Ρώμη με τρένο, με όλους –ακόμα μια φορά– τους κανόνες της παρανομίας. Στόχος μας, να δούμε έναν και μόνο άνθρωπο.

Ο Γιώργος είπε «ναι» πριν καν καλά καλά του πούμε αναλυτικά την πρόταση.

Δώσαμε και όνομα στον σταθμό. «Ξαστεριά».

Την άλλη μέρα επιστροφή· για τις προετοιμασίες.

Ακολούθησαν δυο μήνες με προσχέδια, ταξίδια στο Μπάρι με ψεύτικα ονόματα και προσεκτικές επαφές, για να συναντήσουμε τους τεχνικούς αυτουργούς του εγχειρήματος. Και για συζήτηση όλων των λεπτομερειών. Πάλι και πάλι.

Πρέπει να ήταν Μάρτιος του 1970, όταν ήρθε ο Γιώργος στη Ρώμη. Τον βάλαμε σ’ ένα δωμάτιο –ειδικά ετοιμασμένο–, όχι στα σπίτια μας, και άρχισε να δουλεύει. Να γράφει την πρώτη εκπομπή και τις επόμενες. Κάναμε πρόβες. Πώς θα συλλέγονται οι ειδήσεις, πώς θα έφταναν στον Γιώργο, πώς θα μαγνητοφωνούνταν η εκπομπή, πώς θα ταξίδευε αυτή στο Μπάρι.

Το όνειρο κάθε αντιδικτατορικού κόμματος ή κινήματος πλησίαζε να γίνει πραγματικότητα.

Μια λιτή ανακοίνωση, και η πρώτη εκπομπή -το πρώτο κάλεσμα- ετοιμάστηκε. Στάλθηκε στον πολύγραφο. Πρόβαρε την πρώτη εκπομπή ο Γιώργος, μ’ αυτή τη δυνατή, γεμάτη, αλλά και κρυστάλλινη φωνή.

Ομως, όπως αρκετές φορές άλλωστε μπορεί να συμβεί, το σχέδιο αναβλήθηκε. Ματαιώθηκε. Οι Ιταλοί επικαλέστηκαν αναπάντεχα, συγκεκριμένα, ανυπέρβλητα μας είπαν, εμπόδια. Κάτι δεν λειτούργησε σωστά. Που έβαλε σε κίνδυνο το όλο σχέδιο. Ποτέ δεν μας είπαν τι.

Το θέμα –θέλοντας και μη– έκλεισε.

Ο Γιώργος γύρισε στο Λονδίνο.

Ομως στα αρχεία που κρατώ από εκείνη την εποχή, η φωνή της «Ξαστεριάς» είναι φυλαγμένη, σαν ζωντανό πουλί, έτοιμο πάλι να πετάξει.

Με τον Γιώργο την τελευταία περίοδο είχαμε χαθεί. Τον πήρα εγώ πριν από περίπου δύο χρόνια και του είπα για το κείμενο της πρώτης εκπομπής της «Ξαστεριάς».

Χάρηκε πολύ. Δεν είχε ο ίδιος κάποιο αντίτυπό της.

Συμφωνούσε απόλυτα –μου είπε– να τη φέρουμε στο φως.

Του υποσχέθηκα ότι θα το κάνω.

Αργησα.

Η ανακοίνωση

Στην 59η επέτειο του χουντικού πραξικοπήματος και ενάμιση μόλις μήνα από τον θάνατο του Γιώργου Βότση, δημοσιεύουμε το παλικαρίσιο κάλεσμά του που θα μεταδιδόταν από τον ραδιοσταθμό «Ξαστεριά» με το οποίο θα καλούσε τους Ελληνες να ξεσηκωθούν για την πτώση της χούντας.

Στις …(*) άρχισε τις εκπομπές του ο παράνομος ελληνικός ραδιοσταθμός «ΞΑΣΤΕΡΙΑ». Σε ειδική εκπομπή του, που επαναλήφθηκε πολλές φορές επί μία εβδομάδα, προανήγγειλε ότι από τις …(*) θα μεταδίδεται καθημερινά (εκτός Σαββάτου και Κυριακής) στις 9.30 μ.μ. ώρα Ελλάδος. Η ημίωρη εκπομπή του θα μεταδίδεται σε μήκος κύματος 34 μέτρων ή σε συχνότητα 8080 χιλιοκύκλων.

Στην ειδική εκπομπή της η «ΞΑΣΤΕΡΙΑ» διεκήρυξε ότι τάσσεται στην υπηρεσία:

● Της Αντίστασης για τη συντριβή της στρατοκρατικής τυραννίας.

● Του Αγώνα για τη ριζική λύση του ελληνικού κοινωνικού προβλήματος.

● Της Επανάστασης για τη Λαϊκή Εξουσία και τον Σοσιαλισμό.

Μετέδωσε, επίσης, την ακόλουθη προγραμματική διακήρυξη:

Ελληνες,

Πλησιάζει το συμπλήρωμα τριών χρόνων από τη νύχτα της 21ης Απριλίου 1967, που έφερε τους στρατοκράτες στην εξουσία.

