Ο Θωμάς Σίδερης επιστρέφει στην αιματοβαμμένη προσφυγική Κοκκινιά και αναζητά πληροφορίες για τη δράση των Ταγματασφαλιτών και συνεργατών των ναζί, που έπνιξαν με αίμα τις γειτονιές της. Η μάχη της Κοκκινιάς και το Μπλόκο σημάδεψαν για πάντα τη συλλογική μνήμη αυτού του τόπου.
Άνοιξη του 1944, στην προσφυγική Κοκκινιά, τη μεγαλύτερη παραγκούπολη στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Στην Κοκκινιά έχει ήδη εγκατασταθεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1920 το μεγαλύτερο μέρος του προσφυγικού πληθυσμού, Αρμένιοι, Πόντιοι και, κυρίως, Μικρασιάτες πρόσφυγες, από κάθε χωριό και πόλη των παραλίων και της ενδοχώρας της Ιωνίας. Τα επόμενα χρόνια θα εγκατασταθούν στην Κοκκινιά εργάτες από διάφορα μέρη της ηπειρωτικής Ελλάδας προκειμένου να εργαστούν στα εργοστάσια και βιοτεχνικά εργαστήρια, κυρίως μηχανουργεία, του Πειραιά. Η όσμωση αυτών των διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων, που προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε παράγκες, σε κατοικίες της Επιτροπής Αποκαταστάσεως, θα δημιουργήσει την ταυτότητα της Κοκκινιάς, όπως διασώθηκε μέσα στον χρόνο και όπως την τραγούδησαν οι ρεμπέτες της.
Το ηχητικό ντοκιμαντέρ της Εφημερίδας των Συντακτών στηρίζεται σε πρωτογενείς μαρτυρίες και υλικό και κυρίως, στην προφορική μαρτυρία της επιζώσας Σοφίας Ιορδάνογλου, 92 χρόνων σήμερα. Ο δημιουργός της σειράς άκουσε πρώτη φορά την ιστορία της από την κόρη της σε ένα περίπτερο στη Δραπετσώνα, ενώ η καταγραφή της μαρτυρία της έγινε στο σπίτι της Σοφίας Ιορδάνογλου, στο Αιγάλεω. Η αιματηρή μάχη της Κοκκινιάς, που στην ουσία άρχισε το Σάββατο 4 Μαρτίου και ολοκληρώθηκε με την εκτέλεση 37 συλληφθέντων κατοίκων της στα νταμάρια Χαϊδαρίου την Πέμπτη 9 Μαρτίου 1944, αποτέλεσε τον προπομπό για το αιματοβαμμένο Μπλόκο τον Αύγουστο του 1944. Από τις 4 έως και τις 9 Μάρτη 1944, η Κοκκινιά έζησε από τις πιο τραγικές μέρες της πολύχρονης ιστορίας της. Έγινε στόχος μεγάλων εχθρικών δυνάμεων που αποτελούνταν από ναζί, χωροφύλακες, ταγματασφαλίτες που είχαν συγκροτηθεί από τη δωσίλογη κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη και εξοπλιστεί από τους Γερμανούς. Στον αντίποδα, οι εργατικές κινητοποιήσεις της Κοκκινιάς επιδεικνύουν ένα ιδιαιτέρως αγωνιστικό πνεύμα των κατοίκων της, εξαιτίας της εργατικής σύνθεσης της πόλης, της οποίας ο αγώνας έχει ως κύρια χαρακτηριστικά τη μαζικότητα και την οργανωμένη αντίσταση. Οι Γερμανοί γνώριζαν πως χτυπώντας την Κοκκινιά θα έπλητταν ολόκληρο το αγωνιστικό κίνημα. Για το λόγο αυτό η «Μάχη της Κοκκινιάς» χαρακτηρίζεται ως η «πρώτη μεγάλη μάχη που δόθηκε σε πόλη».
Έρευνα-τεκμηρίωση-παρουσίαση: Θωμάς Σίδερης
© Τελική τεχνική επεξεργασία: Αντώνης Παπαβομβολάκης (Music Row Studio)
® Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
