Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) έδωσε στο φως της δημοσιότητας 123 έγγραφα, συνολικής έκτασης περίπου 2.000 σελίδων που καλύπτουν την περίοδο 1953-1959. Πρόκειται για δελτία πληροφοριών, αναλύσεις και εκτιμήσεις κυρίως για το ΚΚΕ, την δράση του και τα μέλη του.
Αυτά τα έγγραφα αντικατοπτρίζουν την ιστορική και πολιτική κατάσταση της εποχής τους, η οποία διαμορφωνόταν από το κλίμα του Ψυχρού Πολέμου και την έντονα διχαστική μετεμφυλιακή ατμόσφαιρα στην Ελλάδα.
Κρίσιμη η δεκαετία του 1950, ήδη από τον Αύγουστο του 1949 έχει λήξει ο εμφύλιος πόλεμος, περίπου 54 χιλιάδες έχουν βρεθεί στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και την Σοβιετική Ένωση. Στην Ελλάδα δημιουργήθηκε η ΕΔΑ τον Αύγουστο του 1951 ενώ είχε προηγηθεί η ίδρυση της Δημοκρατικής Παράταξης (ΔΠ) το 1950.
Η ΕΔΑ αποτέλεσε την νόμιμη έκφραση του παράνομου ΚΚΕ έως το 1967. Όπως φαίνεται από τα αποχαρακτηρισθέντα έγγραφα της ΚΥΠ το ΚΚΕ ήταν στη σφαίρα των ενδιαφερόντων της, όχι μόνο στο πλαίσιο της στενής παρακολούθησης, αλλά και της ανάλυσης και των προτάσεων για την αποδόμηση του ΚΚΕ και της ΕΔΑ. Στα έγγραφα παρατηρείται η φρασεολογία της εποχής που κατοπτρίζει την ιδεολογία της ΚΥΠ, χρησιμοποιεί όρους όπως «ξενοκίνητο ΚΚΕ», «αντεθνική και επαναστατική δράσις», οι «εθνικόφρονες» vs «κομμουνιστές», «συμμοριτοπόλεμος». Η αντικομμουνιστική προπαγάνδα ταυτίζει τον κομμουνισμό με την εθνική προδοσία με αποτέλεσμα να νομιμοποιεί την καταστολή με αφορμή την «εθνική απειλή». Η χρήση αυτών των φράσεων, και μάλιστα σε ένα εσωτερικό κείμενο, αποδεικνύει πόσο βαθιά είχε διαπεράσει αυτή η ιδεολογία τον κρατικό μηχανισμό.
ΚΥΠ – Ιούλιος 1953 – «ΕΔΑ και ΚΚΕ».
Η πολιτική ηγεσία του ΚΚΕ, που βρίσκεται στο «παραπέτασμα» δημιούργησε την ΕΔΑ ώστε να υπάρχει μία νόμιμη πολιτική οργάνωση. Η ΕΔΑ καθοδηγείται από παράνομο κλιμάκιο του ΚΚΕ που βρίσκεται στην Ελλάδα. Αυτό πιστοποιείται από τα αρχεία και τους ασύρματους που κατάσχεσε η ασφάλεια, όπου στα αρχεία αναγράφονταν οδηγίες του ΚΚΕ προς την ΕΔΑ. Η ΕΔΑ φορά μία δημοκρατική αμφίεση, ένα προσωπείο και δραστηριοποιείται σε προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας τα οποία προκάλεσε η «αντεθνική και επαναστατική δράσις του ξενοκίνητου ΚΚΕ».
Πώς θα περιορίσουμε την δράση του κομμουνισμού;
Η ΚΥΠ διαπιστώνει πως υπάρχει πρόβλημα ΕΔΑ, κυρίως κιόλας από την ανακίνηση του θέματος λόγω σχετικής αρθρογραφίας από ημερήσιες εφημερίδες.
Η «Βραδυνή» σε άρθρο της ζητούσε την διάλυση της ΕΔΑ και να διακοπεί η κυκλοφορία της εφημερίδας της «Αυγή». Αντίθετα η «Εστία» σε άρθρο της ζήτησε όχι μόνο να μην διαλυθεί η ΕΔΑ αλλά να νομιμοποιηθεί και το ΚΚΕ γιατί μόνο έτσι μπορεί να απομονωθεί από τις μάζες. Το άρθρο της «Εστίας» για νομιμοποίηση του ΚΚΕ, το στήριξε με άρθρα της στην «Αυγή» και η ΕΔΑ.
Η ΚΥΠ αναφέρει τρεις προτάσεις:
- Να νομιμοποιηθεί το ΚΚΕ
- Να διαλυθεί η ΕΔΑ και
- Να παραμείνει η κατάσταση ως έχει.
Νομιμοποίηση ΚΚΕ. Η άποψη που ζητά τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ, απορρίπτεται από την ΚΥΠ. Η νομιμοποίηση του ΚΚΕ δεν σημαίνει και αυτόματη διάλυση της ΕΔΑ. Οπότε ενδέχεται να υπάρχουν δύο κόμματα. Ακόμη και αν το ΚΚΕ διαλύσει την ΕΔΑ, είναι πολύ πιθανό να δημιουργηθεί μία πιο ισχυρή οργάνωση «Εθνικού Μετώπου» ή «Πανδημοκρατικού Μετώπου».
Η νομιμοποίηση του ΚΚΕ θα αναπτερώσει το ηθικό τους ενώ θα αποθαρρυνθούν και απογοητευθούν οι εθνικόφρονες.