Στα τρία αυτά χρόνια δικτατορίας αποσαφηνίστηκε η φύση του καθεστώτος της χούντας, γκρεμίστηκαν είδωλα και θεσμοί, διαλύθηκαν ψευδαισθήσεις και αυταπάτες, άρχισαν να αποκαλύπτονται όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τη νεοελληνική τραγωδία.

Η δικτατορία επιβλήθηκε από τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και το ΝΑΤΟ, στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν τα στρατιωτικά και οικονομικά τους συμφέροντα στη νευραλγική περιοχή της Αν. Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Επιβλήθηκε την κατάλληλη ακριβώς στιγμή, όταν η πολιτική αποσύνθεση και οι αντιθέσεις στους κόλπους της ελληνικής αστικής τάξης είχαν κορυφωθεί και το εργατικό κίνημα της χώρας –μακρόχρονα αποπροσανατολισμένο και προκαταβολικά αφοπλισμένο από μια πολιτική ηττοπάθειας– ήταν ανίκανο να αντιτάξει οποιαδήποτε αντίσταση.

Στηριγμένοι αποκλειστικά στα ξένα όπλα και μονοπώλια και στην ντόπια ολιγαρχία και πλαισιωμένοι από τους γλοιώδεις υπηρέτες κάθε εξουσίας και τον παρακρατικό υπόκοσμο της νεοφασιστικής Δεξιάς, οι συνταγματάρχες επιδιώκουν με τη βία να χτίσουν «τη νέα τάξη πραγμάτων». Ανίκανοι, από τη φύση τους, να αντιμετωπίσουν τα μεγάλα προβλήματα του τόπου, προσπαθούν απεγνωσμένα να μεταθέσουν χρονικά την επερχόμενη οικονομική κρίση με ξένα δάνεια υπό οποιουσδήποτε όρους ενώ, παράλληλα, παραχωρούν σκανδαλώδη προνόμια στα ξένα μονοπώλια και το ντόπιο κεφάλαιο. Η οικονομική στασιμότητα κι ο μαρασμός, η ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων, ο πνευματικός σκοταδισμός και η στρατοκρατική και αστυνομική καταπίεση χαρακτηρίζουν τα τρία χρόνια της δικτατορίας.

Ωστόσο, η χούντα παραμένει στην εξουσία διαψεύδοντας οικτρά όσους οραματίζονταν μεταφυσικά τον βίο της βραχύ. Και θα παραμείνει – με την ίδια ή πιο εξωραϊσμένη μορφή […]

(Σελίδα 2)

Αλλά το ρολόι της Ιστορίας δεν σταμάτησε για την Ελλάδα στις 21 Απριλίου 1967. Αντίθετα, το στρατοκρατικό πραξικόπημα, με το ξεθεμελίωμα των πάντων και το ισχυρό τράνταγμα και την αφύπνιση συνειδήσεων που επέφερε, πρόβαλε επιτακτικά την ανάγκη να αναζητηθούν τα βαθύτερα αίτια και της νέας ήττας και να χαραχτούν, με τόλμη κι ευθύνη, νέοι δρόμοι για τη ριζική λύση του κοινωνικού μας προβλήματος.

Σιγά σιγά άρχισαν να διαλύονται οι καλλιεργημένες από τους πολιτικάντηδες και έντεχνα ενισχυμένες από τη χούντα αυταπάτες ότι τάχα θα μας σώσουν:

● Είτε κάποια μαγική ενότητα όλων των πολιτικών δυνάμεων και κομμάτων υπό την ηγεσία του Καραμανλή, ή και του Κωνσταντίνου, ή κάποιου άλλου «μεσσία».

● Είτε οι «καλοί» Αμερικανοί του Λευκού Οίκου και του Στέητ Ντηπάρτμεντ, που θα υπερισχύσουν των «κακών» Αμερικανών του Πενταγώνου και της CIA.

● Είτε η Δυτικοευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, με μοχλούς πίεσης το Συμβούλιο της Ευρώπης, την Κοινή Αγορά, ή και το ίδιο το ΝΑΤΟ.

(Σελίδα 3)

Συνεχώς μεγαλύτερα τμήματα του λαού συνειδητοποιούν ότι κανένας «μεσσίας» και καμιά ξένη βοήθεια ή επέμβαση δεν θα ρίξει τη χούντα κι ότι ο αγώνας για την ανατροπή της και τη ριζική αλλαγή θα είναι σκληρός και δύσκολος, τραχύς και μακρόχρονος, θα είναι υπόθεση αποκλειστικά του λαού μας, με την πολύτιμη αλλά επικουρική πάντοτε συμπαράσταση του διεθνούς εργατικού κινήματος.

Ελληνες,

Ο ραδιοφωνικός σταθμός «Ξαστεριά» δημιουργήθηκε για να υπηρετήσει αυτές ακριβώς τις δυνάμεις.

