Θρησκευτικός μισογυνισμός και «ψήφος του νοικοκυριού»

Οποιος νομίζει ότι είναι ένα κακόγουστο αστείο πλανάται πλάνην οικτρά. Η «ψήφος του νοικοκυριού», δηλαδή η ψήφος μόνο του άντρα που ως κεφαλή της οικογένειας την εκπροσωπεί δικαιωματικά και αποκλειστικά στη δημόσια σφαίρα, είναι το νέο «όραμα» των υπερσυντηρητικών θρησκευτικών κύκλων στις ΗΠΑ.

Μπορεί να ακούγεται εξωφρενικό, αλλά φαίνεται να κερδίζει έδαφος ανάμεσα στους Ρεπουμπλικανούς πιστούς ευαγγελικών εκκλησιών που «αναζητούν τη γαλήνη της σωστής οικογενειακής ζωής» (η οποία απορρέει από τις ιερές γραφές και τη θεία τάξη πραγμάτων) και θέλουν να διασφαλίσουν το επίσης «σωστό» μέλλον της χώρας τους.

Βιβλική πατριαρχία

Σε ρεπορτάζ στους New York Times, η δημοσιογράφος Βίβιαν Γι συνάντησε μερικούς από τους πιστούς που συρρέουν σε έναν από τους «αναδυόμενους» αστέρες αυτής της τάσης, τον πάστορα Πάρτριτζ της Μεταρρυθμισμένης Εκκλησίας του King’s Way στο Πρέσκοτ της Αριζόνας.

Ο πάστορας Πάρτριτζ -που διαπρέπει και στα κοινωνικά μίντια με εμπρηστικές αναρτήσεις κατά φεμινιστριών, καθολικών, προοδευτικών και ομοφυλόφιλων ή περιγράφοντας τη μετανάστευση ως «εθνική αυτοκτονία» και χαρακτηρίζοντας το Ισλάμ «διαμονικό»- κηρύττει έναν γάμο στα πρότυπα της «αγαστής βιβλικής πατριαρχίας» που διαφημίζει η εκκλησία του ως αντίβαρο στη «δαιμονική» χρήση της πατριαρχίας από τον φεμινισμό.

Στους πατριαρχικούς γάμους, οι άντρες κατέχουν την απόλυτη εξουσία, με τις συζύγους υποταγμένες, γιατί όπως εξηγεί, «αν είσαι πατριάρχης του σπιτιού σου και η φωνή σου είναι η φωνή του σπιτιού σου, τότε το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και στην πολιτική». Για τις πιστές και τους πιστούς του αυτή η «καλή» πατριαρχία σημαίνει επίσης να απεμπολήσουν οι γυναίκες το εκλογικό τους δικαίωμα, γιατί όπως λένε οι σύζυγοί τους και πιστεύουν οι ίδιες «η Αμερική θα ήταν καλύτερη αν οι γυναίκες δεν ψήφιζαν».

Η έννοια της βιβλικής πατριαρχίας έγινε δημοφιλής κυρίως στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και εξ αρχής συνδέθηκε με το πρόταγμα της «ψήφου του νοικοκυριού». O πιο γνωστός εκπρόσωπός της σήμερα είναι ο Νταγκ Ουίλσον, ιδρυτής του υπερσυντηρητικού δόγματος που ασπάζεται ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ: της Κοινωνίας Μεταρρυθμισμένων Ευαγγελικών Εκκλησιών (CREC), που υποστηρίζει πως οι ΗΠΑ είναι ένα χριστιανικό έθνος του οποίου οι νόμοι πρέπει να ανακλούν τις χριστιανικές αρχές. Στα βιβλία του το αναλύει με αφοπλιστικά επιχειρήματα: «Ενας άντρας διεισδύει, κατακτά, αποικίζει, σπέρνει. Μια γυναίκα δέχεται, υποτάσσεται, αποδέχεται».

Η πρόταση αυτών των ευαγγελικών κύκλων είναι απλή: επειδή η γυναικεία ψήφος (που πλειοψηφικά στρέφεται σε Δημοκρατικούς υποψηφίους) οδήγησε την Αμερική σε παρακμή και επειδή είναι απίθανο (προς το παρόν, λένε) να απαγορευτεί, μπορούν να τη στερήσουν με την ψήφο του νοικοκυριού: ένα νοικοκυριό, μία ψήφος, αυτή του άντρα. Οσο για τις ανύπαντρες, μπορούν να εκπροσωπηθούν εκλογικά από πατέρες, αδελφούς ή άλλους άντρες συγγενείς.

Ακραία πρόκληση

Οι υποστηρικτές της πρότασης λένε ότι «η φυσική τρυφερότητα των γυναικών τις καθιστά επικίνδυνα ευάλωτες απέναντι σε φιλελεύθερες πολιτικές». Δημοφιλείς ακροδεξιοί σχολιαστές σαν την podcaster Αλι Μπεθ Στάκεϊ μιλούν για την «τοξική ενσυναίσθηση των γυναικών» των οποίων «η έμφυτη αγάπη και η συμπόνια επηρεάζουν τη λογική τους όταν πρόκειται να λάβουν σημαντικές αποφάσεις».

