Το επιχείρημα της κόκκινης ρέγκας*

Εμπλεξα με μία πληροφορία που μου έδωσε αναγνώστης, με αφορμή χρονογράφημά μου γενικά περί παραπληροφόρησης. Και από κει και μετά χώθηκα στο διαδίκτυο και τράβα γύρευε μ’ αυτή τη Σειρήνα της αναζήτησης: μπαίνεις κλωστή και βγαίνεις παντελόνι με πολλές τσέπες. Η συγκεκριμένη πληροφορία που έχει να κάνει με την παραπληροφόρηση σε πρώιμη μορφή και ονομάζεται (δεν το ήξερα, τώρα το έμαθα) «επιχείρημα της κόκκινης ρέγκας» αφορά την παραπληροφόρηση μέσω Τύπου, λέγεται και «ψεύτικα κόκκινη» και ανάγεται στο κυνήγι κατά τον Μεσαίωνα, όπου, σκοπίμως, με την οσμή της καπνιστής ρέγκας (που περίπου κοκκινίζει όταν καπνίζεται) παραπλανούσαν κυνηγόσκυλα και κυνηγούς από το κυνήγι της αλεπούς ή του λαγού.

Αυτό το τέχνασμα, που το έκανε παιχνίδι με τα φιλαράκια του προς προστασία λαγών ένας πιτσιρικάς από το Μάντσεστερ τον 18ο αιώνα, όταν μεγάλωσε και έγινε σπουδαίος δημοσιογράφος και λογοτέχνης και εκδότης (και αριστερός, για να μαθαίνει και ο Μακάριος… τάδε και να μην τεμπελιάζει) το έπαιξε στην εφημερίδα του το 1807, «Political Register» (μεταξύ εφημερίδας, περιοδικού και μπροσούρας, «Πολιτικό Αρχείο», ίσως «Πολιτική Επιθεώρηση», λίγο μετά έφτασε σε κυκλοφοριακά ύψη· αργότερα, μετά θάνατον, 1835, είχε και τη συνηγορία του Μαρξ).

Εποχή των Ναπολεόντειων Πολέμων…Οι εγγλέζικες εφημερίδες τού -να το πούμε- κατεστημένου δημοσίευαν, σκόπιμα, ειδήσεις fake ότι ο Ναπολέων ηττάτο και ο εν λόγω Γουλιέλμος Κόμπετ (William Cobbett) δημοσίευε αντι-fake «ειδήσεις», σκωπτικές, σατιρικές, προκειμένου να διασύρει το ψέμα με ψέμα -θα λέγαμε, διά της… ομοιοπαθητικής- ότι ο Ναπολέων θριαμβεύει ή κι εγώ δεν ξέρω τι. Ωστε με το «ψεύτικα κόκκινο» δικό του να αφοπλίσει την «κόκκινη ρέγκα» άλλων…

Οι τυχόν ομοιότητες με τρέχοντα γεγονότα και καταστάσεις δεν είναι καθόλου τυχαίες. Είναι απόλυτα σκόπιμες και στοχευμένες και, αν θέλει ο νοών, νοείτω. Αν δεν θέλει, με ψέμα δεν διαψεύδεται ψέμα, απλά διπλασιάζεται ή… διακωμωδείται!

* Την πληροφορία οφείλω στον αναγνώστη Λ. Βαζαίο, τον οποίο και ευχαριστώ.