Η «Ξαστεριά»:

● Δεν ανήκει και δεν ελέγχεται από κανένα κόμμα, οργάνωση ή ομάδα, είτε από ξένη δύναμη.

● Δεν εκφράζει το πρόγραμμα ή την πολιτική κανενός από τα πολιτικά ή αντιστασιακά σχήματα. Δεν προβάλλει και δεν δέχεται ότι υπάρχουν καταξιωμένες ηγεσίες.

● Δεν δίνει έτοιμες συνταγές –που δεν υπάρχουν και δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν– για τις συγκεκριμένες μορφές πάλης ή για το μοντέλο της αυριανής ελληνικής κοινωνίας, σε όλες τους τις λεπτομέρειες.

(Σελίδα 4 )

Η «Ξαστεριά», που λειτουργεί μέσα σε τρομακτικές τεχνικές δυσκολίες και κινδύνους, φιλοδοξεί […]

Προς τον σκοπό αυτό, απευθύνεται βασικά στην εργατική τάξη και τους ταξικούς συμμάχους της και ειδικότερα στη νέα γενιά, που αποτελεί σήμερα, στις ιδιαίτερες ελληνικές συνθήκες, την πιο αξιόμαχη δύναμη.

Αμεσα, η «Ξαστεριά» τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ της Αντίστασης κατά του στρατοκρατικού καθεστώτος, με όλες τις μορφές και σε όλα τα επίπεδα.

Η «Ξαστεριά» βλέπει κι ενισχύει την αντίσταση όχι σαν ένα τραπουλόχαρτο στην πράσινη τσόχα του πολιτικού παζαριού, αλλά σαν αποφασιστικό στοιχείο της επαναστατικής διαδικασίας.

Υπό την έννοια αυτή θεωρεί ότι η επανάσταση στην πατρίδα μας, για τη λαϊκή Εξουσία και τον Σοσιαλισμό, αντικειμενικά έχει ήδη αρχίσει. Κι αυτή τη φορά, το συνταίριασμα της ψύχραιμης επαναστατικής σκέψης με την αποφασιστική επαναστατική δράση θα φέρει τη νίκη. Αρκετά το ελληνικό εργατικό κίνημα χαρακτηρίστηκε και χαρακτηρίζεται διεθνώς σαν το κίνημα των ηρώων και των μαρτύρων. Είναι καιρός να γίνει κίνημα συνειδητών επαναστατών, που ξέρουν να αγωνίζονται, να θυσιάζονται, αλλά και να νικούν. […]

(Σελίδα 5)

(…)χρόνια ακόμη, όσο δεν της αντιπαρατίθεται, δεν την αντιμάχεται υπολογίσιμη δύναμη, που θα διεκδικήσει αποφασιστικά την εξουσία. Ο ελληνικός λαός βρέθηκε από την αρχή και παραμένει στη συντριπτική του πλειονότητα αντίθετος προς τη δικτατορία.

Αρνείται να υποταχτεί, να συμβιβαστεί, να συνεργαστεί με τους στρατοκράτες. Αλλά η αντίθεσή του, τρία χρόνια τώρα, παραμένει παθητική, δεν προσλαμβάνει τη μορφή μαζικής, ενεργητικής αντίστασης. Νιώθοντας –για μια φορά ακόμη–προδομένος από κόμματα και ηγεσίες, προδομένος από τους περιλάλητους «φυσικούς» του συμμάχους, αρνείται να χύσει ξανά το αίμα του στη σκακιέρα του πολιτικαντισμού, να οδηγηθεί σε ένα νέο μακέλεμα χωρίς σκοπό – σε μία νέα ήττα.

Μετά το βασιλικό πραξικόπημα και την προδομένη ιουλιανή αντίσταση και κυρίως, την επομένη της 21ης Απριλίου, είδε να σωριάζονται με πάταγο οι γίγαντες με τα ξύλινα πόδια, στους οποίους στήριζε μέχρι τότε τις ελπίδες του.

Και όταν τα υπολείμματα του παλαιοκομματισμού βγήκαν πάλι να τον καλέσουν σε αντίσταση, συνάντησαν την άρνησή του. Ο δοκιμαζόμενος από τη στρατοκρατική τυραννία ελληνικός λαός κλείνει τα αυτιά του στα ηχηρά κηρύγματα για κάποια περίεργη «πανεθνική αντίσταση», που θα οδηγούσε τάχα από κάποια πονηρά μονοπάτια στο νεφέλωμα της «αληθούς δημοκρατίας» και της «εθνικής αναγεννήσεως» – με ή χωρίς βασιλιάδες, αλλά σίγουρα με Αμερικανούς και Νατοϊκούς αφέντες, με κοινοβουλευτισμό κι «εκμοντερνισμένο» καπιταλισμό και με τον παλαιοκομματισμό ξανά εδραιωμένο στην εξουσία […]

*Θα συμπληρωνόταν η ημερομηνία έναρξης της λειτουργίας του σταθμού