Διάλυση της ΕΔΑ. Η ΚΥΠ αναφέρει πως έχει αποδειχθεί ότι ο κομμουνισμός θα πληγεί μόνο με ένα μακρόπνοο σχέδιο το οποίο θα δουλεύεται στον λαό. Έχει διαπιστωθεί πως με τη βία δεν μπορεί να αποδομηθεί και διαλυθεί. Η διάλυση της ΕΔΑ δεν ενδείκνυται διότι θα δημιουργήσει δυσχέρειες στην κυβέρνηση, θα μας κατηγορήσει, ισχυρίζεται η ΚΥΠ, ο διεθνής κομμουνισμός και θα δημιουργηθεί τέτοιο κοινωνικό πρόβλημα που μάλλον θα ευνοήσει τον κομμουνισμό. Και τέλος, μπορεί να προκαλέσει τέτοιες αντιδράσεις ώστε να συσπειρωθούν ακόμη περισσότεροι γύρω από την ΕΔΑ. Η ΚΥΠ παραδέχεται και τη βία που άσκησε, αλλά και ότι η βία τελικά δεν απέδωσε, ενώ όπως θα δούμε παρακάτω, προτείνει πάλι καταστολή στο όργανο της ΕΔΑ την «Αυγή».
Διατήρηση της παρούσας κατάστασης. Η ΚΥΠ αναγνωρίζει πως η ΕΔΑ εργάζεται και σημειώνει επιτυχίες. Και αυτό γιατί της παρέχεται ελευθερία κινήσεων. Κατά τη διάρκεια του «συμοριτοπολέμου» το ΚΚΕ έχασε τη δύναμή του και τώρα επιθυμεί μέσω της ΕΔΑ να διαβρώσει τον κρατικό μηχανισμό.
Τι προτείνει η ΚΥΠ
Να παρθούν μέτρα για τον περιορισμό της ΕΔΑ. Να βρεθεί τρόπος ώστε να μηνυθεί* η «Αυγή»** με αφορμή άρθρα αντεθνικού περιεχομένου. Με αυτό τον τρόπο θα μειωθεί η δράση της. Επίσης να της επιβληθούν χρηματικά πρόστιμα και να πραγματοποιηθούν προσωρινές διακοπές της κυκλοφορίας της. Το γεγονός ότι οι προτάσεις της ΚΥΠ για διώξεις της «Αυγής» υλοποιήθηκαν στην πράξη – με δεκάδες μηνύσεις και δικαστικές διώξεις – αποδεικνύει ότι το έγγραφο δεν ήταν απλώς θεωρητικές αναλύσεις αλλά οδηγός πολιτικής δράσης.
Η ΚΥΠ καθοδηγεί τις υπηρεσίες του κράτους στο πως πρέπει να μελετήσουν την κομμουνιστική προπαγάνδα και να εφαρμόσουν ένα μακρόπνοο σχέδιο που θα επηρεάσει τον ελληνικό λαό, με προβολές ταινιών, ομιλίες, ραδιόφωνο και όποιο άλλο μέσο είναι πρόσφορο.
Καταλήγει πως ο σκοπός είναι να δημιουργηθούν τέτοιες προϋποθέσεις ώστε να επιτευχθεί η διάλυση της ΕΔΑ και να διακοπεί η κυκλοφορία της εφημερίδας τους.
Κατακλείδα ή «δημοκρατία υπό όρους»
Το έγγραφο της ΚΥΠ αποκαλύπτει την ουσία του μετεμφυλιακού ελληνικού κράτους τρία χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου. Υπερασπίζεται μία δημοκρατία που αποκλείει τους ηττημένους εκ των προτέρων. Θεωρεί «πρόβλημα» τη νόμιμη πολιτική δραστηριότητα, απειλή τις επιτυχίες της ΕΔΑ. Παράλληλα σχεδιάζει τον έλεγχο του δημόσιου λόγου, καταστρώνει σχέδια για διώξεις της «Αυγής» και πρόστιμα. Παραδέχεται την αποτυχία της βίας αλλά συνεχίζει να την εφαρμόζει.
Το έγγραφο κατατίθεται ως μαρτυρία μιας «δημοκρατίας υπό όρους», όπου η πολυφωνία επιτρεπόταν μόνο εντός των αποδεκτών ιδεολογικών ορίων. Μια δημοκρατία που φοβόταν τον ίδιο της τον λαό.
*«Η Αυγή», βρέθηκε αντιμέτωπη με δεκάδες μηνύσεις από την αστυνομία, ωστόσο συνέχισε να κυκλοφορεί -παρ’ όλο που οι διώξεις εναντίον μελών και στελεχών της Αριστεράς εντάθηκαν- μέσα σε ένα ασφυκτικό κλίμα καταστολής και φόβου.
** Η εφημερίδα «Αυγή» ξεκίνησε ως εβδομαδιαία έκδοση τον Αύγουστο του 1952 και εξελίχθηκε γρήγορα σε καθημερινή εφημερίδα, λειτουργώντας για δεκαπέντε χρόνια ως το κύριο δημοσιογραφικό όργανο της ΕΔΑ μέχρι το κλείσιμό της από τη δικτατορία. Μετά τη μεταπολίτευση, η εφημερίδα επανεκδόθηκε υπό τη σκέπη των ανανεωτικών αριστερών δυνάμεων.
Η Ελένη Νικολαΐδου είναι δρ Ιστορίας.
-320x213.jpg)