Δεν πρόκειται για ακόμη μια ακραία πρόκληση ενός περιθωριακού ακροατηρίου. Ιδέες σαν κι αυτές μεσουρανούν στην τοξική «ανδρόσφαιρα» (manosphere) του διαδικτύου και γίνονται κινήματα, όπως συνέβη πέρσι, μετά τη νίκη του Δημοκρατικού Ζοχράν Μαμντάνι στον δήμο της Νέας Υόρκης, όταν αναβίωσε η καμπάνια «Καταργήστε τη 19η τροπολογία» του αμερικανικού Συντάγματος που έδωσε δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες.

«Συνήθιζα να τα διδάσκω όλα αυτά ως “ένα περιθωριακό πράγμα που υπάρχει εκεί έξω”. Τώρα διδάσκω πως αυτά δεν είναι πλέον περιθωριακά», λέει στην αμερικανική εφημερίδα η Μπεθ Αλισον Μπαρ, συγγραφέας του βιβλίου «Η δημιουργία της βιβλικής γυναικείας υπόστασης», σημειώνοντας πως οι θεωρίες για βιβλική πατριαρχία και ψήφο του νοικοκυριού ανθούν στους υπερσυντηρητικούς ευαγγελικούς κύκλους, που αποτελούν μια από τις εκλογικές βάσεις του Τραμπ.

Κι έχουν γίνει κομμάτι της mainstream πολιτικής. Πέρσι, ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ ανάρτησε στο Χ βίντεο του δόγματός του όπου διάφοροι πάστορες επιχειρηματολογούν γιατί πρέπει να απαγορευτεί η γυναικεία ψήφος. Ηδη από το 2020 στο Συνέδριο των Ρεπουμπλικανών υπήρξαν τοποθετήσεις υπέρ της προώθησης της ψήφου του νοικοκυριού.

Και πάστορες σαν τον Πάρτριτζ «προφητεύουν» πως καθώς όλο και περισσότεροι Αμερικανοί επιστρέφουν στους «εκ Θεού» παραδοσιακούς ρόλους, πολιτείες που ελέγχουν οι Ρεπουμπλικανοί «θα υιοθετήσουν μέτρα που θα περιορίσουν το δικαίωμα ψήφου των γυναικών».

Δεν είναι ένα ανώδυνο φαινόμενο σε μια εποχή που η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιδοθεί σε έναν πόλεμο εναντίον γυναικείων κατακτήσεων δεκαετιών. Η Τζοάν Λίπμαν απαριθμεί στους New Υork Times κάποια από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα της οπισθοδρόμησης που έχουν φέρει οι πολιτικές του κατά της ισότητας: η κατάργηση των προγραμμάτων DEI (διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης) οδήγησε χιλιάδες γυναίκες και ευάλωτες ομάδες εκτός πανεπιστημίων, τόπων δουλειάς, επιχειρηματικών θέσεων· το χάσμα αμοιβών έχει διευρυνθεί· η προστασία της εργασίας τους έχει συρρικνωθεί· οι αμβλώσεις έχουν απαγορευτεί απόλυτα σε ρεπουμπλικανικές Πολιτείες· η πρόσβαση στην αντισύλληψη απειλείται.

Εκκαθαρίσεις

Η μισογυνία τους έχει οδηγήσει σε πρωτοφανή λογοκρισία και επιθέσεις: ο Χέγκσεθ παραπονιέται που «οι ένοπλες δυνάμεις έχουν θηλυκοποιηθεί» και κάνει εκκαθαρίσεις διώχνοντας γυναίκες αξιωματικούς. Η συζήτηση για γυναίκες θεωρείται «τοξική πολιτική», έτσι που επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, νομικά ιδρύματα, πολιτιστικοί θεσμοί απαλείφουν κάθε αναφορά σε γυναίκες και φύλο. Επίσης, ονόματα γυναικών έχουν εξαφανιστεί από μουσεία, πάρκα, μνημεία· έφτασαν ακόμη και να κατηγορήσουν τις γυναίκες για τις περσινές πυρκαγιές.

Ολα αυτά συνοδεύονται από τις εκκλήσεις του πλανητάρχη για την αναβίωση της «παραδοσιακής» πυρηνικής οικογένειας και την επιστροφή των γυναικών στον ρόλο των νοικοκυρών ή τις δημόσιες «ανησυχίες» του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς πως η αυξημένη παρουσία των γυναικών στην εργατική δύναμη έχει ως αποτέλεσμα «λιγότερο υγιή, λιγότερο ευτυχισμένα παιδιά». Σε αυτό το πλαίσιο η ψήφος του νοικοκυριού δεν είναι παρά ακόμη ένα τέχνασμα κατά της αυτονομίας των γυναικών και των δημοκρατικών αρχών.